Sống lại những hoạt động truyền thống trong ngày hội văn hóa
Cập nhật lúc 21:21, Chủ Nhật, 29/03/2015 (GMT+7)
Trước đây, vào những ngày nông nhàn, phụ nữ Êđê thường tự tay dệt vải, giã gạo; đàn ông chế nỏ, vót tên đi săn bắn; còn thanh niên trai tráng thì làm cà kheo và tổ chức vui chơi. Cuộc sống càng hiện đại, các hoạt động truyền thống này đang dần mất đi, không còn mấy hiện diện trong đời sống.
 
Ngày hội văn hóa - thể thao các dân tộc thiểu số xã Ea Ktur (huyện Cư Kuin) vừa được tổ chức hồi đầu tháng 3 vừa qua đã tái hiện lại không khí rộn ràng với nhiều hoạt động truyền thống cho bà con người Êđê các buôn trong xã.
Các vận động viên so tài trong  môn thi đẩy gậy.
Các vận động viên so tài trong môn thi đẩy gậy.

Từ mấy hôm trước, ông Y Nguil Byă (thường gọi là aê H’Điam, 78 tuổi, ở buôn Jung B, xã Ea Ktur) đã vót xong hơn chục mũi tên, căng lại dây nỏ và luyện tập bắn nỏ để đại diện cho buôn Jung B tham gia thi bắn nỏ trong Ngày hội văn hóa – thể thao dân tộc thiểu số do xã tổ chức. Tuy tuổi cao, đôi tay không còn khỏe, mắt không còn sáng, nhưng với kinh nghiệm dày dạn từ thời trai trẻ, ông đã xuất sắc bắn các mũi tên trúng tâm bia từ khoảng cách 50 mét, đem về giải nhất cho đội của mình. Tham gia ngày hội văn hóa - thể thao, ông vui lắm vì đã lâu lắm rồi mới lại được sống trong không khí rộn ràng của ngày hội như thế này. Ông tâm sự: “Đã  từ rất lâu rồi tôi không được chứng kiến những cảnh như thế này, ngay như các con cháu, đám thanh niên trai tráng cũng chưa được tham gia những lễ hội như vậy bao giờ. Có được lễ hội như thế này, bà con mừng lắm, những người già như chúng tôi lại càng mừng hơn vì như được sống lại với những hoạt động truyền thống của ông bà mình xưa kia. Hằng ngày, tôi vẫn răn dạy con cháu trong nhà về những truyền thống xưa của ông bà; những gì mình có thể cất giữ được, làm theo được, như: nỏ, xà gạc, cuốc chéo thì trong gia đình tôi vẫn còn cất giữ đầy đủ và cẩn thận”.

Đội chiêng trẻ buôn K'Niêt diễn tấu cồng chiêng.
Đội chiêng trẻ buôn K'Niêt diễn tấu cồng chiêng.

Ở sân thi đấu bên cạnh, môn thi “Đẩy gậy” cũng thu hút rất đông người tham gia. Đẩy gậy không chỉ đòi hỏi sức khỏe mà còn cả sự khéo léo và cả thế trụ chân, làm sao tì được chân trên mặt đất và đẩy bật được đối thủ ra khỏi vòng tròn thì mới được tính là thắng. Giành chiến thắng trước đối thủ nặng ký hơn mình, anh Y Wái Niê ở buôn Jung B vui vẻ chia sẻ kinh nghiệm thi đấu: mình phải trụ chân thuận thật chắc, tay ghì chặt đầu gậy và phải đẩy bật ngược đầu gậy lên, sao cho đầu gậy ở phía đối thủ nâng lên trên thì mới dễ làm họ mất thế tì và bị mất đà. Cùng với bắn nỏ, đẩy gậy, Ngày hội văn hóa - thể thao của xã Ea Ktur còn có nhiều môn thi khác như: chạy cà kheo, kéo co, đánh bóng chuyền, đặc biệt còn có cả phần thi giã gạo, dệt vải, biểu diễn các loại nhạc cụ dành cho các chị, các mẹ. Giữa đêm trăng sáng, trong ánh lửa bập bùng và nhịp chiêng trầm bổng, bài dân vũ vang lên rộn ràng càng thúc giục các chị, các mẹ giã gạo chày đôi đều tay hơn, nhịp nhàng hơn; dệt vải càng nhanh hơn, khéo hơn. Ban tổ chức đã làm tăng thêm sự gay cấn của phần thi khi yêu cầu các đội phải hoàn thành việc giã gạo và dệt vải sau một số tiết mục văn nghệ nhất định. Bên cạnh đó, những bài dân ca Êđê, những tiết mục diễn tấu nhạc cụ dân tộc sôi động đã gợi lại những mùa “ăn năm uống tháng” ngày xưa.

Thi dệt vải.
Thi dệt vải.

Vừa biểu diễn xong tiết mục thổi đing ktut, bà H’Nhung Byă (thường gọi là aduôn H’Mêl) ở đội buôn Pu Huê vẫn chưa hết bồi hồi. Bà H’Nhung kể, bà biết thổi đing ktút từ hồi còn là thiếu nữ. Ngày xưa, đing ktut được dùng nhiều trong các dịp lễ, hội như: lễ rước hồn Bà H Gơr (trống lớn), khi mổ trâu, mổ bò hoặc khi nhà có đám ma. Lâu lắm không có dịp được biểu diễn, bà đã quên nhiều điệu thổi, nhất là những điệu phối hợp, tiết tấu biến đổi và phân nhịp giữa các thành viên trong đội. Năm nay được tập hợp đội 5 người để luyện tập lại cách thổi, bà rất vui mừng và nhất quyết đăng ký tham gia. Bà bảo phải ôn cho nhuyễn rồi mai mốt dạy lại cho các cháu, nhất là mấy đứa cháu gái của bà, để chúng nó cũng biết thổi và thổi được nhiều bài đing ktut hay hơn nữa.

Đây là lần đầu tiên Ngày hội văn hóa – thể thao dân tộc thiểu số được tổ chức ở xã Ea Ktur nhưng nhờ sự chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng của Ban tổ chức nên diễn ra khá thành công và thu hút đông đảo người dân tại địa phương tham gia. Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban tổ chức cho biết: “Đây là lần đầu tiên xã tổ chức ngày hội văn hóa nhưng với quy mô tương đối lớn, gồm 9 bộ môn thể thao cùng các tiết mục văn hóa cồng chiêng và các tiết mục múa, dân ca mang âm hưởng của người Êđê”. Sau một ngày dài với các hoạt động diễn ra liên tục, bên ánh lửa bập bùng, ché rượu cần sóng sánh, mọi người cùng nhau vít cần rượu uống chung vui. Tất cả người dân đến từ 6 buôn cùng hòa chung trong bầu không khí tưng bừng của lễ hội, say trong hương vị rượu cần và cùng nắm tay nhảy điệu xoang nhịp nhàng.

Với việc tổ chức các môn thi từ những hoạt động thường nhật trong đời sống người Êđê tại địa phương, Ngày hội văn hóa – thể thao dân tộc thiểu số xã Ea Ktur đã đem đến cho người dân một không khí lễ hội độc đáo, đầy màu sắc nhưng cũng rất gần gũi, làm sống lại những điều tưởng chừng đã mất đi trong nhịp sống hiện đại, giúp nhiều người dân, nhất là thế hệ trẻ được biết đến những nét sinh hoạt thường ngày trong đời sống của dân tộc mình, giúp họ càng thêm trân trọng những giá trị truyền thống của ông bà. Được biết, từ nay Ngày hội văn hóa – thể thao các dân tộc thiểu số xã Ea Ktur sẽ được tổ chức thường xuyên 2 năm một lần.

An Phương

,