(E-Magazine) Xây dựng Buôn Ma Thuột vươn tầm đô thị hạt nhân của Tây Nguyên

Những năm qua, Trung ương và tỉnh đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, đặc biệt là Kết luận số 67-KL/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 05-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh và Nghị quyết số 72/2022/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Buôn Ma Thuột. Đây là cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để huy động nguồn lực, tháo gỡ khó khăn và phát huy lợi thế đô thị.

 

Giai đoạn 2021 - 2025, kinh tế tiếp tục phát triển, các ngành có tiềm năng dần hình thành động lực. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội trên địa bàn đạt khoảng 125.354 tỷ đồng. Quy hoạch, kết cấu hạ tầng và không gian đô thị có chuyển biến rõ nét. Hạ tầng đô thị từng bước được đầu tư; công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ và du lịch có chuyển biến tích cực. Các cụm công nghiệp Tân An 1, Tân An 2 đã lấp đầy 100%, thu hút 93 dự án; Khu công nghiệp Hòa Phú thu hút 58 dự án. Văn hóa - xã hội, môi trường và quốc phòng - an ninh được chú trọng. Những kết quả này tạo nền tảng để Buôn Ma Thuột tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của tỉnh và khu vực.

 

Tuy nhiên, kết quả phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, một số chỉ tiêu về tăng trưởng, thu ngân sách, huy động vốn đầu tư và chuyển dịch cơ cấu kinh tế chưa đạt mục tiêu. Hiệu quả thực hiện một số cơ chế đặc thù còn hạn chế. Điều đó đòi hỏi phải đánh giá đúng những điểm nghẽn, đổi mới cách làm và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.

 

Từ thực tiễn triển khai, tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện Nghị quyết số 72/2022/QH15; trên cơ sở đó, nghiên cứu, đề xuất Trung ương quan tâm sửa đổi, bổ sung nghị quyết theo hướng hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù, tạo thêm dư địa và điều kiện thuận lợi cho Buôn Ma Thuột phát triển.

 

Việc hoàn thiện cơ chế cần gắn với yêu cầu phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, khai thác hiệu quả các nguồn lực và nâng cao vai trò, vị thế của Buôn Ma Thuột, bảo đảm sức lan tỏa, dẫn dắt phát triển khu vực Tây Nguyên. Qua đó, tạo điều kiện để đô thị chủ động hơn trong huy động nguồn lực, thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng đô thị và từng bước hiện thực hóa tầm nhìn quy hoạch đến năm 2050.

 

Cơ chế, chính sách chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành nguồn lực, công trình, dự án và kết quả cụ thể. Vì vậy, cần tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 72/2022/QH15, huy động và sử dụng nguồn lực đúng trọng tâm, tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đầu tư, hạ tầng và nhân lực; đồng thời đặt sự phát triển của Buôn Ma Thuột trong mối liên kết với toàn tỉnh, Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ.

 

Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050 mở ra tầm nhìn dài hạn, không chỉ mở rộng không gian mà còn định hình lại cấu trúc và động lực phát triển của đô thị trung tâm Tây Nguyên. Theo định hướng, đô thị phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm trên quy mô nghiên cứu gần 37.800 ha, gồm 6 phân khu chức năng, 9 trung tâm, 2 trục động lực và 2 hành lang phát triển, gắn với hệ thống cảnh quan “5 suối, 2 hồ”.

 

Quy hoạch phải bảo đảm thống nhất với quy hoạch tỉnh, đồng bộ giữa các phân khu và các chương trình, dự án đầu tư. Việc mở rộng đô thị, phát triển các trung tâm mới và hệ thống giao thông cần dựa trên lợi thế từng khu vực, kết nối hạ tầng hợp lý, tránh đầu tư dàn trải, thiếu liên kết.

 

Điều đặc biệt quan trọng là Buôn Ma Thuột phải phát triển hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc. Đô thị này không cần sao chép mô hình của những thành phố lớn, mà cần tạo dấu ấn riêng từ không gian đại ngàn, văn hóa cà phê, văn hóa các dân tộc Tây Nguyên và hệ sinh thái cao nguyên. Hệ thống suối, hồ, cây xanh phải trở thành cấu phần cốt lõi của quy hoạch, gắn với công viên, không gian công cộng, cảnh quan sinh thái, góp phần nâng cao chất lượng sống, điều tiết nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.

 

Cùng với đó, cần gìn giữ 33 buôn làng hiện hữu, phát huy giá trị Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và bảo tồn các không gian văn hóa bản địa. Bản sắc phải được cụ thể hóa trong quy hoạch sử dụng đất, kiến trúc, cảnh quan và quản lý xây dựng, tạo nên sự hài hòa giữa đô thị hiện đại với giá trị truyền thống, giữa phát triển kinh tế với bảo tồn thiên nhiên.

 

Trên nền tảng đó, Buôn Ma Thuột cần tập trung vào ba trụ cột: công nghiệp chế biến sâu gắn với nông nghiệp công nghệ cao; xây dựng thương hiệu “Thủ phủ cà phê toàn cầu”; phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo của Tây Nguyên. Đối với cà phê, cần chuyển mạnh từ sản xuất nguyên liệu sang chế biến sâu, phát triển thương hiệu, thương mại và du lịch, để cà phê không chỉ là ngành hàng kinh tế chủ lực mà còn trở thành dấu ấn trong không gian đô thị và đời sống văn hóa.

 

Việc triển khai cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột và cao tốc Tuy Hòa - Buôn Ma Thuột cũng mở ra cơ hội tăng cường kết nối với duyên hải, hệ thống cảng biển và các thị trường lớn. Tỉnh cần khai thác hiệu quả lợi thế này để phát triển logistics, thương mại, dịch vụ chất lượng cao và du lịch sinh thái, văn hóa; đồng thời đẩy mạnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

 

Tầm nhìn quy hoạch chỉ trở thành hiện thực khi được cụ thể hóa bằng chương trình hành động, dự án đầu tư và cơ chế tổ chức thực hiện hiệu quả. Sau sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, 6 xã, phường thuộc khu vực đô thị Buôn Ma Thuột cần tăng cường phối hợp, thống nhất trong quản lý quy hoạch, đầu tư hạ tầng và sử dụng nguồn lực. Mỗi địa phương phải đặt nhiệm vụ của mình trong tổng thể phát triển chung, không tư duy cục bộ, không để ranh giới hành chính cản trở sự liên kết.

 

Tỉnh cần tập trung hoàn thiện các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết và quy hoạch chuyên ngành; nghiên cứu cơ chế điều phối chung giữa các xã, phường để bảo đảm nguồn lực được phân bổ đúng trọng tâm, trọng điểm. Ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng then chốt, dự án có tính kết nối và sức lan tỏa; rà soát, tháo gỡ khó khăn cho các dự án đang triển khai, hạn chế đầu tư dàn trải, thiếu đồng bộ. Phát triển hạ tầng phải gắn với chỉnh trang cảnh quan, khai thác hiệu quả không gian đô thị dọc các tuyến suối, nhất là hành lang suối Ea Nao - Ea Tam, và nâng cao chất lượng sống của người dân.

 

Cùng với huy động hiệu quả các nguồn vốn ngân sách, vốn ODA và nguồn lực ngoài ngân sách, cần đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và người đứng đầu. Mỗi định hướng phát triển phải được cụ thể hóa bằng nhiệm vụ, tiến độ, nguồn lực và cơ chế giám sát rõ ràng, bảo đảm quy hoạch được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả.

 

Tầm vóc của Buôn Ma Thuột trong tương lai không chỉ được đo bằng quy mô đô thị hay những công trình hiện đại mà còn bằng khả năng tạo động lực tăng trưởng, kết nối các vùng, gìn giữ những giá trị riêng có và mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho nhân dân.

 

Với tầm nhìn dài hạn, tư duy phát triển đồng bộ và quyết tâm hành động, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Đắk Lắk sẽ chung sức biến tiềm năng thành lợi thế, biến quy hoạch thành những công trình, dự án và kết quả cụ thể. Qua đó, từng bước xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành đô thị đại ngàn xanh, thông minh, hiện đại, giàu bản sắc, thực sự là đô thị hạt nhân có sức lan tỏa, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ.

 

 Lương Nguyễn Minh Triết

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy,

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk