Chiều 8/4, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận tại Tổ 16, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết nhằm hoàn thiện dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Theo đại biểu, việc sửa đổi luật là cần thiết để bắt kịp xu thế chuyển đổi số và giải quyết những vướng mắc phát sinh từ cơ sở.

Đánh giá cao nỗ lực của Ban soạn thảo và cơ quan thẩm tra, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang khẳng định Luật Tín ngưỡng, tôn giáo hiện hành sau 8 năm thực hiện đã đi vào đời sống với nhiều kết quả tích cực.

Việc tổ chức thực thi pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, siết chặt kỷ cương theo quy định pháp luật, đồng thời đảm bảo các nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo hợp lý, chính đáng của đồng bào có đạo.

Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai, Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cần sớm được khắc phục.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Giang, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk phát biểu tại phiên thảo luận Tổ. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Theo đại biểu, hiện còn thiếu quy định đối với một số nội dung phát sinh trong thực tiễn, như: Thời hạn hoạt động của người đại diện, ban quản lý cơ sở tín ngưỡng; hoạt động tín ngưỡng tại cơ sở tư gia, cơ sở do doanh nghiệp đầu tư; điều kiện đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung của người nước ngoài; cơ chế thu hồi các văn bản chấp thuận khi có vi phạm; cũng như chưa điều chỉnh hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng - một xu hướng ngày càng phổ biến hiện nay.

Cùng với đó là một số quy định còn chung chung, thiếu rõ ràng, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa các địa phương; một số khái niệm và điều kiện như “địa điểm hợp pháp”, “sinh hoạt tôn giáo tập trung” còn khó xác định trong thực tế. Thực tế khi UBND cấp xã nhận hồ sơ xin đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung thì việc xác định “địa điểm hợp pháp” còn gặp nhiều khó khăn do xác định các loại giấy tờ cần thiết liên quan đất đai chưa cụ thể, rõ ràng.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Giang cũng nêu rõ: Nguồn nhân lực làm công tác tín ngưỡng, tôn giáo, đặc biệt ở cấp cơ sở còn thiếu và chưa được đào tạo chuyên sâu. Hiện nay, UBND cấp xã không có công chức chuyên trách về công tác tôn giáo, do đó các địa phương gặp rất nhiều khó khăn trong việc tham mưu công tác tín ngưỡng, tôn giáo và các vấn đề liên quan đến công tác tín ngưỡng, tôn giáo tại cơ sở. Do vậy, đại biểu đề nghị tăng cường phân cấp gắn với nâng cao năng lực cán bộ, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý lĩnh vực này.

Các ĐBQH tỉnh Đắk Lắk tham gia phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Bên cạnh đó, còn tồn tại sự chưa đồng bộ giữa pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo với pháp luật đất đai, nhất là trong quản lý, sử dụng đất tôn giáo kết hợp đa mục đích. Luật Đất đai năm 2024 đã quy định đất tín ngưỡng, tôn giáo được sử dụng kết hợp đa mục đích, trong đó có mục đích thương mại, dịch vụ. Tuy nhiên, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo hiện chưa có quy định này cho các tổ chức tôn giáo chưa bao quát hết các chủ thể và hoạt động thực tế.

Đóng góp trực tiếp vào nội dung dự thảo, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang bày tỏ sự đồng tình khi dự thảo luật đã tiếp thu, hoàn thiện trên cơ sở tổng kết thực tiễn, kịp thời tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành luật thời gian qua. Nhiều quy định đã được sửa đổi theo hướng rõ ràng, minh bạch, tạo thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo.

Dự thảo tiếp tục khẳng định và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân, phù hợp với Hiến pháp, đồng thời tương thích với các cam kết, điều ước và thông lệ quốc tế mà Việt Nam tham gia. Đây là điểm rất quan trọng, thể hiện sự nhất quán trong chính sách của Nhà nước ta.

Đại biểu cũng đánh giá cao việc dự thảo đã bổ sung quy định về hoạt động tôn giáo trên không gian mạng. Đây là nội dung mới, cần thiết trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, góp phần vừa tạo điều kiện cho các hoạt động tôn giáo phù hợp xu thế, vừa đảm bảo công tác quản lý nhà nước.

Dự thảo đã có bước tiến trong phân cấp, phân quyền, đặc biệt là tăng thẩm quyền cho cấp cơ sở, cấp xã. Quy định này sẽ giúp giải quyết công việc nhanh hơn, sát thực tiễn hơn, hạn chế tình trạng phải trình lên cấp tỉnh hoặc Trung ương, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý, đáp ứng yêu cầu cải cách mạnh mẽ thủ tục, phương thức điều hành hành, quản lý trong lĩnh vực tín ngưỡng tôn giáo.

Liên quan đến Điểm c, khoản 1, Điều 19 dự thảo Luật quy định “điều kiện về tên của Nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung phải không trùng với tên nhóm đã được cấp đăng ký”, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang cho rằng, đây là quy định mới, nhưng khó khả thi vì chưa có cơ sở dữ liệu toàn quốc.

Đại biểu nêu vấn đề: Làm thế nào để biết tên nhóm không trùng trong cả nước trong khi tên nhóm được đặt theo điển tích trong Kinh sách, phần lớn có ý nghĩa thuộc linh. Hơn nữa nhóm không phải tổ chức, không có con dấu, tài khoản nên việc trùng tên (nếu có) không làm phát sinh hậu quả pháp lý vì còn có những trường thông tin có tính định danh đi kèm như: tôn giáo, địa điểm, người đứng đầu.

Quy định này còn đặt ra yêu cầu phải rà soát lại hàng ngàn cái tên đã cấp cho các nhóm trong cả nước; nếu trùng thì thủ tục đổi tên thế nào. Vì vậy, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo xem xét, bỏ điều kiện này để đảm bảo tính thực tiễn của luật.

Lan Anh