Lửa thử vàng, gian nan thử sức... cán bộ

Khi không còn cấp huyện làm trung gian, áp lực điều hành dồn trực tiếp về cơ sở. Chính trong áp lực đó, bản lĩnh và tư duy quyết đoán của những người đứng đầu xã, phường đã được tôi luyện, chứng minh sự chuyển đổi mạnh mẽ từ vai trò thừa hành sang tư duy quản trị thực thụ, sát cánh cùng dân vượt khó.

Khi chính quyền sát dân

Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ngay khi có chỉ đạo của tỉnh thì xã phải hành động ngay, gần như không có khoảng dừng. Điều này đặt lên vai người lãnh đạo xã, phường một áp lực chưa từng có: Phải nắm chắc luật, hiểu rõ địa bàn để ra quyết định tức thời.

Tại phường Hòa Hiệp, vai trò “nhạc trưởng” của Chủ tịch UBND phường Huỳnh Nguyễn Ngọc Giang được thể hiện rõ nét qua việc xử lý dịch tả lợn châu Phi. Ông Giang chia sẻ, trước đây xã chỉ tham mưu, còn việc công bố dịch phải chờ cấp huyện. Nhưng từ ngày 1/7, căn cứ Điều 7 Nghị định số 131 năm 2025, chủ tịch UBND cấp xã được trao quyền và chịu trách nhiệm trực tiếp công bố dịch và hết dịch. Nắm chắc quy định này, ngay khi phát hiện ổ dịch, lãnh đạo phường đã quyết đoán ban hành quyết định công bố dịch, khoanh vùng và tiêu hủy ngay lập tức mà không để lãng phí “thời gian vàng” chống dịch.

Bà Nguyễn Thị Thơm, người dân ở phường Hòa Hiệp đồng tình: "Cấp xã công bố thấy thông tin nhanh hơn hẳn. Ngày trước, thường thông tin heo chết lan khắp trong dân mới thấy chính quyền công bố dịch. Giờ mới nghe phong thanh đã thấy phường công bố, thông tin nhanh chóng lan tỏa đến người dân qua nhiều kênh, kể cả zalo khu phố, qua fanpage và facebook phường. Nhờ đó người dân chúng tôi cũng chủ động hơn trong việc đi chợ mua thực phẩm cho gia đình, cũng như có kế hoạch chăn nuôi phù hợp".

Lãnh đạo phường Đông Hòa chỉ đạo ra quân dọn dẹp vệ sinh môi trường sau mưa lũ. Ảnh: M. Duyên

Tương tự, tại xã Hòa Xuân, tư duy của người lãnh đạo trong ứng phó thiên tai đã chuyển hẳn từ thế "bị động chờ lệnh" sang "chủ động tác chiến". Ông Trần Kim Trọng, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Xuân cho biết, trong đợt lũ lụt vừa qua, lãnh đạo xã đã trực tiếp huy động nhân lực, phương tiện để xử lý môi trường ngay khi nước rút. Việc chủ động điều phối xe cẩu, máy móc đi trục vớt xác động vật, phân loại xử lý rác thải là những quyết sách cụ thể, sát sườn mà lãnh đạo xã phải tự quyết định và tự chịu trách nhiệm, thay vì chỉ báo cáo thiệt hại và chờ kế hoạch khắc phục từ cấp trên như trước.

“Trước kia, sau thiên tai, cấp xã chỉ báo cáo thiệt hại và chờ kế hoạch khắc phục thiên tai từ cấp trên để phối hợp triển khai. Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành, địa phương bám sát quy định của Nhà nước và hướng dẫn của tỉnh để chủ động triển khai, giải quyết các phần việc của mình mà không chờ hay ỷ lại vào cấp trên. Xã trực tiếp huy động nhân lực, phương tiện giải quyết các vấn đề xảy ra trên địa bàn. Nhờ vậy rút ngắn được nhiều thủ tục, thời gian triển khai nên công việc được giải quyết nhanh, gọn hơn”, ông Trọng chia sẻ thêm.

Sự thay đổi này cho thấy, trong cơ chế mới, cán bộ lãnh đạo không chỉ là người thực thi văn bản mà thực sự là những “tư lệnh” trên mặt trận của mình, giải quyết các vấn đề dân sinh nhanh gọn, hiệu quả hơn.

Tầm nhìn chiến lược và bản lĩnh người đứng đầu

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp xóa bỏ khâu trung gian, đồng nghĩa với việc mọi mệnh lệnh, định hướng từ UBND tỉnh, các sở, ngành sẽ “rót” thẳng xuống xã. Bối cảnh mới đòi hỏi người đứng đầu cấp xã phải vừa có tầm nhìn chiến lược để tiếp nhận chủ trương lớn, vừa phải sâu sát với thôn, buôn để triển khai hiệu quả.

Câu chuyện về bà Ngô Thị Minh Trinh, Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc là minh chứng sống động cho mẫu hình cán bộ lãnh đạo thời kỳ mới. Từng là lãnh đạo cấp huyện, khi về cơ sở, bà nhận thức rõ: Nay xã làm việc trực tiếp với tỉnh, quyền hạn lớn hơn nhưng trách nhiệm cũng nặng nề gấp bội, nhất là với xã Ea Knuếc - địa bàn có quy mô dân số và diện tích sản xuất nông nghiệp lớn.

Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc Ngô Thị Minh Trinh đồng hành cùng các hợp tác xã trồng sầu riêng chuyển đổi số. Ảnh: Đinh Nga

Đặc biệt, khi Ea Knuếc bước vào vụ thu hoạch sầu riêng năm 2025, trước yêu cầu ứng dụng chuyển đổi số, thúc đẩy thay đổi tư duy cho nông dân từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, Bí thư Đảng ủy xã Ngô Thị Minh Trinh đã chủ động tiên phong trực tiếp "lên sóng" livestream đồng hành cùng nông dân bán sầu riêng, định vị thương hiệu “Sầu riêng Ami Kâo”. Hành động này không chỉ giải quyết bài toán kinh tế trước mắt mà còn thể hiện vai trò định hướng, dẫn dắt của người đứng đầu trong việc thay đổi tư duy sản xuất cho nông dân, góp phần đưa phong trào "Bình dân học vụ số" đến gần với người nông dân.

Bên cạnh đó, Chương trình “Bước cùng Nhân dân” - hoạt động nhằm cụ thể hóa việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, gắn công tác chuyển đổi số với các hoạt động an sinh xã hội cũng được lãnh đạo xã Ea Knuếc tiên phong thực hiện, giúp người dân tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ công, chính sách hỗ trợ và các tiện ích số trong đời sống.

Dưới sự "chèo lái" của Bí thư Ngô Thị Minh Trinh và tập thể Ban Chấp hành Đảng bộ xã, kết thúc năm 2025, xã Ea Knuếc đã hoàn thành và vượt 16/17 chỉ tiêu kinh tế - xã hội. Tổng giá trị sản xuất ước đạt hơn 3.700 tỷ đồng, đời sống người dân tại các buôn dân tộc thiểu số được nâng cao rõ rệt. Quan trọng hơn, sự vận hành trôi chảy của bộ máy xã Ea Knuếc đã chứng minh tính hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Khi bỏ bớt khâu trung gian, những cán bộ có năng lực thực tiễn, có tư duy sắc bén sẽ chủ động, giúp các quyết sách đến với dân nhanh hơn, nguồn lực được khơi thông mạnh mẽ hơn.

Nuôi tôm hùm lồng bè ở vịnh Xuân Đài. Ảnh: Ngọc Chung

Tại các địa phương ven biển, "bài toán" quy hoạch nuôi trồng thủy sản vốn là vấn đề nan giải, thường phải chờ đợi "lời giải" từ các đoàn kiểm tra liên ngành từ tỉnh. Tuy nhiên, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, sự chủ động và vai trò "nhạc trưởng" của người đứng đầu cơ sở đã tạo nên bước đột phá, điển hình là tại phường Sông Cầu.

Trước thực trạng phát triển “nóng” lồng bè nuôi trồng thủy sản (hơn 92.814 lồng tính đến tháng 9/2025) gây ô nhiễm nghiêm trọng và tôm chết hàng loạt tại Vịnh Hòa, ông Trần Công Hoan, Bí thư Đảng ủy phường Sông Cầu đã cùng tập thể lãnh đạo phường xây dựng lộ trình táo bạo là giảm số lượng lồng nuôi xuống còn 43.000 lồng trong giai đoạn 2026 - 2030 để đảm bảo sinh kế bền vững.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, UBND phường lập tức thành lập Ban Chỉ đạo, phân công cán bộ bám sát từng lồng bè để giám sát và cung cấp thông tin quan trắc môi trường cho ngư dân. Đồng thời, lãnh đạo phường trực tiếp chỉ đạo sự phối hợp giữa lực lượng công an, bộ đội biên phòng và các đoàn thể trong việc ngăn chặn phát sinh lồng bè mới, kiên quyết xử lý vi phạm. Sự quyết liệt của người đứng đầu phường Sông Cầu đang từng bước đưa hoạt động nuôi trồng thủy sản đi vào quy củ.

Minh Thuận - Minh Duyên