(E-Magazine) Buôn Ma Thuột - Khát vọng vươn tầm đô thị đại ngàn - Kỳ 2: Cơ chế đặc thù - đòn bẩy phát triển Buôn Ma Thuột

Giữ vị trí chiến lược trong không gian phát triển Tây Nguyên, phát triển đô thị Buôn Ma Thuột vì vậy không chỉ đáp ứng yêu cầu tăng trưởng của địa phương mà còn gắn với nhiệm vụ tăng cường kết nối, tạo động lực phát triển cho toàn vùng, đồng thời củng cố quốc phòng, an ninh.

Vai trò đó được xác định trong Kết luận số 67-KL/TW ngày 16/12/2019 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Buôn Ma Thuột đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Để cụ thể hóa định hướng này, ngày 15/11/2022, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 72/2022/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Buôn Ma Thuột, có hiệu lực từ ngày 1/1/2023 và được thực hiện trong 5 năm.

Buôn Ma Thuột trở thành thành phố trực thuộc tỉnh duy nhất được Quốc hội ban hành nghị quyết riêng về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển. Việc lựa chọn Buôn Ma Thuột cho thấy yêu cầu phát triển đô thị này được đặt trong tầm nhìn của cả vùng Tây Nguyên. Các cơ chế đặc thù tạo thêm nguồn lực và thẩm quyền để Buôn Ma Thuột từng bước đảm nhận vai trò đô thị hạt nhân, thúc đẩy tăng trưởng và liên kết vùng.

Nghị quyết quy định 5 nhóm chính sách trọng tâm: mở rộng dư địa huy động vốn thông qua cơ chế vay của tỉnh, dành phần dư nợ vay tăng thêm để đầu tư các dự án trên địa bàn thành phố; bổ sung 45% định mức chi thường xuyên tính theo dân số; thí điểm phân cấp thẩm quyền điều chỉnh cục bộ quy hoạch; áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các dự án thuộc lĩnh vực được quy định; có chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các xã, phường mới tương ứng với địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột trước đây tiếp tục được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù của Nghị quyết số 72/2022/QH15, bảo đảm tính liên tục trong quá trình phát triển.

Trong các chính sách của Nghị quyết số 72/2022/QH15, cơ chế bổ sung 45% định mức chi thường xuyên đã tạo nguồn lực trực tiếp cho thành phố triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Giai đoạn 2023 - 2026, tổng kinh phí bổ sung đạt hơn 1.345 tỷ đồng, bình quân hơn 336 tỷ đồng mỗi năm. Nguồn kinh phí được hòa chung với ngân sách địa phương để ưu tiên các nhiệm vụ trọng tâm như chỉnh trang, nâng cấp đô thị; đầu tư cơ sở vật chất trường học; phát triển giáo dục, y tế, văn hóa; bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Là phường “hạt nhân” của tỉnh, Buôn Ma Thuột được phân bổ khoảng 122,783 tỷ đồng từ nguồn kinh phí theo cơ chế đặc thù, trong đó 64,972 tỷ đồng dành cho sự nghiệp giáo dục và 57,812 tỷ đồng cho các lĩnh vực khác; đồng thời được bổ sung 17,951 tỷ đồng từ ngân sách địa phương theo tiêu chí dân số để thực hiện Kết luận số 67-KL/TW của Bộ Chính trị trong các lĩnh vực kinh tế, môi trường và quản lý hành chính.

Chủ tịch UBND phường Buôn Ma Thuột Nguyễn Thanh Vũ cho biết, đây là nguồn lực quan trọng giúp địa phương chủ động triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội theo phân cấp, nâng cao hiệu quả quản lý đô thị và chất lượng phục vụ Nhân dân. Cùng với nguồn lực ngân sách, các cơ chế về quy hoạch, đầu tư hạ tầng và xúc tiến đầu tư cũng góp phần tạo dư địa phát triển, từng bước hoàn thiện diện mạo đô thị trung tâm theo hướng đồng bộ, hiện đại và bền vững.

Cùng với nguồn lực ngân sách, các cơ chế về quy hoạch và đầu tư mở thêm dư địa phát triển không gian đô thị. Tỉnh đã phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung tại một số khu vực, tạo cơ sở triển khai các định hướng phát triển phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Theo đồng chí Trương Công Thái, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, nguyên Chủ tịch UBND TP Buôn Ma Thuột, cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 72/2022/QH15 của Quốc hội đã tạo thêm điều kiện để Buôn Ma Thuột tháo gỡ vướng mắc trong điều chỉnh quy hoạch, huy động nguồn lực và mở rộng không gian phát triển. Một trong những dấu ấn nổi bật là cơ chế thí điểm phân cấp thẩm quyền điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung thành phố, tạo cơ sở để Buôn Ma Thuột chủ động hơn trong quản lý và tổ chức không gian đô thị. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh ban hành Quyết định phê duyệt điều chỉnh cục bộ Quy hoạch chung thành phố Buôn Ma Thuột đến năm 2025 tại 6 khu vực trọng điểm, gồm hai bên tuyến đường Giải Phóng nối dài (N19), khu vực phường Tân An, khu vực Km5 phường Tân Lập, hồ Ea Kao, hồ Ea Cuôr Kắp và khu vực nghĩa trang phía Nam. 

Đáng chú ý, Dự án phát triển đô thị khu vực phía Đông và dọc hành lang suối Ea Nao - Ea Tam có tổng mức đầu tư dự kiến hơn 8.036 tỷ đồng, hướng đến cải thiện hạ tầng kỹ thuật, môi trường và mở rộng không gian đô thị. Dự án này đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề xuất, UBND tỉnh giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh thực hiện các thủ tực chuẩn bị đầu tư. Theo dự kiến, dự án khởi công vào tháng 3/2027 và hoàn thành tháng 12/2031.

Từ những cơ chế được tháo gỡ, quy hoạch được điều chỉnh đến các nguồn lực đầu tư được khơi thông, Buôn Ma Thuột có thêm điều kiện để mở rộng không gian phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế địa phương. Đây là cơ sở quan trọng để đô thị này phát triển theo hướng xanh, thông minh, hiện đại, giàu bản sắc, từng bước khẳng định vai trò đô thị trung tâm vùng.

 

 

Điều chỉnh quy hoạch tại các khu vực tiềm năng tạo cơ sở sắp xếp sử dụng đất, kết nối hạ tầng và thu hút đầu tư phù hợp với định hướng phát triển đô thị. Các địa phương thuộc đô thị Buôn Ma Thuột đã gắn quy hoạch sử dụng đất với đầu tư hạ tầng kỹ thuật, cải cách thủ tục hành chính và xúc tiến đầu tư, ưu tiên các dự án có công nghệ phù hợp, giá trị gia tăng cao, tạo việc làm ổn định.

Đến nay, Cụm công nghiệp Tân An 1 và Tân An 2 thu hút 93 dự án, trong đó 84 dự án đang hoạt động, tạo việc làm cho khoảng 4.000 lao động. Khu công nghiệp Hòa Phú thu hút 58 dự án của 55 doanh nghiệp, giải quyết việc làm cho khoảng 5.700 lao động.

Bên cạnh cơ chế về quy hoạch, Nghị quyết số 72/2022/QH15 còn quy định chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các dự án đáp ứng điều kiện, cùng chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt. Đây là những công cụ quan trọng nhằm khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị.

Cụ thể hóa chủ trương này, tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 34/2023/NQ-HĐND của HĐND tỉnh và Đề án kèm theo Quyết định số 1832/QĐ-UBND ngày 3/7/2024 về thu hút chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt. Tại Kỳ họp chuyên đề lần thứ 3, HĐND tỉnh khóa XI cũng đã thông qua chính sách thu hút, hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026 - 2031, hướng đến đáp ứng nhu cầu nhân lực trong các ngành, lĩnh vực trọng tâm, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Các chính sách này được kỳ vọng tạo điều kiện thu hút nhân lực chất lượng cao, nhất là chuyên gia đầu ngành, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, quản lý và phát triển các lĩnh vực ưu tiên.

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc rà soát, hoàn thiện thẩm quyền và quy trình thực hiện là yêu cầu cần thiết, bảo đảm các chính sách được triển khai đồng bộ, phù hợp với thực tiễn tại các xã, phường thuộc khu vực Buôn Ma Thuột trước đây.

Theo Giám đốc Sở Nội vụ Trương Ngọc Tuấn, để chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao phát huy hiệu quả, Buôn Ma Thuột cần xác định rõ nhu cầu nhân lực theo từng lĩnh vực, nhiệm vụ trọng tâm; đẩy mạnh quảng bá chính sách, đơn giản hóa quy trình tuyển chọn, bảo đảm đãi ngộ phù hợp. Đồng thời, chú trọng xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, tạo điều kiện để chuyên gia phát huy năng lực, gắn thu hút nhân tài với đào tạo đội ngũ cán bộ tại chỗ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị. 

Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050 đặt ra yêu cầu phát triển không gian đô thị theo hướng xanh, thông minh, hiện đại và giàu bản sắc. Trong tầm nhìn đó, cơ chế đặc thù cần được vận dụng gắn với các trụ cột tăng trưởng, từ nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu, phát triển thương hiệu cà phê đến thương mại, dịch vụ, logistics, du lịch và đổi mới sáng tạo.

Theo đồng chí Từ Thái Giang, nguyên Bí thư Thành ủy Buôn Ma Thuột, hiện là Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh, việc triển khai cơ chế đặc thù cần tiếp tục gắn với hoàn thiện chính sách, cải cách hành chính, chuyển đổi số và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Cùng với tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận đất đai, hạ tầng, tín dụng và nguồn nhân lực, cần nghiên cứu cơ chế phối hợp giữa 6 xã, phường thuộc khu vực đô thị Buôn Ma Thuột trong công tác quy hoạch và sử dụng hiệu quả nguồn lực được bổ sung. Việc phối hợp giữa các địa bàn, kết nối đầu tư công với nguồn lực xã hội, phát triển hạ tầng liên thông và khai thác hiệu quả quỹ đất sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, chất lượng quản trị và khả năng thu hút các dự án có sức lan tỏa.

Khi quy hoạch đi trước một bước, hạ tầng được đầu tư đồng bộ, môi trường kinh doanh được cải thiện và nguồn lực được phân bổ đúng trọng tâm, cơ chế đặc thù sẽ góp phần tạo thêm động lực để Buôn Ma Thuột phát triển toàn diện, xứng tầm đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên.

Nội dung: Hà My - Minh Thông

Trình bày: Mạnh Hùng