(E-Magazine) Níu chân trò, giữ con chữ - Kỳ 1: Vượt gian nan, đưa học sinh ra lớp

Năm học mới đã bắt đầu, nhưng tại nhiều địa bàn khó khăn của Đắk Lắk, thầy cô giáo và cán bộ cơ sở vẫn bền bỉ đến từng nhà, gặp từng phụ huynh để vận động học sinh có nguy cơ bỏ học trở lại lớp. Đằng sau mỗi cuộc vận động là những hoàn cảnh, rào cản, đòi hỏi sự kiên trì và đồng hành để giữ các em ở lại trường, tiếp tục việc học.

 

Ngày tựu trường, nhìn học sinh ngồi kín lớp, cô Nguyễn Thị Nhiễm, giáo viên phân hiệu thôn Ea Rớt, Trường Tiểu học Cư Pui II (xã Cư Pui), không giấu được niềm vui. Để có những gương mặt hôm nay, những ngày cuối tháng 8, cô cùng đồng nghiệp nhiều lần vượt đường đất đỏ, qua những con dốc quanh co, tìm đến từng gia đình. Các cô kiên trì lắng nghe, tìm hiểu hoàn cảnh, tháo gỡ khó khăn và vận động từng học sinh trở lại trường.

Trong hành trình ấy, cô nhớ nhất trường hợp của em Vàng Mua Chỉ, học lớp 4A7. Em sống cùng gia đình ở thôn Ea Rớt, nơi được ví như “cổng trời” bởi địa bàn cách trở, những con đường quanh co qua đồi dốc. Gia đình em có sáu anh chị em, cuộc sống chủ yếu dựa vào nương rẫy. Bố em, ông Vàng A Páo, bị tật, sức khỏe hạn chế nên không thể làm việc nặng. Mẹ em, bà Hạng Thị Xế, đang chăm con nhỏ chưa đầy một tuổi. Cái khó còn nằm ở chỗ bố mẹ Chỉ không biết tiếng Việt.

 

Hôm cô Nhiễm cùng giáo viên đến nhà, Vàng Mua Chỉ ngồi giữa bố mẹ và cô giáo. Em chăm chú nghe cô nói, rồi quay sang dịch lại bằng tiếng dân tộc để bố mẹ hiểu. Khi bố mẹ trả lời, Chỉ lại kiên nhẫn chuyển lời sang tiếng Việt cho cô. Khi được hỏi về chuyện học, cậu bé 9 tuổi chia sẻ: “Con muốn đi học để biết nhiều chữ hơn. Sau này con giúp được bố mẹ”.

 

Ước muốn ấy giản dị, nhưng với gia đình Chỉ, để một đứa trẻ được đến trường đều đặn không phải chuyện dễ dàng. Thấu hiểu hoàn cảnh, cô Nhiễm kiên trì phân tích, vận động phụ huynh tạo điều kiện để em tiếp tục đến lớp; đồng thời tìm hiểu những khó khăn có thể khiến Chỉ phải nghỉ học để có hướng hỗ trợ phù hợp. Không chỉ vận động Chỉ trở lại trường, cô Nhiễm còn hỗ trợ dụng cụ học tập và bố trí bạn đồng hành. Cô phân công em Kháng Thị Liên Nhi, bạn học và cũng là hàng xóm, thường xuyên giúp Chỉ học bài, cùng đến trường và động viên nhau cố gắng. Nhờ vậy, Chỉ có thêm động lực để theo đuổi ước mơ con chữ.

 

Ở vùng biển Đắk Lắk, hành trình giữ học sinh ở lại trường lại mang một câu chuyện khác. Mùa tựu trường cũng là lúc nhiều gia đình ngư dân tất bật chuẩn bị cho những chuyến vươn khơi, thả giống thủy sản nuôi lồng bè. Công việc mưu sinh cần người, trong đó có cả những đứa trẻ đang ở tuổi đến trường.

 

Tại Trường THCS Châu Kim Huệ (xã Tuy An Đông), năm học 2025 - 2026 có 52 học sinh nghỉ học. Bước vào năm học mới, qua rà soát, nhà trường xác định 32 em có nguy cơ bỏ học. Nhà trường đã thành lập 5 đoàn công tác tìm đến từng gia đình các em. Có những lần giáo viên đến nơi nhưng không gặp học sinh vì các em theo người thân ra bè nuôi tôm, đi biển. Giáo viên lại trở về, rồi tiếp tục tìm đến vào thời điểm khác.

 

Theo thầy Lê Thịnh Phú, Hiệu trưởng Trường THCS Châu Kim Huệ, nhiều học sinh nghỉ học để phụ giúp gia đình nên việc vận động không thể chỉ thực hiện một lần. Nhà trường thường xuyên rà soát, nắm từng trường hợp, phối hợp chính quyền và các đoàn thể để tìm cách đưa các em trở lại lớp.

 

“Công tác vận động được nhà trường thực hiện thường xuyên, xuyên suốt năm học. Khi phát hiện học sinh có dấu hiệu nghỉ học, giáo viên phối hợp với chính quyền địa phương, các đoàn thể đến tận gia đình tìm hiểu nguyên nhân, thuyết phục và tìm giải pháp hỗ trợ phù hợp, tạo điều kiện để học sinh tiếp tục đến trường”, thầy Phú cho hay.

 

Năm học mới bắt đầu, cô Nguyễn Thị Hầng, giáo viên Trường TH&THCS Nguyễn Tất Thành (xã Tây Hòa), cùng đồng nghiệp lại đến từng gia đình vận động học sinh có nguy cơ bỏ học trở lại lớp. Với cô, mỗi chuyến đi không chỉ là trách nhiệm của người giáo viên mà còn gợi nhớ hành trình đến với nghề của chính mình.

 

Sinh ra trong gia đình có 7 anh chị em ở vùng quê lúa Tây Hòa, cô Hầng từng chứng kiến mẹ chắt chiu từng bao lúa lo việc học cho các con. Ước mơ trở thành giáo viên tưởng chừng dang dở sau một tai nạn khiến cô không thể đi lại, phải nằm nhà suốt 2 năm. Không đầu hàng số phận, cô miệt mài học tập, rồi thi vào ngành Sư phạm Lịch sử, Trường Đại học Phú Yên.

 

Tốt nghiệp năm 2012, cô tình nguyện về công tác tại Trường THCS Đồng Khởi ở xã miền núi Hòa Thịnh. Những ngày đứng lớp, chứng kiến học sinh vì hoàn cảnh khó khăn phải nghỉ học đã thôi thúc cô tìm đến từng gia đình vận động các em trở lại trường. Có những hôm, cô lội bùn, vượt dòng nước lũ để đến nhà học sinh; có em đang làm rẫy, cô lại tìm lên tận nơi để trò chuyện, thuyết phục.

 

Sau này, khi công tác tại Trường TH&THCS Sơn Thành Tây, cô tiếp tục những chuyến đi như thế. Nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn, phải phụ giúp gia đình làm rẫy nên có nguy cơ bỏ học. Không ngại đường xa, cô vượt những con dốc, tìm đến tận nương rẫy, kiên trì vận động. Có lần, để đưa một nhóm học sinh Ba Na trở lại trường, cô học tiếng Ba Na từ học trò, rồi suốt 10 ngày chạy xe 12 km, đi bộ thêm 2 km vào tận rẫy.

 

Khi phụ huynh nói: “Học có no cái bụng đâu, ở nhà làm mới no”, cô không nản lòng mà tìm đến già làng để cùng tuyên truyền, vận động. Sau nhiều ngày, những học sinh ấy đã trở lại lớp.

 

Hơn 24 năm gắn bó với nghề, cô Hầng đã vận động hơn 50 học sinh có nguy cơ bỏ học trở lại trường. Với những em thiếu sách vở, quần áo, xe đạp hay tiền ăn, cô tìm cách vận động, kết nối nguồn lực hỗ trợ. Có trường hợp, cô trích tiền lương để giúp học sinh có điều kiện tiếp tục đến lớp.

 

A Huy, học sinh người Ba Na ở thôn Lạc Đạo, xã Sơn Thành, là một trong những trường hợp cô nhớ nhất. Khi học lớp 8, Huy phải đi bộ hơn 12 km đến trường mỗi ngày. Biết hoàn cảnh của em, cô Hầng tặng một chiếc xe đạp, thường xuyên động viên, giúp em tiếp tục việc học. Đến nay, Huy đã tốt nghiệp THPT và trở thành công nhân lành nghề.

 

Từng là cô học trò được thầy cô và cộng đồng tiếp sức đến trường, nay cô Hầng lại đến từng gia đình, từng nương rẫy để vận động học sinh trở lại lớp. Từ những gì mình từng nhận được, cô tiếp tục trao lại cho học trò, giúp các em có thêm niềm tin để vượt qua hoàn cảnh, theo đuổi ước mơ.

 

Với tình yêu thương học trò và trách nhiệm với nghề, thầy cô giáo vẫn bền bỉ đi từng ngõ, gõ từng cánh cửa, vận động học sinh trở lại lớp. Tuy nhiên, đưa các em trở lại trường mới chỉ là bước đầu. Để học sinh không bỏ học giữa chừng, cần sự đồng hành, sẻ chia và những giải pháp thiết thực, giúp các em duy trì việc học, có thêm cơ hội vươn lên và hướng tới tương lai.

 

Nội dung: Hà My - Thanh Hường

Hình ảnh: PV - CTV

Trình bày: Mạnh Hùng