(E-Magazine): Xây trường, dựng tương lai nơi phên dậu - Kỳ cuối: Đầu tư cho giáo dục, vun bồi tương lai vùng biên
 |
 |
 |
 |
Để trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới thực sự phát huy hiệu quả, Đắk Lắk đang tiếp tục tính toán các giải pháp về tổ chức vận hành, chính sách hỗ trợ và định hướng phát triển giáo dục lâu dài. Mục tiêu không chỉ bảo đảm trẻ em vùng biên được đến trường mà còn tạo điều kiện để các em học lên, học nghề, có việc làm và đóng góp cho quê hương.
 |
Năm học mới đến với em Lục Tuệ Lâm, lớp 6B, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Buôn Đôn (xã Buôn Đôn) với nhiều hứng khởi. Nhà ở vùng sâu, Tuệ Lâm phải băng qua cánh rừng trồng của người dân mới tiếp cận được các tiện ích chung, trong đó có cả trường học. Do đó, Tuệ Lâm không thể tự đi học mà phải có ba hoặc mẹ chở đến trường nên có những lúc em đi học muộn và phải chờ thật lâu tại trường mới có người thân đến đón về. Năm học mới 2026 - 2027 em lên lớp 6B và được học tại trường mới - Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Buôn Đôn. Tuệ Lâm và gia đình rất vui. Gia đình Tuệ Lâm đăng ký cho em học bán trú tại trường, để em có thêm thời gian học tập, vui chơi cùng bạn bè, còn cha mẹ yên tâm lao động, chăm lo kinh tế gia đình.
Thực tế cho thấy, câu chuyện vượt khó của em Lục Tuệ Lâm ở xã Buôn Đôn cũng chính là hình ảnh của nhiều học sinh vùng biên giới tỉnh nhà trong những ngày thu sang. Khắp các tuyến biên giới từ Buôn Đôn sang đến vùng "rốn lũ" Ia Lốp, niềm vui như được nhân đôi khi các em được bước vào những ngôi trường nội trú khang trang vừa kịp hoàn thiện. Theo thống kê của ngành giáo dục, năm học 2026 - 2027 có hơn 4.700 học sinh vùng biên được học trong 4 trường Phổ thông nội trú liên cấp mới được đầu tư ở các xã: Buôn Đôn, Ia Lốp, Ia R’vê, Ea Rốk. Các em được lựa chọn loại hình nội trú, bán trú theo nhu cầu của gia đình.
 |
Gắn bó với địa bàn vùng biên 20 năm nay, thầy Phạm Duy Tĩnh, Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ia Lốp (xã Ia Lốp) đã đồng hành với nhiều gia đình, phụ huynh, học sinh vùng khó này. Năm học 2026 - 2027, thầy và trò vùng biên đã có trường mới, lớp mới để học tập. Sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất đã giúp nhà trường, giáo viên có môi trường học tập thuận lợi. Nhà trường đã tổ chức họp, phân công nhiệm vụ để tiếp nhận bàn giao cơ sở vật chất chuẩn bị cho năm học mới 2026 - 2027. Mọi sự chuẩn bị đang được thực hiện chu đáo theo tiến độ để tạo dựng môi trường học tập toàn diện, hiệu quả cho học sinh vùng khó này.
Chủ tịch UBND xã Ia Lốp Nguyễn Văn Hiếu cho biết, chính quyền địa phương sẽ phối hợp chặt chẽ với lãnh đạo Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ia Lốp trong việc bảo đảm nguồn tuyển sinh, vận động học sinh ra lớp và duy trì sĩ số. Đồng thời, xã phối hợp thực hiện các giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn trường học, tạo môi trường thuận lợi để học sinh yên tâm học tập, sinh hoạt tại trường.
Theo Giám đốc Sở GD&ĐT Lê Thị Thanh Xuân, để các trường phổ thông nội trú tại các xã khu vực biên giới có thể vận hành ngay sau khi tiếp nhận cơ sở vật chất, Sở đã phối hợp với chính quyền địa phương rà soát, chuẩn bị các điều kiện về đội ngũ và công tác quản lý; trong đó chú trọng bảo đảm giáo viên các môn đặc thù. Ngành Giáo dục cũng xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình trường phổ thông nội trú. Mục tiêu là chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, để khi trường hoàn thành, học sinh có thể vào học ngay, bảo đảm môi trường học tập và sinh hoạt an toàn, nền nếp, hiệu quả.
 |
 |
Không chỉ đầu tư trường lớp, Đắk Lắk đang từng bước hình thành hệ thống chính sách hỗ trợ học sinh vùng biên, từ tiền ăn, chi phí đi lại đến điều kiện học tập, sinh hoạt. Mục tiêu là giảm gánh nặng cho gia đình, nhất là những hộ nghèo, có nhiều con trong độ tuổi đến trường; qua đó giúp học sinh yên tâm học tập, hạn chế nguy cơ bỏ học vì hoàn cảnh kinh tế.
Bên cạnh các chính sách hỗ trợ của Trung ương, HĐND tỉnh Đắk Lắk còn ban hành chính sách hỗ trợ thêm cho học sinh bán trú, nội trú tại các trường phổ thông nội trú ở các xã biên giới. Theo Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND, học sinh được hỗ trợ tiền đi lại tùy khoảng cách từ nhà đến trường, mức cao nhất 240.000 đồng/học sinh/tháng đối với học sinh tiểu học, THCS ở cách trường từ 15 km trở lên. Về tiền ăn, học sinh bán trú được tỉnh hỗ trợ thêm 110.000 đồng/học sinh/tháng; học sinh nội trú được hỗ trợ thêm 300.000 đồng/học sinh/tháng, trong thời gian không quá 9 tháng/năm học.
 |
Cùng với đó, tỉnh hỗ trợ kinh phí phục vụ nấu ăn cho các trường, mức 2 triệu đồng/tháng/45 học sinh nội trú và 1 triệu đồng/tháng/45 học sinh bán trú; số dư từ 20 học sinh trở lên được tính thêm một định mức.
Với những gia đình vùng biên, chính sách càng trở nên thiết thực khi được cụ thể hóa bằng những khoản chi hằng ngày. Gia đình anh Võ Trường Giang, ở xã Ia Lốp, có 5 người con, trong đó 4 người đang ở độ tuổi đến trường. Hai vợ chồng không có việc làm ổn định, thuộc hộ nghèo, thu nhập chủ yếu từ tiền công làm thuê. Với gia đình đông con, việc bảo đảm chi phí học tập là áp lực không nhỏ.
“Nhà có 4 đứa con đi học nên trước đây vợ chồng tôi rất lo. Tiền ăn, tiền đi lại và các khoản sinh hoạt của các cháu cộng lại thành số tiền không nhỏ. Nay các cháu được học nội trú, lại được Nhà nước, tỉnh hỗ trợ nên gia đình tôi đỡ lo hơn rất nhiều”, anh Giang chia sẻ.
 |
Không chỉ giảm áp lực cho phụ huynh, các chính sách hỗ trợ còn tạo điều kiện để học sinh được học tập trong môi trường ổn định, đầy đủ hơn. Năm học 2026 - 2027, bốn trường phổ thông nội trú liên cấp tại Buôn Đôn, Ia Rvê, Ia Lốp và Ea Rốk dự kiến tiếp nhận hơn 4.700 học sinh, trong đó học sinh dân tộc thiểu số chiếm đa số.
Từ những chính sách cụ thể, mục tiêu của giáo dục vùng biên không dừng ở việc “có trường để học”, mà hướng tới bảo đảm để học sinh được đến trường, được chăm lo và có cơ hội học tập lâu dài. Đây cũng là nền tảng để từng bước nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo sinh kế bền vững và củng cố thế trận lòng dân nơi biên giới.
 |
 |
Trong các buổi làm việc với ngành Giáo dục, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lương Nguyễn Minh Triết nhiều lần nhấn mạnh định hướng phát triển giáo dục vùng biên theo hướng đầu tư có trọng tâm, lâu dài. Theo đồng chí, tỉnh cần tiếp tục rà soát nhu cầu, nghiên cứu đầu tư thêm trường THPT tại các địa bàn biên giới; từng bước hình thành mạng lưới trường học liên hoàn từ tiểu học đến THPT, phù hợp quy mô dân cư và điều kiện từng địa bàn.
Cùng với mở rộng mạng lưới trường học, đầu tư giáo dục phải gắn với đào tạo nghề, hướng nghiệp và nhu cầu nhân lực của vùng biên; đồng thời có chính sách đủ mạnh để thu hút, giữ chân giáo viên, bảo đảm chất lượng giáo dục lâu dài.
Đây là bước chuyển từ đầu tư đơn thuần một công trình giáo dục sang xây dựng một chiến lược phát triển giáo dục vùng biên, trong đó cơ sở vật chất, chính sách an sinh, đội ngũ giáo viên, hướng nghiệp và cơ hội học tập được đặt trong một chỉnh thể.
Trong lịch sử phát triển đất nước, biên giới luôn được bảo vệ bằng nhiều cách: bằng cột mốc, đồn biên phòng, những con đường, cây cầu và bằng sự hiện diện của người dân. Hôm nay, biên giới được giữ thêm bằng những ngôi trường. Bởi một đứa trẻ được học hành đầy đủ, có tri thức, nghề nghiệp và niềm tin với quê hương sẽ trở thành một “cột mốc mềm” bền vững, góp phần tạo nên sức mạnh từ bên trong.
Từ những ngôi trường mới, một thế hệ mới được gieo mầm. Từ những mầm xanh ấy, vùng biên có thêm sức sống, thêm nguồn lực phát triển và thêm một điểm tựa vững chắc nơi phên dậu Tổ quốc. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh khi về dự lễ khởi công xây dựng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ea Rốk (Đắk Lắk) vào tháng 2/2026: Những ngôi trường nơi biên giới sẽ trở thành những “cột mốc mềm” về giáo dục vùng biên. Từ những cột mốc ấy, tri thức được gieo xuống, ước mơ được chắp cánh; sức mạnh của vùng phên dậu cũng được bồi đắp từ chính những thế hệ trẻ hôm nay.
 |
Nội dung: Hà Hường Quỳnh
Trình bày: Mạnh Hùng