(E-Magazine) Một dải non sông, chung khát vọng phát triển - Kỳ 1: Từ vùng đất lửa, dựng xây những mùa xanh

Trên những vùng căn cứ cách mạng năm xưa, dấu tích chiến tranh và câu chuyện của những người từng đi qua thời khói lửa vẫn được lưu giữ. Cùng với sự đổi thay của quê hương, những giá trị ấy đang được trao truyền cho thế hệ hôm nay, tiếp thêm niềm tin và khát vọng xây dựng Đắk Lắk ngày càng phát triển.

 

Giữa màu xanh của Khu căn cứ cách mạng H9, tấm bia ghi danh 6 cán bộ, chiến sĩ Văn phòng Tỉnh ủy hy sinh trong một trận bom B-52 nằm lặng dưới tán rừng. Trong chuyến về nguồn, ông Lê Chí Quyết, nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đắk Lắk, kể cho đoàn viên, học sinh về những năm tháng chiến tranh. Câu chuyện của ông không bắt đầu từ những trận đánh, mà từ cuộc sống thiếu thốn của người chiến sĩ giữa đại ngàn.

 

Năm 1960, ông Quyết được điều vào Nam Tây Nguyên, làm Bí thư K61. Khi ấy, căn cứ của tỉnh đặt tại khu vực Cư Jú - Dliê Ya. Để tránh sự phát hiện của địch, cán bộ phải cải trang như đồng bào, ăn củ rừng, có lúc lấy vỏ cây làm áo. Muối khan hiếm đến mức tro tranh, tre, lồ ô được dùng thay muối.

 

Trong hoàn cảnh ấy, hạt muối, viên pin, tờ giấy, cây bút đều trở nên quý giá. Hạt muối giúp người chiến sĩ có thêm sức lực; viên pin duy trì liên lạc; giấy, bút chuyển tải chủ trương, mệnh lệnh giữa căn cứ. Mỗi vật dụng đến được vùng căn cứ đều là kết quả của sự chắt chiu, sẻ chia và hiểm nguy mà quân dân phải đối mặt.

 

Với ông Quyết, hạt muối còn gắn với một ký ức đặc biệt: hai lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

 

Năm 1966, khi đang là Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk, ông được Trung ương mời ra Hà Nội cùng hơn 20 cán bộ miền Nam tham quan, học tập tại Liên Xô. Cải trang thành dân thường, băng rừng, vượt suối, ông mất hơn một tháng mới ra đến Hà Nội.

 

Ngày 16/5/1966, Bác Hồ đến thăm đoàn cán bộ miền Nam. Bác ân cần hỏi thăm tình hình chiến đấu, căn dặn các cán bộ tranh thủ chuyến đi Liên Xô để học hỏi kinh nghiệm, trở về tiếp tục chiến đấu.

 

Sau ba tháng ở Liên Xô, đoàn trở về Hà Nội và lần thứ hai được gặp Bác tại Phủ Chủ tịch. Biết ông Quyết là cán bộ duy nhất của Đắk Lắk, Bác hỏi kỹ về cuộc sống của đồng bào Tây Nguyên: có đủ ăn, đủ mặc, có muối, có được học hành hay không.

 

Ông Quyết kể về những ngày đồng bào thiếu thốn, phải vào rừng đào củ, ra suối bắt ốc; muối khan hiếm đến mức phải đốt tranh, lồ ô lấy tro có vị mặn để ăn thay. Vải mặc, giấy bút cũng thiếu.

 

Bác căn dặn cán bộ phải chăm lo cho đồng bào cái ăn, cái mặc và việc học hành, để người dân no bụng, khỏe mạnh mới có sức chiến đấu. Những lời dặn ấy được ông Quyết ghi nhớ suốt cuộc đời.

 

Những năm tháng chiến tranh không khép lại ở ký ức, mà tiếp tục được nối dài bằng hành trình dựng xây quê hương trong hòa bình.

 

Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, con đường mòn năm xưa quân và dân Đắk Tuôr men theo núi rừng, lên Hang đá tránh những trận càn nay đã được bê tông hóa. Những căn nhà tranh, vách nứa từng che chở cán bộ, chiến sĩ đã nhường chỗ cho những ngôi nhà khang trang; đường làng, cảnh quan buôn làng ngày càng sạch đẹp.

 

Nhà tưởng niệm Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Y Ơn Niê được xây dựng theo kiến trúc nhà sàn truyền thống M’nông, trở thành địa chỉ đỏ để các thế hệ tìm về, tưởng nhớ người đã ngã xuống vì quê hương, đất nước.

 

Bí thư Chi bộ Buôn Đắk Tuôr Y Thu Niê cho biết, sau sáp nhập với buôn Blak và thôn Điện Tân, buôn Đắk Tuôr có 47 đảng viên, 555 hộ dân với khoảng 2.400 nhân khẩu. Những ngôi nhà mới, đường làng khang trang và cuộc sống bình yên đang từng ngày làm đổi thay diện mạo vùng căn cứ năm xưa.

 

Đời sống người dân từng bước được cải thiện. Cùng với phát triển kinh tế, địa phương chú trọng gìn giữ truyền thống cách mạng, bản sắc văn hóa và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

 

Từ một vùng đất từng hứng chịu bom đạn và những trận càn khốc liệt, Đắk Tuôr hôm nay đang hồi sinh với diện mạo của một buôn làng bình yên. Mới đây, địa phương phối hợp với tuổi trẻ Đắk Lắk thực hiện công trình “Đường lên Hang đá Đắk Tuôr” và công trình “Số hóa Khu di tích Hang đá Đắk Tuôr” góp phần hoàn thiện hạ tầng phục vụ người dân, du khách, đồng thời ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích.

 

Những ngày đầu tháng 9, Di tích lịch sử cấp quốc gia Nhà thờ Bác Hồ, thuộc Khu căn cứ của tỉnh Phú Yên thời kỳ kháng chiến chống Mỹ (ở xã Vân Hòa) đón nhiều đoàn khách đến dâng hương, tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp Quốc khánh 2/9.

 

Năm 1969, khi nghe tin Bác Hồ qua đời, với tấm lòng kính yêu và thương tiếc vô hạn đối với Người, Đảng bộ, chiến sĩ, đồng bào các dân tộc vùng giải phóng Phú Yên đã xây dựng Nhà thờ Bác. Là một trong 13 điểm di tích lịch sử của Khu căn cứ tỉnh Phú Yên thời kỳ chống Mỹ, ngày nay, Nhà thờ Bác Hồ không chỉ là nơi để cán bộ, nhân dân tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

 

Chiến tranh để lại nhiều mất mát ở Vân Hòa. Nhiều gia đình phải rời nhà, không ít người dân hy sinh khi che chở cán bộ, chiến sĩ. Bom đạn tàn phá làng mạc nhưng không khuất phục ý chí bám đất, bám làng. Những đóng góp ấy trở thành một phần làm nên truyền thống cách mạng của vùng đất.

 

Sau chiến tranh, Vân Hòa từng bước ổn định đời sống, khôi phục sản xuất và đầu tư hạ tầng. Đường giao thông được mở rộng, cơ sở vật chất từng bước hoàn thiện; nông nghiệp chuyển hướng nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị, đời sống người dân ngày càng cải thiện.

 

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vân Hòa Lê Văn Quy cho biết: Hiện nay, địa phương xác định nông nghiệp công nghệ cao, liên kết sản xuất, chế biến là hướng phát triển quan trọng; đồng thời từng bước hình thành công nghiệp chế biến, phát triển du lịch gắn với cảnh quan, khí hậu và giá trị lịch sử. Cải cách hành chính, chuyển đổi số được đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

 

Từ Đắk Tuôr đến Vân Hòa, những vùng đất từng là căn cứ cách mạng đang đổi thay từng ngày. Di tích được bảo tồn, truyền thống được tiếp nối, những giá trị lịch sử đang trở thành nguồn lực cho phát triển của địa phương.

 

Một nén hương trước phần mộ liệt sĩ, câu chuyện của người từng đi qua chiến tranh hay một mã QR bên di tích đều có thể nối quá khứ với hiện tại. Với tuổi trẻ Đắk Lắk, giáo dục truyền thống đang được đổi mới để lịch sử không chỉ được ghi nhớ mà còn trở thành động lực hành động.

 

Mới đây, Đoàn Thanh niên xã Tuy An Tây phối hợp Hội Cựu chiến binh tổ chức chương trình “Bác kể cháu nghe những tháng năm rực lửa”. Qua lời kể của những người từng cầm súng, từng chứng kiến mất mát, những năm tháng chiến tranh trở nên gần gũi hơn, giúp thế hệ trẻ hiểu giá trị của hòa bình và sự hy sinh của cha anh.

 

Cùng với các hoạt động tri ân, tuổi trẻ địa phương tham gia lễ viếng, truy điệu và an táng 3 hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Tuy An, xã Ô Loan. Lòng biết ơn được thể hiện bằng những việc làm cụ thể của tuổi trẻ.

 

Lịch sử cũng được đưa đến gần người trẻ bằng công nghệ. Cuối tháng 7/2026, Đoàn thanh niên xã Tuy An Tây phối hợp Ban Quản lý Di tích tỉnh Đắk Lắk ra mắt công trình “Lắng nghe di tích” tại Di tích lịch sử quốc gia Địa đạo Gò Thì Thùng. Qua mã QR kết hợp hệ thống âm thanh, du khách có thể chủ động tìm hiểu câu chuyện về di tích bằng điện thoại thông minh.

 

Theo anh Phạm Ngọc Toàn, Bí thư Đoàn xã Tuy An Tây, đổi mới tuyên truyền, giáo dục truyền thống là lựa chọn những phương thức phù hợp để người trẻ dễ tiếp cận, chủ động tìm hiểu và lan tỏa các giá trị lịch sử. Công trình “Lắng nghe di tích” đưa công nghệ vào hỗ trợ du khách khám phá câu chuyện phía sau mỗi địa danh, qua đó góp phần làm mới cách tiếp cận và kể chuyện lịch sử.

 

Từ cơ sở, những cách làm mới đang được mở rộng trong công tác Đoàn, kết hợp giáo dục truyền thống với mạng xã hội, video ngắn, podcast, hoạt động về nguồn, gặp gỡ nhân chứng và trải nghiệm thực tế. Qua đó, lịch sử không chỉ được nhắc nhớ mà còn trở thành điểm tựa để người trẻ hiểu, trân trọng và tiếp nối những giá trị được hun đúc bằng máu, nước mắt và tuổi xuân của các thế hệ đi trước.

 

Trên những vùng đất từng là chiến trường, những mùa xanh đang nối dài. Từ đại ngàn đến biển xanh, truyền thống cách mạng đang được tiếp nối bằng những hành động cụ thể, góp phần tạo động lực và mở ra những cơ hội phát triển mới cho quê hương.

 

 

Nội dung: Hà My - Lê Thành

Hình ảnh: PV - CTV

Trình bày: Mạnh Hùng