Từ ký ức hào hùng đến hành trình sáp nhập, phát triển trong không gian mới của tỉnh Đắk Lắk, vùng đất phía Đông đang từng bước khẳng định vị thế, đóng góp vào bức tranh phát triển chung.

Ký ức không quên

Những ngày cuối tháng 3, ký ức về mùa Xuân lịch sử năm 1975 lại ùa về trong tâm trí nhiều người dân. Với lớp người đi qua chiến tranh, ngày giải phóng Phú Yên không chỉ là một dấu mốc lịch sử mà còn là một phần ký ức không thể phai mờ. Ông Vũ Văn Mính (phường Tuy Hòa) nhớ lại: “Những ngày cuối tháng 3/1975, khí thế cách mạng dâng cao lắm. Khi tin giải phóng lan ra, bà con ôm nhau mà khóc. Khóc vì mừng, vì bao năm bom đạn cuối cùng cũng kết thúc. Đó là khoảnh khắc mà tôi không bao giờ quên trong đời”.

Không chỉ là niềm vui chiến thắng, ngày 1/4/1975 còn là kết quả của biết bao hy sinh, mất mát. Trên mảnh đất này, hàng nghìn người con đã ngã xuống để đổi lấy hòa bình. Những địa danh Đường 5, Đồng Khởi - Hòa Thịnh, Cầu Cháy… đều in dấu những tháng năm gian khổ nhưng đầy kiên cường.

Ông Lê Văn Hữu, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên, chia sẻ: “Giải phóng Phú Yên là một mắt xích quan trọng trong đại thắng mùa Xuân 1975. Đây không chỉ là chiến thắng quân sự mà còn là thắng lợi của ý chí, của lòng dân. Chính nền tảng đó đã tạo động lực để địa phương vươn lên trong suốt chặng đường sau này”.

Nhiều dự án hạ tầng được đầu tư, tạo diện mạo đô thị hiện đại cho khu vực phía Đông tỉnh Đắk Lắk.

Sau ngày đất nước thống nhất, Phú Yên bước vào công cuộc tái thiết với muôn vàn khó khăn. Hạ tầng thiếu thốn, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, đời sống người dân còn nhiều gian nan. Nhưng chính từ những gian khó ấy, tinh thần vượt khó, ý chí vươn lên của người dân đã dần tạo nên những chuyển biến tích cực.

Sau hơn 50 năm xây dựng và phát triển, từ một vùng đất chịu nhiều mất mát do chiến tranh, Phú Yên đã từng bước vươn lên với nền kinh tế tăng trưởng khá, cơ cấu chuyển dịch đúng hướng. Nông nghiệp phát triển theo hướng nâng cao giá trị, gắn với chế biến và xuất khẩu; công nghiệp hình thành các khu, cụm tập trung với nhiều nhà máy chế biến, thủy điện; dịch vụ, du lịch ngày càng khởi sắc với hệ thống cơ sở lưu trú chất lượng cao. Kết cấu hạ tầng được đầu tư đồng bộ với những công trình quan trọng như sân bay Tuy Hòa, cảng Vũng Rô, các trục giao thông động lực và hệ thống điện, nước, viễn thông phủ khắp.

Bờ biển dài là thế mạnh để khu vực phía Đông phát triển du lịch, dịch vụ.

Cùng với đó, các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội có nhiều chuyển biến tích cực, đời sống người dân không ngừng được nâng lên. Những thành quả ấy không chỉ góp phần ổn định xã hội mà còn tạo nền tảng vững chắc để vùng đất này bước vào giai đoạn phát triển mới.

Khát vọng phát triển trong không gian mới

Bước ngoặt lớn đến khi Phú Yên hợp nhất với Đắk Lắk vào ngày 1/7/2025. Từ một địa phương ven biển, vùng đất này trở thành cửa ngõ hướng biển của tỉnh, giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển tổng thể.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn nhận định: “Việc hợp nhất tỉnh không chỉ là thay đổi quy mô địa giới hành chính mà còn tạo ra động lực mới. Vùng phía Đông với lợi thế biển, du lịch, dịch vụ sẽ bổ trợ cho thế mạnh nông nghiệp, công nghiệp của khu vực phía Tây, hình thành cấu trúc phát triển hài hòa, bền vững hơn”.

Từ sau ngày sáp nhập, hệ thống hạ tầng giao thông từng bước được đầu tư đồng bộ, kết nối thuận lợi giữa miền núi và đồng bằng, giữa nội địa và ven biển. Các tuyến đường huyết mạch được nâng cấp, mở rộng, tạo điều kiện thúc đẩy giao thương, du lịch và thu hút đầu tư.

Với những người dân ở vùng đất “hoa vàng trên cỏ xanh”, sự thay đổi không chỉ nằm ở những con số hay công trình, mà thể hiện rõ trong đời sống hằng ngày. Chị Nguyễn Thị Bích Chi, quản lý các căn hộ khai thác dịch vụ lưu trú tại Apec Mandala Phú Yên (phường Tuy Hòa) cho biết từ sau khi nhập tỉnh, lượng khách từ khu vực Tây Nguyên đổ về ngày càng đông, nhất là vào dịp cuối tuần và các kỳ nghỉ ngắn ngày. “Trước đây, khách chủ yếu là khách du lịch truyền thống hoặc công tác, nhưng thời gian gần đây, chúng tôi đón nhiều đoàn gia đình, nhóm bạn từ các xã, phường phía Tây về nghỉ dưỡng, tắm biển. Đây là tín hiệu rất tích cực cho du lịch địa phương”, chị Chi nói.

Di tích Gành Đá Đĩa đang là điểm đến hấp dẫn đối với nhiều du khách.

Với lợi thế bờ biển dài, cảnh quan thiên nhiên phong phú cùng các di tích lịch sử, vùng đất phía Đông đang dần khẳng định sức hút riêng. Nhiều sản phẩm du lịch mới được hình thành, thu hút du khách trong và ngoài nước. Ông Nguyễn Lê Vũ, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho hay: “Chúng tôi xác định phát triển du lịch không chỉ là khai thác tài nguyên sẵn có mà còn phải gắn với bảo tồn văn hóa, nâng cao đời sống người dân. Đây là hướng đi lâu dài để vùng đất này phát triển bền vững”.

Không chỉ du lịch khởi sắc, vùng đất phía Đông tỉnh còn đang trở thành điểm đến đầu tư của nhiều tập đoàn lớn, mở ra kỳ vọng bứt phá mạnh mẽ trong thời gian tới. Tại Khu kinh tế Nam Phú Yên, hàng loạt dự án quy mô đang được triển khai, thu hút nguồn lực đầu tư rất lớn. Nổi bật là các dự án của Tập đoàn Hòa Phát với tổng vốn dự kiến lên tới khoảng 120.000 tỷ đồng, bao gồm khu liên hợp gang thép, cảng Bãi Gốc và Khu công nghiệp Hòa Tâm. Đây được xem là những dự án mang tính động lực, không chỉ tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hình thành hệ sinh thái công nghiệp và logistics quy mô lớn tại khu vực phía Đông. Song song đó, Công ty Cổ phần Tập đoàn N&G cũng đã khởi động dự án Khu công nghiệp Công nghệ cao Phú Yên với tổng vốn đầu tư hơn 2.300 tỷ đồng, định hướng thu hút các ngành công nghệ cao như điện tử, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo…

Cùng với làn sóng đầu tư công nghiệp, hạ tầng, thị trường nhà ở tại khu vực phía Đông cũng đang chuyển động mạnh mẽ. Nhiều dự án nhà ở xã hội, nhà ở thương mại được triển khai, từng bước hình thành diện mạo đô thị hiện đại, đa phân khúc. Tiêu biểu là các chuỗi dự án của Tập đoàn Cloud Gate và Liên danh HTL Việt Nam đầu tư tại Tuy Hòa, bao gồm các khu đô thị thấp tầng, căn hộ cao tầng và các khu nhà ở xã hội, với tổng mức đầu tư khoảng 7.000 tỷ đồng. Việc đồng loạt phát triển cả nhà ở xã hội và nhà ở thương mại sẽ giúp cân bằng bức tranh đô thị phía Đông, vừa đáp ứng nhu cầu an cư của người dân, vừa tạo không gian sống hiện đại, thu hút lực lượng lao động chất lượng cao và các nhà đầu tư. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để khu vực này bứt phá trong giai đoạn tới, khi các “đại bàng” công nghiệp, dịch vụ tiếp tục đổ về.

Nhìn lại chặng đường 51 năm, từ ngày giải phóng đến hôm nay, vùng đất Phú Yên trước đây đã đi qua một hành trình dài với nhiều dấu mốc đáng nhớ. Từ một chiến trường ác liệt, nơi đây đã vươn mình trở thành một vùng động lực quan trọng trong tổng thể phát triển của tỉnh Đắk Lắk. Ông Nguyễn Văn Lợi ở phường Bình Kiến gửi gắm: “Chúng tôi đã đi qua chiến tranh, chỉ mong con cháu sau này được sống trong hòa bình, phát triển. Nhìn quê hương đổi thay từng ngày, tôi thấy mãn nguyện”.

Tuyết Hương