Lao là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm; ngay cả khi được điều trị thành công, bệnh vẫn có thể để lại những di chứng lâu dài, đặc biệt là tổn thương ở phổi và đường hô hấp. Vì vậy, người bệnh cần chủ động phát hiện sớm, điều trị dứt điểm và chăm sóc sức khỏe để tránh di chứng về sau.

Theo thống kê của Bệnh viện Phổi tỉnh Đắk Lắk, mỗi năm bệnh viện tiếp nhận và điều trị cho hơn 300 bệnh nhân mắc lao; trong đó, tỷ lệ bệnh nhân sau điều trị, bao gồm cả lao phổi và lao ngoài phổi gặp di chứng khá cao chiếm khoảng 20%. Di chứng thường gặp bao gồm xơ phổi, giãn phế quản, suy hô hấp mạn tính, hoặc các tổn thương chức năng cơ quan tương ứng.

Như trường hợp bệnh nhân P.V.T. (73 tuổi, trú phường Buôn Ma Thuột) đang điều trị tại khoa Lao ngoài phổi - Bệnh viện Phổi Đắk Lắk. Trước đó, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng ho nhiều đờm đục, khó thở tăng khi gắng sức, mệt mỏi kéo dài. Trước đây, bệnh nhân T. từng điều trị đủ 2 đợt lao phổi vào các năm 2021 và 2024. Lần này, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị viêm phổi, giãn phế quản do di chứng sau điều trị lao phổi cũ. Sau 7 ngày điều trị tích cực tại bệnh viện, sức khỏe bệnh nhân cải thiện rõ: Ho giảm, đỡ khó thở, ăn ngủ tốt hơn.

Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp hạn chế các di chứng sau điều trị lao phổi.

Trường hợp khác là bệnh nhân V.H.S. (70 tuổi, trú phường Tân An) bị lao phổi trên nền viêm gan B. Khai thác tiền sử cho thấy, bệnh nhân có thói quen hút thuốc lá lâu năm. Trước đó khoảng 1 năm, bệnh nhân từng được chẩn đoán mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và đã được điều trị ổn. Thời gian gần đây, bệnh nhân ho nhiều, khó thở, gầy sút cân. Chụp X-quang cho thấy phổi đã tổn thương nặng. Bệnh nhân S. hiện đang điều trị kết hợp bệnh lao và viêm gan B.

Các di chứng phổ biến có thể bao gồm viêm phổi mạn tính, suy giảm chức năng hô hấp, thậm chí ảnh hưởng đến hệ tim mạch hoặc thần kinh. Những tổn thương này thường phát sinh ngay tại phổi hoặc lan sang các cơ quan khác khiến bệnh nhân phải theo dõi và kiểm soát di chứng sau khi điều trị lao phổi lâu dài, thậm chí suốt đời. Nguyên nhân của các di chứng thường bắt nguồn từ phản ứng viêm kéo dài, nhiễm trùng không được kiểm soát hiệu quả, hoặc sự thay đổi cấu trúc tại nhu mô phổi, đường thở, mạch máu trong và sau quá trình điều trị.

Một số di chứng có thể biểu hiện rõ rệt qua triệu chứng, trong khi số khác âm thầm và chỉ được phát hiện qua kiểm tra chuyên sâu. Ngay cả khi điều trị đã hoàn tất, người bệnh vẫn có thể bị ảnh hưởng đến hệ hô hấp như hẹp hoặc giãn phế quản, xơ hóa, khí phế thủng, biến đổi mạch máu phổi hoặc xơ màng phổi. Những biến chứng này không chỉ làm giảm chức năng hô hấp mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nghiêm trọng như tim mạch, viêm phổi tái phát hoặc ung thư.

Bác sĩ CKI Y Quốc Ajun - Phụ trách khoa Lao ngoài phổi (Bệnh viện Phổi Đắk Lắk) khuyến cáo, mặc dù lao phổi là bệnh có thể điều trị khỏi nếu được phát hiện và chữa trị đúng cách nhưng không thể chủ quan với những ảnh hưởng kéo dài mà bệnh để lại. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố quan trọng giúp hạn chế các di chứng sau điều trị lao phổi.

Trong quá trình điều trị, người bệnh cần nghiêm túc tuân theo hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời duy trì chế độ ăn uống khoa học để hỗ trợ phục hồi. Chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng và tập luyện thể thao hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường thể trạng và nâng cao sức đề kháng, giúp người bệnh chống lại tác động của vi khuẩn lao hiệu quả hơn. Đồng thời, tiêm vắc xin là cách hiệu quả giúp phòng ngừa bệnh lao, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.

Liên Chi