Để tồn tại trong thế giới hiện đại, con người không ngừng chạy theo tiền - tài - sắc - danh, những “sợi dây” lặng lẽ chi phối lựa chọn của mỗi người. Nhưng nếu đã buộc phải chạy, liệu chúng ta có quyền chọn cách chạy cho riêng mình?

“Con rối tự do” - phiên bản điện ảnh khép lại hành trình “Running Man Vietnam” (“Chạy ngay đi”) mùa 3 - đặt ra câu hỏi ấy trong một hình thức bất ngờ, khi lần đầu tiên một chương trình truyền hình thực tế tại Việt Nam được phát triển thành tác phẩm chiếu rạp với cấu trúc câu chuyện tương đối hoàn chỉnh.

Từ gameshow sang cấu trúc điện ảnh

Ba mùa phát sóng đã giúp “Running Man Vietnam” xây dựng cộng đồng khán giả ổn định. Dịp Tết, khán giả mong chờ những tác phẩm giải trí vừa đủ rộn ràng để khởi đầu năm mới, vừa đủ chiều sâu để đọng lại dư vị sau tiếng cười. Và, “Con rối tự do” đã mang đến một bất ngờ thú vị cho đời sống văn hóa.

Poster "Con rối tự do". Ảnh: Internet

“Running Man Vietnam” là format truyền hình dựa trên cấu trúc phân mảnh: thử thách nối tiếp thử thách, cao trào được tạo ra bằng tình huống và phản ứng tự nhiên. Khi chuyển thể thành tác phẩm chiếu rạp, ê-kíp đối diện bài toán làm sao giữ được tinh thần giải trí quen thuộc nhưng vẫn xây dựng được một câu chuyện kịch tính, có mở - thắt - cao trào - kết thúc rõ ràng?

“Con rối tự do” chọn rạp xiếc làm không gian trung tâm. Đây không chỉ là bối cảnh thị giác bắt mắt, mà còn là lựa chọn giàu tính biểu tượng. Rạp xiếc là nơi phô diễn, là nơi con người biểu diễn trước ánh nhìn tập thể. Và cũng là nơi phía sau tấm màn nhung luôn tồn tại một bàn tay điều khiển.

Ánh sáng được xử lý tương phản rõ rệt: sân khấu rực rỡ, xung quanh là bóng tối. Ở một phân đoạn cao trào, khi một thành viên đứng giữa sân khấu, ánh đèn rọi thẳng từ trên cao, xung quanh tối lại, cảm giác bị quan sát được đẩy lên tối đa - một hình ảnh gợi liên tưởng đến con người giữa áp lực của ánh nhìn xã hội - vô hình nhưng luôn hiện diện.

Cách dựng cũng được điều chỉnh có chủ đích. Các đoạn dẫn dắt được tiết chế, nhường chỗ cho những màn rượt đuổi tăng tốc mạnh mẽ. Cảm giác “xem một tập gameshow dài” được thay bằng cảm giác theo dõi một “trò chơi lớn” có bàn tay dàn dựng phía sau.

Sự khác biệt này giúp “Con rối tự do” thoát khỏi giới hạn của một bản tổng hợp truyền hình và tiệm cận hơn với cấu trúc điện ảnh. Khi ranh giới loại hình dần mờ đi, nhà sản xuất có thêm không gian sáng tạo, còn khán giả được tiếp cận những trải nghiệm đa dạng hơn. Dĩ nhiên, “Con rối tự do” chưa hoàn toàn thuyết phục ở mọi khía cạnh điện ảnh. Một số tuyến kịch tính có thể đào sâu thêm, một vài xung đột vẫn còn xử lý an toàn. Tuy nhiên, với cách thức là bước đi đầu tiên đưa một chương trình thực tế Việt Nam lên màn ảnh rộng, “Con rối tự do” là một thử nghiệm đáng ghi nhận.

Dàn cast trở thành “nhân vật” và ẩn dụ về tự do

Một trong những điểm hấp dẫn nhất của “Con rối tự do” chính là cách dàn cast quen thuộc bước vào “vai diễn” của chính mình. Khán giả đã quen với “thương hiệu cá nhân” của một Trấn Thành tung hứng sắc sảo và đại diện cho chiến lược. Lan Ngọc không đơn thuần lanh lợi mà thể hiện khả năng thích nghi. Liên Bỉnh Phát bền bỉ như một trục ổn định. Quang Trung hoạt ngôn nhưng cũng là điểm cân bằng năng lượng. Trong phiên bản điện ảnh, những cá tính ấy vẫn được giữ nguyên, nhưng được đặt vào tình huống buộc phải lựa chọn - họ trở thành “nhân vật” thay vì chỉ là “người chơi”.

Họ không chỉ chạy để giành chiến thắng, mà chạy trong một cấu trúc nơi mọi quyết định đều bị quan sát, bị phán xét và có thể bị lật ngược bất cứ lúc nào. Sự tung hứng hài hước vẫn hiện diện, mang lại tiếng cười sảng khoái đúng “chất” Running Man, nhưng xen lẫn là khoảnh khắc lắng đọng, khi nhân vật phải đối diện với nỗi sợ, sự nghi ngờ hay giới hạn của chính mình.

Khá đông khán giả trẻ đến rạp xem "Running Man Vietnam" mùa 3 phiên bản điện ảnh "Con rối tự do".

Những màn xé bảng tên, “lật kèo” - vốn là “đặc sản” của “Running Man Vietnam” - khi được đặt trong cấu trúc kịch tính chặt chẽ hơn, trở thành phép ẩn dụ cho xã hội cạnh tranh ngoài đời thực. Dẫu vậy, “Con rối tự do” vẫn lựa chọn giữ tinh thần đồng đội và tính giải trí vốn là linh hồn của chương trình, thay vì đẩy mâu thuẫn đến mức gây rạn vỡ thật sự. Khán giả trong rạp bật cười, đến cười rung ghế trước những pha tung hứng duyên dáng của dàn cast, những màn rượt đuổi mệt nhoài, những cú “phản bội” đầy hài hước và những thử thách vận động giàu tính cạnh tranh. Theo cảm nhận của nhiều người xem, đây thật sự là cân nhắc hợp lý trong dịp đầu năm, khiến ẩn dụ về cạnh tranh xã hội dừng ở mức gợi mở. Nhờ vậy, “Con rối tự do” vừa đủ mới mẻ để tạo tò mò, vừa đủ quen thuộc để khán giả cảm thấy gần gũi.

Hình tượng “con rối” được khai thác như một ẩn dụ về con người hiện đại - những cá thể tưởng như tự do nhưng chịu áp lực về thành công, vật chất, hình ảnh cá nhân, kỳ vọng xã hội.

Trong phiên bản điện ảnh, thông điệp về khát vọng tự do không được thể hiện bằng những lời thoại nặng tính triết lý, mà nằm trong hình ảnh: sợi dây đứt rơi xuống sàn sân khấu; một nhân vật đứng lặng vài giây trước khi tiếp tục bước đi; khoảnh khắc cả nhóm cùng nhìn về phía cánh gà tối om - nơi không còn khán giả, không còn tiếng vỗ tay.

Có thể sau khi rời rạp, người xem vẫn nhớ những màn rượt đuổi gay cấn và mang theo tiếng cười sảng khoái. Nhưng nếu “Running Man Vietnam” thành công hơn thế, đồng nghĩa với khi khán giả mang theo một câu hỏi dành cho chính mình: Giữa những chuyển động không ngừng của đời sống hiện đại, ta sẽ tiếp tục chạy theo những sợi dây vô hình - hay đủ can đảm để chạy theo cách của mình?

Minh Khuê