Đắk Lắk là nơi hội tụ giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc Tây Nguyên - Trường Sơn và các dòng văn hóa khác của Việt Nam. Văn hóa trở thành "nguồn lực mềm" mạnh mẽ, là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội của tỉnh phát triển bền vững.

Tỉnh Đắk Lắk có nền văn hóa lâu đời, đa dạng và độc đáo. Đó là nét đẹp đặc sắc từ các lễ hội, đặc trưng văn hóa nổi tiếng đến những kiến trúc nhà dài, nhà rông; cảnh quan thiên nhiên kỳ vỹ; ẩm thực đa dạng và cả các nhạc cụ lâu đời như cồng chiêng, đàn đá. Đây còn là nơi hiếm hoi còn giữ gìn hoạt động của các nghệ nhân hát khan, kể sử thi.

Tỉnh Đắk Lắk đã chủ động đẩy mạnh khai thác các giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch, dịch vụ theo hướng đưa văn hóa “ra khỏi không gian bảo tồn”Ảnh: Hữu Nguyên

Đặc biệt, tỉnh hiện có 2 di sản được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, gồm: Không gian Văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam; 11 di sản được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tỉnh còn có 5 di tích quốc gia đặc biệt, 39 di tích quốc gia và 132 di tích cấp tỉnh. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa tạo nền tảng quan trọng cho phát triển du lịch bền vững.

Giám đốc Sở VH-TT&DL Trần Hồng Tiến cho biết: Trong tư duy phát triển mới của tỉnh, văn hóa phải là một "thực thể sống", tạo ra giá trị kinh tế, cải thiện đời sống người dân. Bên cạnh đó, tỉnh đã chủ động đẩy mạnh khai thác các giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch, dịch vụ theo hướng đưa văn hóa “ra khỏi không gian bảo tồn”, trở thành sản phẩm dịch vụ cao cấp, có sức cạnh tranh lớn.

Người dân và du khách tham gia trải nghiệm văn hóa tại Lễ hội Hảng Pồ (phường Cư Bao). Ảnh: T. Hồng

Thực tế cho thấy, văn hóa không chỉ dừng lại ở niềm tự hào mà đã trực tiếp chuyển hóa thành giá trị kinh tế qua những mô hình du lịch. Tại các buôn làng như buôn Akô Dhông (phường Buôn Ma Thuột) hay buôn Jun (xã Liên Sơn Lắk), buôn Tơng Jú (phường Ea Kao)..., đời sống người dân dần khấm khá nhờ mô hình du lịch cộng đồng. Họ gìn giữ nhà sàn, dệt thổ cẩm, chế biến ẩm thực và diễn tấu cồng chiêng để đón khách du lịch, bởi với họ, văn hóa chính là cái gốc; khi giữ được nếp nhà, tiếng chiêng, khách du lịch sẽ tự tìm đến.

Anh Trần Văn Long, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Những năm gần đây, khi du lịch ở Đắk Lắk, tôi thường tìm về các buôn làng để được du lịch trải nghiệm rang xay cà phê, học cách gõ chiêng, dệt thổ cẩm hay ủ rượu cần... Chính sự tương tác này làm tăng sức hấp dẫn của mỗi điểm đến”.

Phường Tuy Hòa là một trong những địa phương khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa vào phát triển du lịch. Địa phương có nhiều lợi thế nổi bật như quần thể sinh thái núi Nhạn gắn với tháp Nhạn và không gian văn hóa Chăm Pa; công viên văn hóa đá - quần thể kiến trúc nghệ thuật quy tụ các biểu tượng tiêu biểu ở phía Đông của tỉnh như vịnh Xuân Đài, gành Đá Đĩa, Mũi Điện, nhà thờ Bác Hồ, nhà rông đồng bào dân tộc…

Bên cạnh đó, các lễ hội truyền thống như đua thuyền sông Chùa, Lễ hội Cầu ngư đình Long Thủy mang đậm văn hóa sông nước và làng biển tiếp tục được duy trì. Từ đây, Tuy Hòa vừa thu hút du khách là các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa, vừa thu hút đông đảo người dân trong cả nước trải nghiệm văn hóa địa phương.

Hát bài chòi thu hút đông đảo người dân và du khách. Ảnh: Thiên Lý

Ngoài ra, các hoạt động văn hóa, du lịch ngày càng được nâng tầm, gắn với những sự kiện quy mô khu vực và quốc gia. Tiêu biểu như Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột định kỳ hai năm một lần, không chỉ là một sự kiện thương mại, mà đã trở thành một festival văn hóa tầm cỡ quốc tế. Đây là cầu nối để đưa thương hiệu "Thủ phủ cà phê thế giới" ra toàn cầu, thu hút các nhà đầu tư và hàng triệu lượt khách du lịch.

Có thể thấy, bằng cách khơi dậy lòng tự hào dân tộc và khai thác các giá trị văn hóa, Đắk Lắk định danh thương hiệu địa phương và biến văn hóa thành động lực nội sinh cho hành trình vươn tầm cao mới.

Thúy Hồng - Minh Duyên