[E-magazine] Sáp nhập thôn, buôn: Từ hợp nhất địa giới đến kiến tạo cộng đồng

Sáp nhập thôn, buôn không chỉ là thay đổi địa giới hành chính hay tinh gọn đầu mối, mà là quá trình tái cấu trúc quản trị ở cơ sở. Sau gần một tháng vận hành, bộ máy mới đã từng bước đi vào nền nếp, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy quản lý để xây dựng cộng đồng đoàn kết, tạo không gian phát triển mới.

 

Thời điểm ngày 1/7/2025, toàn tỉnh có 2.801 thôn, buôn, tổ dân phố, khu phố. Sau sắp xếp, hiện nay toàn tỉnh còn 1.546 thôn, buôn, tổ dân phố, khu phố (giảm 1.255 đầu mối). Đằng sau con số tinh gọn ấy là sự thay đổi rất lớn về phương thức quản trị ở cơ sở, đòi hỏi mỗi cán bộ thôn, buôn phải trở thành “điểm kết nối” giữa nhiều cộng đồng dân cư.

Tinh gọn đầu mối đồng nghĩa với việc quy mô dân cư và địa bàn quản lý ở mỗi thôn, buôn đều tăng lên đáng kể. Nhiều đơn vị mới quản lý hàng trăm hộ dân, hàng nghìn nhân khẩu với những đặc điểm khác nhau về điều kiện kinh tế, đời sống xã hội và phong tục, tập quán. Điều đó cũng đặt lên vai đội ngũ cán bộ thôn, buôn, tổ dân phố trách nhiệm lớn hơn. Không chỉ giải quyết công việc hành chính, họ còn phải dành nhiều thời gian bám sát địa bàn, nắm bắt đặc điểm từng khu dân cư, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân để lựa chọn cách tuyên truyền, vận động phù hợp, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

 

Sau khi sáp nhập, Tổ dân phố 1, phường Tân Lập bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô 931 hộ dân. Nhằm vận hành bộ máy hiệu quả, Chi bộ tổ dân phố đã chủ động phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng chi ủy viên phụ trách từng phần việc và cụm dân cư, bảo đảm các Nghị quyết được triển khai sâu sát, kịp thời.

Với đặc thù đại bộ phận người dân sống bằng nghề buôn bán nhỏ và kinh doanh dịch vụ, điều này cũng đặt ra không ít thách thức về cảnh quan và trật tự đô thị. Ban Tự quản thường xuyên rà soát địa bàn, nhắc nhở, tích cực vận động bà con giữ gìn trật tự đô thị: không lấn chiếm lòng lề đường, tập kết rác đúng nơi và không xả nước thải ra môi trường. Đặc biệt, để bảo đảm an ninh trật tự, Tổ dân phố 1 đã huy động xã hội hóa lắp đặt được hơn 160 camera an ninh tại các tuyến đường, góc hẻm; cùng với đó, đông đảo hộ dân cũng tự nguyện lắp camera trước cửa nhà, tạo nên mạng lưới giám sát chặt chẽ.

 

 

 

 

Song song đó, việc thắt chặt tình làng nghĩa xóm sau sáp nhập được chú trọng thông qua các buổi họp dân, tổ chức chuỗi hoạt động "Đền ơn đáp nghĩa" nhân dịp 27/7, giao lưu văn nghệ và ra quân tổng dọn vệ sinh môi trường. Những việc làm thiết thực này đã kết nối cộng đồng, xây dựng Tổ dân phố 1 ngày càng an toàn, văn minh và thắm tình đoàn kết.

 

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh nhiều thôn, buôn sau sáp nhập có quy mô dân số tăng lên đáng kể, người cán bộ cơ sở không chỉ làm công việc hành chính đơn thuần, mà họ phải trở thành cầu nối giữa chính quyền với nhân dân, giữa các khu dân cư cũ và cộng đồng mới; vừa nắm chắc địa bàn, vừa dung hòa những khác biệt để xây dựng sự đồng thuận ngay từ cơ sở. Đây cũng chính là yếu tố quyết định để bộ máy mới có thể vận hành ổn định và phát huy hiệu quả sau sắp xếp.

Là địa phương có diện tích hơn 18.000 km², dân số trên 3,3 triệu người với 45 dân tộc anh em cùng sinh sống, nhiều buôn làng vẫn lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc… Do vậy, mỗi phương án sáp nhập đều được tỉnh Đắk Lắk cân nhắc trên nhiều phương diện và không thực hiện việc sắp xếp theo hướng cơ học. Trong quá trình sắp xếp vừa qua, toàn tỉnh có 97 thôn, buôn có các yếu tố đặc thù về an ninh quốc phòng, biên giới hoặc giá trị lịch sử, văn hóa riêng biệt được giữ nguyên.

Ông Vũ Lê Các, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Đắk Lắk cho biết: Ngoài tiêu chí về quy mô số hộ gia đình theo quy định, các địa phương còn rà soát, đánh giá toàn diện các yếu tố như điều kiện địa lý, giao thông, đặc điểm dân cư, truyền thống lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán và yêu cầu giữ gìn sự ổn định của cộng đồng dân cư. Mục tiêu của việc sắp xếp không chỉ là giảm đầu mối quản lý mà còn hướng tới xây dựng những cộng đồng dân cư ổn định, đoàn kết và tạo nền tảng để bộ máy cơ sở hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn trong giai đoạn phát triển mới.

Đến nay, toàn tỉnh đã bố trí 18.023 người tham gia hoạt động tại 1.546 đơn vị mới. Trong đó có 4.472 người đảm nhiệm các chức danh Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn, Trưởng ban Công tác Mặt trận và 13.551 người trực tiếp hỗ trợ hoạt động ở cơ sở.

Theo ông Vũ Lê Các, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Đắk Lắk, việc sắp xếp không nhằm mục tiêu giảm số lượng đơn vị một cách đơn thuần mà hướng tới xây dựng bộ máy tinh gọn nhưng hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn.

 

Tinh thần ấy nhanh chóng được cụ thể hóa ngay từ những ngày đầu vận hành tại các thôn, buôn mới. Tại thôn Vân Hòa (xã Vân Hòa), ngay sau khi hợp nhất, Chi bộ đã khẩn trương hoàn thiện tổ chức, phân công cấp ủy viên và đảng viên phụ trách từng cụm dân cư, từng nhóm hộ gia đình để bảo đảm mọi thông tin đều được cập nhật kịp thời. Các cuộc họp chi bộ, họp Ban Nhân dân thôn, Ban Công tác Mặt trận và các đoàn thể được tổ chức liên tục nhằm thống nhất phương thức điều hành, đồng thời tăng cường gặp gỡ người dân để nắm bắt những khó khăn, vướng mắc phát sinh sau sáp nhập.

Theo Bí thư Chi bộ thôn Vân Hòa Lê Quốc Nam, không chờ bà con tự tìm hiểu hoặc đến trụ sở hỏi thông tin, các thành viên Ban Nhân dân thôn, đảng viên phụ trách địa bàn được phân công trực tiếp xuống từng khu dân cư, từng nhóm hộ để tuyên truyền, giải thích những thay đổi sau sáp nhập, đồng thời hướng dẫn người dân cập nhật, điều chỉnh các thông tin liên quan đến địa chỉ cư trú, giấy tờ, hồ sơ và những nội dung cần thiết khác. Cùng với cách làm trực tiếp, thôn cũng tận dụng các nhóm Zalo cộng đồng để rút ngắn khoảng cách thông tin.

 

 

Cùng với Vân Hòa, nhiều địa phương khác cũng đang hình thành những cách làm mới phù hợp với điều kiện thực tế.

Thôn Đoàn Kết (xã Cuôr Đăng) hiện có 536 hộ với hơn 2.224 nhân khẩu. Đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp với các cây trồng chủ lực như cà phê, cao su, hồ tiêu và sầu riêng. Chi bộ thôn đã nhanh chóng ban hành nghị quyết chuyên đề về phát triển kinh tế - xã hội, xác định chuyển đổi số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, xây dựng mã số vùng trồng và liên kết tiêu thụ nông sản là những nhiệm vụ trọng tâm.

 

 

Sau hơn một tháng vận hành, bộ máy mới tại nhiều địa phương đã nhanh chóng đi vào nền nếp. Các thủ tục hành chính ở cơ sở được giải quyết thông suốt; hoạt động của chi bộ, Ban Công tác Mặt trận và các đoàn thể không bị gián đoạn; nhiều mô hình quản lý theo nhóm hộ, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường đối thoại trực tiếp với người dân bước đầu phát huy hiệu quả.

 

Nội dung: Đỗ Lan -  Tuyết Hương

Trình bày: Công Định