Chuyển đổi số (CĐS) là một cuộc cách mạng toàn diện, đã và đang tác động sâu sắc đến tư duy làm việc, phương thức quản lý và quan trọng nhất là nhận thức của toàn thể người dân và cán bộ công chức. CĐS đã trở thành bàn đạp tạo ra những cơ hội phát triển mới cho mỗi ngành, lĩnh vực, địa phương và mỗi cá nhân.

Thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức

Xã Liên Sơn Lắk có trên 70% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, theo đó việc sử dụng các ứng dụng công nghệ số với phần lớn người dân còn nhiều hạn chế; điều này tác động đến việc tiếp cận đầy đủ thông tin về y tế, giáo dục, khoa học công nghệ, thị trường... cũng gặp nhiều trở ngại. Trước thực tế đó, chính quyền xã đã đẩy mạnh CĐS từ việc giải quyết các thủ tục hành chính đến thay đổi nhận thức, trang bị kiến thức cho người dân trên địa bàn xã.

Cụ thể, xã đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân sử dụng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt; triển khai chi trả phụ cấp bảo trợ xã hội qua tài khoản ngân hàng đạt 100%; tham gia mua sắm trực tuyến và các hoạt động thương mại điện tử; dịch vụ thanh toán tiền điện qua các app của ngân hàng đang được triển khai rộng rãi đến các hộ dân...

Đến thực hiện thủ tục xin cấp lại giấy chứng nhận kết hôn, ông Hồ Trọng Huấn được các đoàn viên, thanh niên hỗ trợ thực hiện các bước khai báo thông tin trên hệ thống điện tử. Ông Huấn phấn khởi nói: “Với sự phát triển của công nghệ số, mỗi lần đến thực hiện các thủ tục hành chính tôi đều được cán bộ hướng dẫn tận tình; cũng nhờ đó, bây giờ tôi đã biết cách sử dụng nhiều ứng dụng số, việc khai báo thông tin làm các thủ tục cũng nhanh chóng hơn”.

Đồng chí Đỗ Hữu Huy, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy kiểm tra công tác chuyển đổi số tại phường Tân Lập.

Với anh Y Hinh Du (buôn Biếp), gia đình thuộc diện hộ nghèo và được Nhà nước hỗ trợ lắp internet miễn phí, hai vợ chồng đã tiết kiệm mua thêm điện thoại thông minh để vừa phục vụ việc kết nối liên lạc bạn bè, người thân vừa học hỏi kinh nghiệm sản xuất, nắm bắt thông tin, chính sách, pháp luật... Từ khi có điện thoại, anh được cán bộ xã hướng dẫn tải và sử dụng các ứng dụng số để phục vụ nhu cầu tìm hiểu thông tin.

Hiện nay, xã Liên Sơn Lắk không có vùng lõm sóng, hệ thống điện được cung cấp đến tất cả các thôn, buôn. Song song đó, người dân cũng đang từng bước đưa sản phẩm, văn hóa truyền thống lên các nền tảng số, mạng xã hội, giới thiệu đến với cộng đồng trong và ngoài nước để vừa bảo tồn văn hóa vừa phát triển kinh tế.

Thách thức lớn nhất trong việc nâng cao dân trí ở Đắk Lắk là sự phân bố dân cư thưa thớt, đa dạng dân tộc và địa hình phức tạp, khiến việc tiếp cận tri thức càng trở nên khó khăn. Câu chuyện của xã Liên Sơn Lắk cho thấy CĐS đã trở thành bàn đạp chiến lược để nâng cao dân trí, thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức và thúc đẩy sự phát triển bền vững cho toàn bộ người dân, đặc biệt là ở khu vực vùng sâu, vùng xa.

Nền tảng của công dân thời đại mới

Cô Thái Thị Hòa Bình, giáo viên Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Buôn Hồ) đã vượt qua rào cản về tuổi tác, kinh nghiệm và cả kiến thức để tự mày mò, học hỏi, ứng dụng công nghệ số vào việc giảng dạy. Từ những bài giảng trên lớp đến giao bài tập về nhà, tương tác với phụ huynh đều được cô sáng tạo bằng video, sản phẩm hay trò chơi tương tác...

Cô Bình chia sẻ, từ nhiều năm nay, với sự đam mê công nghệ số, cô đã bắt đầu tự mày mò, học hỏi các công cụ số trên mạng rồi tìm đến các khóa học online về ứng dụng AI... Đến nay, cô không chỉ sử dụng để phục vụ công tác giảng dạy mà còn mở thêm các lớp học online về ứng dụng công nghệ AI để hỗ trợ, hướng dẫn đồng nghiệp và cả các cán bộ, công chức, viên chức trong và ngoài tỉnh.

Trong bối cảnh hiện nay, kỹ năng số cơ bản trở thành yếu tố then chốt giúp người dân khai thác hiệu quả các thành quả của CĐS; đồng thời trở thành điều kiện thiết yếu để người dân có thể học tập, làm việc, sản xuất và tham gia vào đời sống xã hội hiện đại. CĐS không còn là một lựa chọn, mà là hành trình bắt buộc để mỗi cá nhân khẳng định vị thế của mình.

Đoàn viên thanh niên xã Liên Sơn Lắk hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính điện tử.

Nói về vai trò của công dân số, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở KH-CN Bùi Thanh Toàn nhấn mạnh: “Để đẩy mạnh CĐS, yếu tố quan trọng nhất là phải có công dân số thì mới có chính quyền số, kinh tế số, xã hội số. Do đó, phải làm sao để từng cán bộ, công chức, viên chức và người dân hiểu biết kiến thức cơ bản và có kỹ năng cơ bản về CĐS”.

Để trở thành một công dân số không chỉ dừng lại ở việc sở hữu một chiếc điện thoại thông minh, mà là sở hữu một tư duy mới và bộ kỹ năng mới để làm chủ tương lai. Công nghệ đã mở ra một không gian học tập rộng lớn chưa từng có. Internet, trí tuệ nhân tạo, kho học liệu mở và các nền tảng học trực tuyến toàn cầu giúp mọi người tiếp cận tri thức ở bất kỳ nơi đâu, bất kỳ thời điểm nào, chỉ bằng một thiết bị kết nối mạng...

Sự thành công của công cuộc CĐS ở mỗi địa phương phụ thuộc rất lớn vào sự chuyển mình của mỗi người. Khi người dân không chỉ “sống trong thời đại số” mà còn “làm chủ thời đại số”, tỉnh Đắk Lắk sẽ phát triển bền vững hơn.

Thúy Hồng