(E-Magazine) Giữ biển để phát triển - Phát triển để giữ biển - Kỳ 1: Dựng thế trận vững chắc trên biển

Mỗi chuyến tàu vươn khơi không chỉ mang theo sinh kế mà còn góp phần giữ vững chủ quyền biển, đảo. Với sự đồng hành của lực lượng vũ trang, chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng ngư dân, Đắk Lắk đang từng bước xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân trên biển vững chắc, tạo nền tảng giữ biển, phát triển kinh tế biển.

 

Rạng sáng, cửa biển Đà Diễn vẫn chìm trong hơi sương. Những con tàu lần lượt rời bến, mang theo kỳ vọng về một chuyến biển thuận lợi. Phía sau hành trình ấy là những người lính quân hàm xanh tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Đà Rằng, thuộc Đồn Biên phòng Tuy Hòa, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk, lặng lẽ bám bến, bám dân, giữ bình yên nơi cửa biển.

 

Đồn Biên phòng Tuy Hòa hiện quản lý 519 tàu cá với 2.106 lao động biển; trong đó 337 phương tiện với 1.683 lao động thường xuyên hoạt động trên biển, phần lớn khai thác dài ngày. Mỗi lượt tàu xuất, nhập bến đều đòi hỏi công tác kiểm soát chặt chẽ, chính xác, kịp thời.

 

Công việc của những người lính biên phòng bắt đầu từ những việc tưởng như quen thuộc: kiểm tra giấy tờ, kiểm chứng phương tiện, theo dõi thiết bị giám sát hành trình, nhắc nhở chủ tàu, thuyền trưởng chấp hành quy định. Phía sau mỗi lần kiểm tra là yêu cầu bảo đảm an toàn cho ngư dân, giữ gìn an ninh, trật tự và phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

 

Cùng với kiểm soát trực tiếp, đơn vị đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng dẫn ngư dân sử dụng phần mềm eCDT và VNeID để đăng ký xuất, nhập cảng trên điện thoại; đồng thời sử dụng pano, bảng hướng dẫn trực quan tại trạm. Từ đầu năm 2026, đơn vị phối hợp tuyên truyền phòng, chống khai thác IUU, duy trì mô hình “Tiếng loa biên phòng”, kiểm tra thiết bị giám sát hành trình và kiên quyết không cho xuất bến những phương tiện không đủ thủ tục.

 

Hai năm qua, đơn vị đã xử lý, tham mưu xử lý 11 vụ với 11 đối tượng vi phạm quy định về chống khai thác IUU; độc lập phát hiện, xử lý 9 vụ liên quan 9 tàu cá và 9 đối tượng vi phạm thủ tục, giấy tờ và chuyên môn.

 

Sự hiện diện của những người lính nơi cửa biển còn rõ hơn khi ngư dân gặp khó khăn. Trong 8 tháng đầu năm 2026, Đồn Biên phòng Tuy Hòa đã kịp thời triển khai lực lượng xử lý 38 vụ phương tiện khai thác ven bờ gặp sự cố, chìm trên biển; phối hợp với người dân trục vớt, đưa phương tiện và người vào bờ an toàn.

 

Những việc làm ấy góp phần tạo dựng niềm tin để ngư dân yên tâm vươn khơi. Bởi giữa trùng khơi, phía sau mỗi con tàu không chỉ có gia đình, mà còn có lực lượng chức năng luôn sẵn sàng hỗ trợ, bảo vệ an toàn và giữ gìn kỷ cương trên biển.

Với nhiều ngư dân, hành trình vươn khơi không chỉ nối dài theo những chuyến biển mà còn được tiếp nối qua nhiều thế hệ. Nghề biển truyền từ cha sang con không chỉ là kế sinh nhai, mà còn bồi đắp tình yêu biển, tình yêu quê hương và ý thức trách nhiệm gìn giữ ngư trường của cha ông.

 

Hơn 25 năm gắn bó với nghề câu cá ngừ đại dương, ngư dân Nguyễn Văn Đà, chủ tàu PY-96194-TS, ở phường Phú Yên, xem biển như ngôi nhà thứ hai. Qua những chuyến biển dài ngày, anh Đà càng thấm thía giá trị của việc bám ngư trường, vừa mưu sinh, vừa góp phần giữ gìn, khẳng định sự hiện diện của ngư dân Việt Nam trên biển.

 

“Đi biển trước hết là để kiếm sống, nuôi gia đình, nhưng mình bám biển cũng là để giữ ngư trường của cha ông. Biển của mình thì mình phải có trách nhiệm giữ gìn. Con cháu sau này còn ra khơi, còn làm nghề, nên càng phải chấp hành tốt quy định, đánh bắt đúng vùng, không vi phạm. Mỗi chuyến đi biển an toàn, làm ăn đàng hoàng cũng là góp phần giữ biển, giữ chủ quyền quê hương”, anh Đà chia sẻ.

 

Với ngư dân Đỗ Như Quá (sinh năm 1968), ở phường Tuy Hòa, biển đã trở thành một phần cuộc sống và truyền thống gia đình. Ba thế hệ nối tiếp nhau gắn bó với nghề câu cá ngừ đại dương; những chuyến biển kéo dài cả tháng, vượt hàng trăm hải lý đã hun đúc tình yêu nghề, tình yêu biển và ý thức bám biển qua từng thế hệ.

 

Với ngư dân, ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo không phải điều gì xa vời, mà được thể hiện từ những việc làm giản dị trước mỗi chuyến biển. Ngư dân Hồ Thanh Cầm, chủ tàu PY-96219-TS, ở phường Phú Yên, luôn chuẩn bị cờ Tổ quốc để treo trên nóc tàu trước giờ xuất bến.

 

“Trước khi xuất bến, ngư dân treo cờ lên nóc tàu. Đây là ý thức, là niềm tự hào dân tộc và cũng nhằm khẳng định chủ quyền, giúp ngư dân tự tin hơn để vươn khơi, bám biển”, ông Cầm chia sẻ.

 

Giữa trùng khơi, mỗi con tàu mang theo lá cờ đỏ sao vàng không chỉ mang theo sinh kế của một gia đình, mà còn mang theo tình yêu quê hương và trách nhiệm với biển đảo. Bền bỉ bám ngư trường qua năm tháng, những ngư dân ấy trở thành những “cột mốc sống”, góp phần khẳng định và gìn giữ chủ quyền biển đảo quê hương.

 

Để ngư dân yên tâm vươn khơi, sức mạnh không chỉ đến từ mỗi con tàu mà còn được tạo nên bởi sự liên kết giữa ngư dân, chính quyền, lực lượng chức năng và doanh nghiệp.

 

Phường Hòa Hiệp hiện có 11 tổ sản xuất an toàn trên biển với 71 phương tiện. Riêng Tổ sản xuất an toàn trên biển tổ 1, khu phố Phú Lạc, có 9 tàu cá với gần 140 ngư dân. Các thành viên cùng chia sẻ thông tin ngư trường, hỗ trợ khi gặp sự cố, phối hợp tránh trú khi thời tiết xấu và nhắc nhở nhau chấp hành pháp luật.

 

Theo ngư dân Huỳnh Tấn Bình, thành viên của tổ, giữa trùng khơi, sự đoàn kết chính là “phao cứu sinh” quan trọng nhất. Khi ra khơi, ngư dân thường đi theo từng nhóm, tổ đội để hỗ trợ nhau. Tìm thấy luồng cá thì cùng phối hợp đánh bắt; gặp sự cố kỹ thuật hay trong hải trình tránh bão đều có sự hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau.

 

Từ liên kết trong sản xuất, các tổ đội từng bước hình thành ý thức cộng đồng và trách nhiệm trên biển, nhắc nhau duy trì thiết bị giám sát hành trình, chấp hành Luật Thủy sản, không khai thác IUU, không xâm phạm vùng biển nước ngoài.

 

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 119 tổ đội sản xuất trên biển, với 926 tàu cá và 7.942 lao động. Đây là mạng lưới hỗ trợ ngư dân trong sản xuất, phòng tránh thiên tai, cứu hộ, cứu nạn và trao đổi thông tin trên biển.

 

Ở đất liền, một hậu phương vững chắc cũng được xây dựng để tiếp sức cho những chuyến tàu. Tại phường Phú Yên, công tác tuyên truyền pháp luật được triển khai đến từng khu phố, tổ tàu thuyền, gia đình và phương tiện. Địa phương phối hợp với lực lượng quân sự, biên phòng, Hội Nông dân và Nghiệp đoàn Nghề cá nâng cao nhận thức, vận động ngư dân chấp hành quy định về khai thác thủy sản, phòng chống khai thác IUU. Phường xây dựng một tiểu đội dân quân biển, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng - an ninh, giữ gìn chủ quyền biển, đảo.

 

Bên cạnh chính quyền và lực lượng chức năng, doanh nghiệp cũng là một mắt xích quan trọng của hậu phương nghề biển. Tại khu vực phía Đông tỉnh, Công ty TNHH Nguyễn Hưng liên kết với ngư dân từ thu mua, chế biến đến xuất khẩu; sản phẩm của công ty được phân phối tại 35 nước.

 

Ông Nguyễn Hưng Hòa, Giám đốc Công ty TNHH Nguyễn Hưng, cho biết doanh nghiệp liên kết với gần 200 chủ tàu lưới vây, bao tiêu sản phẩm với giá ổn định hoặc theo giá thị trường. Mối liên kết này giúp ngư dân có đầu ra, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng, bảo quản, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ quy định trong khai thác.

 

Năm 2026, tỉnh Đắk Lắk đưa cá ngừ cùng nhiều loại thủy sản vào danh mục ngành hàng, sản phẩm quan trọng cần khuyến khích, ưu tiên hỗ trợ liên kết sản xuất, tiêu thụ. Đây là cơ sở thúc đẩy liên kết giữa ngư dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, hình thành những chuỗi giá trị thủy sản bền vững hơn.

 

Từ những chuyến tàu nối nhau ra khơi, có thể thấy sức mạnh trên biển không chỉ nằm ở con tàu hay thiết bị hiện đại, mà được tạo nên từ sự đoàn kết của ngư dân, sự đồng hành của chính quyền, lực lượng chuyên trách và doanh nghiệp. Sự chung sức ấy tạo nên thế trận nhân dân vững chắc trên biển, vừa bảo đảm sinh kế, vừa góp phần giữ vững chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

 

Nội dung: Huỳnh Hà Hồ

Trình bày: Mạnh Hùng