Từ 30/6/2026, hơn 70 triệu xe máy trên cả nước phải kiểm định khí thải theo quy chuẩn mới, nhằm giảm ô nhiễm không khí và phát thải giao thông. Quy định mới hứa hẹn sẽ cải thiện đáng kể chất lượng không khí tại Việt Nam, bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhất trong thói quen bảo dưỡng xe của mỗi người dân.

Thông tư số 92/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quy định quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ, có hiệu lực từ ngày 30/6/2026. Lộ trình áp dụng cụ thể sẽ được thực hiện theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Điều này bảo đảm tính khả thi, tránh gây xáo trộn quá lớn đến đời sống của hàng chục triệu người dân đang sử dụng xe máy.

Xe máy từ lâu đã trở thành phương tiện giao thông “quốc dân” tại Việt Nam nhờ tính tiện lợi, linh hoạt và giá thành phù hợp với thu nhập của đại đa số người lao động. Theo thống kê, cả nước hiện có hơn 70 triệu xe mô tô, xe gắn máy đang lưu hành. Riêng tại tỉnh Đắk Lắk, số lượng phương tiện này có khoảng 2,4 triệu xe.

Tuy nhiên, mặt trái của sự bùng nổ số lượng phương tiện này chính là áp lực đè nặng lên môi trường sống. Các báo cáo môi trường chỉ ra rằng, ô nhiễm bụi, đặc biệt là bụi mịn PM2.5, đang trở thành vấn đề cấp bách tại các đô thị lớn và các trục giao thông trọng điểm. Một trong những thủ phạm chính được xác định là khí thải từ phương tiện cơ giới, trong đó chiếm tỷ trọng lớn là những chiếc xe máy cũ kỹ, quá niên hạn sử dụng, không còn bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật nhưng vẫn tham gia giao thông.

Các phương tiện dừng chờ đèn tín hiệu giao thông trên đường Nguyễn Tất Thành, phường Buôn Ma Thuột.

Việt Nam không phải quốc gia duy nhất đối mặt với bài toán này. Tại các nước có đặc điểm giao thông tương đồng như Đài Loan (Trung Quốc), Thái Lan hay Indonesia, quy định kiểm định khí thải xe máy đã được áp dụng từ nhiều năm trước. Kinh nghiệm từ các quốc gia này cho thấy, việc kiểm soát định kỳ không chỉ giúp giảm lượng phát thải mà còn thúc đẩy người dân bảo dưỡng xe tốt hơn, tiết kiệm nhiên liệu và kéo dài tuổi thọ phương tiện.

Việc áp dụng Thông tư số 92/2025 được kỳ vọng sẽ mang lại những thay đổi tích cực trên nhiều phương diện. Trước hết, chính sách sẽ góp phần cắt giảm trực tiếp nguồn phát thải gây hiệu ứng nhà kính và bụi mịn, cải thiện chỉ số chất lượng không khí, trả lại bầu không khí trong lành cho các đô thị. Đồng thời, quy định kiểm định sẽ giúp hình thành thói quen bảo dưỡng phương tiện định kỳ trong nhân dân, loại bỏ dần các xe "nát", xe quá cũ không bảo đảm an toàn, từ đó giảm thiểu nguy cơ tai nạn giao thông. Về mặt hạ tầng và chiến lược lâu dài, đây chính là "cú hích" để thúc đẩy lộ trình chuyển đổi sang các loại hình giao thông sạch hơn như xe máy điện và hệ thống phương tiện công cộng hiện đại.

Dẫu biết rằng việc đưa hơn 70 triệu phương tiện vào diện kiểm soát là thách thức về mặt hạ tầng kiểm định, nhân lực và quy trình quản lý, nhưng đây là con đường tất yếu để hướng tới mục tiêu phát triển giao thông bền vững.

Vì vậy, từ nay đến thời điểm 30/6/2026, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm. Bên cạnh đó, việc xây dựng mạng lưới trạm kiểm định thuận tiện, minh bạch và có chính sách hỗ trợ phù hợp cho những đối tượng yếu thế - như hỗ trợ chi phí sửa chữa hoặc thu hồi xe cũ đổi xe mới - là điều quan trọng.

Hoàng Tuyết