Hơn 7 năm qua, tại bờ biển lộng gió Sơn Trà (TP. Đà Nẵng) đã có vô vàn du khách từ khắp muôn phương đến thăm Nhà trưng bày Hoàng Sa nơi đây để rồi khi ra về ai nấy cũng càng yêu quý thêm biển đảo thiêng liêng của quê hương phía khơi xa tít tắp.

Nhà trưng bày Hoàng Sa đứng bên con đường cùng tên, lưng dựa vào phố xá thênh thang, mặt nhìn thẳng ra phía biển, nơi có quần đảo Hoàng Sa máu thịt thân yêu của Tổ quốc. Quần đảo Hoàng Sa trước đây là huyện đảo Hoàng Sa, nay là đặc khu thuộc TP. Đà Nẵng. Trụ sở chính quyền đặc khu Hoàng Sa cũng đặt ngay tại nhà trưng bày này.

Chỉ thiết kế ngôi nhà trưng bày cũng đã toát lên sự khẳng định bất khả xâm phạm về chủ quyền, lãnh hải bởi nhà được thiết kế theo mô hình một khuôn dấu của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngôi nhà bốn tầng này được chia ra từng phần để trưng bày hơn 300 tài liệu, hiện vật, bản đồ, các tư liệu, hình ảnh về quá trình xác lập chủ quyền, quản lý, khai thác quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam xuyên suốt theo chiều dài lịch sử từ thế kỷ 16 cho đến nay.

Nhà trưng bày Hoàng Sa.

Bước vào nhà trưng bày, ngay tại đại sảnh tái hiện một cột bia chủ quyền Hoàng Sa cao vút. Đây là cột bia do người Pháp dựng vào năm 1938 nhằm khẳng định chủ quyền Hoàng Sa thuộc đất nước Việt Nam và “Ngọn đuốc Hoàng Sa” biểu tượng ý chí của nhân dân ta luôn quyết tâm, rực cháy trên con đường đấu tranh bảo vệ Hoàng Sa đến cùng.

Xâu chuỗi, hệ thống toàn bộ các hiện vật được trưng bày, chúng ta càng có cảm nhận sâu sắc hơn về vị trí, địa lý, tài nguyên thiên nhiên biển đảo của Hoàng Sa với tên gọi đầu tiên là “Bãi Cát Vàng” từ triều vua Lê.

Trong những hiện vật ấy có một số bản đồ, thư tịch cổ xưa đặc biệt về giá trị pháp lý để tuyên bố chủ quyền Hoàng Sa là máu thịt của Việt Nam như: các tài liệu về việc triều Nguyễn đã thành lập các đội hùng binh, thủy quân hoạt động, trấn giữ trên đảo; nhiều tấu, chiếu, sớ, chỉ dụ… liên quan đến các hoạt động của triều đình nhà Nguyễn về quần đảo Hoàng Sa được chính các đời vua ngự phê, ngự lãm.

Ngoài ra còn có một số hình ảnh, tư liệu, hiện vật của chính quyền Việt Nam Cộng hòa bảo vệ chủ quyền Hoàng Sa không thể chối cãi, như: nhà cầm quyền Sài Gòn đã đưa lực lượng quân sự trấn giữ, thành lập đơn vị hành chính như quan trắc, khí tượng thủy văn để khai thác kinh tế biển.

Không chỉ có các tư liệu, bằng chứng được sưu tầm về Hoàng Sa là của Việt Nam do chính chúng ta tìm kiếm, khai thác mà còn có không ít tư liệu cực kỳ quý báu của Trung Quốc được các nước phương Tây đo vẽ, xuất bản từ lâu đời đã xác nhận quần đảo Hoàng Sa không thuộc chủ quyền của Trung Quốc hay bất cứ quốc gia nào.

Bên phải Nhà trưng bày Hoàng Sa có một hiện vật được cho là có kích thước lớn nhất đang trưng bày, đó là chiếc tàu đánh cá số hiệu ĐNa 90152TS do bà Huỳnh Thị Như Hoa làm chủ sở hữu.

Cũng như bao chiếc tàu vỏ gỗ khác đã từng khai thác hải sản ở vùng đặc quyền kinh tế Hoàng Sa của Việt Nam, song trong ký ức của 10 ngư dân trên con tàu ấy thì đó là một chứng tích đau thương trong những ngày tháng cũ.

Lúc 16 giờ ngày 26/5/2014, trong khi tàu đang đánh bắt tại tọa độ 111o 02 đông, 15 đến 17o bắc trên vùng biển Hoàng Sa thì bất ngờ có chiếc tàu thân sắt của Trung Quốc tăng tốc lao thẳng tới đâm vào đuôi, sau đó tiếp tục tông vào thân làm tàu chìm nghỉm rồi bỏ chạy, các ngư dân chới với trên sóng nước, trong đó có 2 người bị thương đã được ngư dân trên tàu gần đó cứu vớt kịp thời nên thoát chết.

Con tàu hư hỏng nay được trưng bày tại Nhà trưng bày Hoàng Sa là bằng chứng về hành vi cố ý xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam, cũng là để nhắc nhở mọi người luôn khắc nhớ và xem việc bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc là nghĩa vụ, là trách nhiệm.

Nhà trưng bày Hoàng Sa không chỉ là một công trình kiến trúc, là nơi trưng bày về Hoàng Sa đầu tiên ở nước ta mà còn thể hiện quan điểm, lập trường trước sau như một: Hoàng Sa là của Việt Nam.

Thái Mỹ