Lưới đánh cá là ngư cụ quen thuộc ở các làng biển. Sau khi kết thúc vòng đời ngư cụ, những chiếc lưới cũ tưởng chừng bỏ đi thì nay đã được tái sinh thành những vật dụng hữu ích trong đời sống hằng ngày.

Qua mỗi vòng đời, tấm lưới không chỉ gắn bó với sinh kế của ngư dân mà còn gửi đi thông điệp về bảo vệ môi trường biển.

Lưới cũ thành túi đi chợ

Gắn bó với nghề thu mua phế liệu nhiều năm, chị Nguyễn Thị Lệ (phường Phú Yên) nhận ra rằng bên cạnh chai nhựa, bao xi măng… mà chị hay thu gom, còn có một loại phế liệu đặc biệt khác là lưới đánh cá cũ. Bỏ đi thì phí mà để lâu thì gây ô nhiễm nên chị Lệ đầu tư máy may, rủ thêm một số phụ nữ địa phương cùng tận dụng lưới cũ để may thành túi đi chợ.

Chị em phụ nữ phường Tuy Hòa dùng túi lưới tái chế thay túi nylon khi đi chợ.

“Lưới đánh cá cũ sau khi mua về sẽ được phân loại, chà rửa sạch, phơi khô, cắt rập rồi ráp thành sản phẩm. Chúng tôi may túi vừa có thể đựng rau củ quả vừa có thêm một túi vải riêng không thấm nước để đựng thịt, cá. Túi lưới này rất tiện lợi, giá thành thấp, sử dụng bền nên được nhiều người mua dùng”, chị Lệ cho biết.

Sinh ra ở làng biển Long Thủy (phường Bình Kiến), anh Phan Xuân Danh thường thấy rác theo thủy triều tràn vào bờ, trong đó có một lượng lớn những mảnh lưới cá thừa. Những mảnh lưới này rất chắc chắn, khó phân hủy, gây ô nhiễm môi trường. Trăn trở mãi rồi anh bắt đầu nhặt nhạnh, gom góp từng mảnh lưới thừa vùi trong cát và tự tay may thành những chiếc túi nhỏ. Ban đầu chỉ để mẹ đi chợ, rồi tặng cho bà con ngư dân đựng cá, mắm. Thấy tiện lợi, người này truyền tai người kia và ngày càng nhiều người hỏi mua về dùng.

“Tôi rất vui, vì việc làm nhỏ của mình đã trao cho lưới một vòng đời mới, có ích hơn”, anh Danh chia sẻ.

Từ những sáng kiến giản dị như vậy, những chiếc túi lưới bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống. Người nội trợ dùng để đi chợ, người trẻ mang theo trong những chuyến đi… Mỗi chiếc túi không chỉ là vật dụng tiện ích mà còn truyền đi một thông điệp xanh, gần gũi và ý nghĩa.

Lan tỏa thông điệp xanh

Không dừng lại ở những sáng kiến cá nhân, việc tận dụng lưới cũ dần lan rộng trong cộng đồng. Tại phường Tuy Hòa, mô hình sử dụng túi lưới thay túi nylon được nhiều hội viên phụ nữ hưởng ứng. Từ vài người thực hiện ban đầu, đến nay đã có hàng trăm chị em tham gia.

Chị Nguyễn Thị Trúc (phường Tuy Hòa) chia sẻ: “Từ ngày dùng túi lưới, tôi thấy đi chợ tiện hơn hẳn. Về nhà chỉ cần xả nước là sạch. Thấy tôi dùng hiệu quả, nhiều người trong xóm cũng chuyển sang dùng. Vừa tiện, vừa giảm rác thải nhựa nên ai cũng ủng hộ”.

Từ thay đổi nhỏ trong thói quen sinh hoạt, nhận thức về bảo vệ môi trường dần lan tỏa. Tiếp nối quá trình này, chị Nguyễn Thị Lệ đã đưa mô hình tái chế lưới cũ thành túi thân thiện với môi trường tham gia Dự án phụ nữ khởi nghiệp xanh và Dự án phòng chống, giảm thiểu và tái chế rác thải ngư cụ gây ô nhiễm tại các vùng biển Việt Nam.

“Người dân chỉ biết thu gom, tái chế rác để biển ngày càng sạch và không bị ô nhiễm. Nhưng hoạt động này chưa có tác động lớn tới việc cải thiện môi trường biển. Chỉ có sự tham gia của các tổ chức, đơn vị chuyên môn và các nhà khoa học mới đưa ra hướng giải quyết có tính bền vững. Vì vậy, tôi rất mong mô hình của mình được lan tỏa, từ đó lưới cũ được tái sử dụng để tiếp tục phục vụ đời sống”, chị Lệ cho biết thêm.

Theo bà Nguyễn Bảo Hân, điều phối viên của GreenHub (Trung tâm Hỗ trợ phát triển xanh), tái sử dụng lưới đánh cá cũ làm nguyên liệu may túi đi chợ thuộc Dự án Phú Yên thực hành không rác và được đơn vị triển khai từ năm 2022. Mô hình có tính ứng dụng cao khi sản phẩm tạo ra được nhiều người dân sử dụng, đồng thời tạo thêm việc làm cho lao động nông thôn. Điều này cho thấy rác cũng là một nguồn tài nguyên tiềm năng nếu biết khai thác đúng cách.

Minh Duyên