Từ ngày 1/7, Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 sẽ chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng về thể chế trong quản lý, sử dụng các nguồn lực của đất nước.

Thực tế cho thấy, việc thực hành tiết kiệm vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế khiến lãng phí đang là một trong những lực cản đối với sự phát triển. Sự lãng phí, thất thoát tài sản, ngân sách nhà nước gây nhiều hệ lụy nghiêm trọng; xu hướng sính dùng hàng ngoại, hàng xa xỉ, tặng quà biếu với giá trị lớn; tâm lý hưởng thụ của một bộ phận người dân, nhất là lớp trẻ, trong khi thu nhập bình quân của cả nước mới vượt qua ngưỡng thu nhập trung bình, năng suất lao động thấp…

Không chỉ dừng lại ở khu vực công, Luật Tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025 mở rộng phạm vi điều chỉnh đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng của doanh nghiệp, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân; xác định rõ các hành vi gây lãng phí, tăng trách nhiệm của người đứng đầu và bổ sung cơ chế tiếp nhận, xử lý thông tin phát hiện lãng phí.

Đảng ủy xã Liên Sơn Lắk hỗ trợ đảng viên mắc bệnh hiểm nghèo từ nguồn Quỹ Tiết kiệm làm theo lời Bác. Ảnh: Hoàng Tuyết

Điểm đáng chú ý của luật là cách tiếp cận rộng hơn đối với khái niệm lãng phí. Không chỉ là thất thoát tiền bạc, tài sản, lãng phí còn được nhìn nhận ở việc quản lý, sử dụng nguồn lực không hiệu quả, không đạt mục tiêu đề ra hoặc làm mất đi cơ hội phát triển. Cách tiếp cận này phản ánh yêu cầu của giai đoạn phát triển mới khi thời gian, cơ hội và hiệu quả sử dụng nguồn lực đều là những tài sản quý giá của quốc gia.

Việc ban hành luật cho thấy quyết tâm xây dựng một hành lang pháp lý chặt chẽ hơn nhằm ngăn chặn tình trạng thất thoát, lãng phí nguồn lực xã hội. Nhưng nếu chỉ dựa vào chế tài pháp luật thì chưa đủ. Muốn chống lãng phí hiệu quả, điều cốt lõi vẫn là xây dựng được văn hóa tiết kiệm trong toàn xã hội.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bài viết “Thực hành tiết kiệm” khi khẳng định: tiết kiệm và chống lãng phí là hai trụ cột để đi tới thịnh vượng, giàu có đối với cả phạm vi gia đình, đất nước và xã hội; cần xây dựng văn hóa tiết kiệm, đưa thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trở thành “tự giác”, “tự nguyện”, “cơm ăn nước uống, áo mặc hằng ngày”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu: Nghiên cứu phát động và duy trì thường niên “Ngày toàn dân thực hành tiết kiệm” (ngày 31/5 hằng năm) để thúc đẩy, lan tỏa phong trào toàn xã hội nêu cao ý thức thực hành tiết kiệm. Đẩy mạnh cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”; kịp thời khen thưởng, biểu dương những tấm gương cán bộ, chiến sĩ, người dân có những sáng kiến trong công tác, phát triển kinh tế mang lại hiệu quả thiết thực trong thực hành tiết kiệm, có hình thức xử lý nghiêm đối với những tập thể, cá nhân, trước hết là người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị, đảng viên chưa thực hiện đầy đủ Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Có thể thấy, văn hóa tiết kiệm không phải là điều gì to tát mà có thể được xây dựng bằng sự kiên trì của những hành động nhỏ mỗi ngày. Đối với mỗi gia đình, đó là chi tiêu hợp lý, tránh chạy theo lối sống phô trương, biết trân trọng thành quả lao động và giáo dục con em ý thức tiết kiệm. Đối với cơ quan, đơn vị, đó là sử dụng hiệu quả ngân sách, tài sản công; đẩy mạnh chuyển đổi số; cắt giảm các thủ tục, hội họp và giấy tờ không cần thiết; xem thời gian của người dân và doanh nghiệp là nguồn lực cần được trân trọng. Đối với doanh nghiệp, đó là đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất lao động, tiết kiệm nguyên liệu và năng lượng để nâng cao năng lực cạnh tranh...

Khi tiết kiệm trở thành nếp sống tự giác của mỗi người, mỗi gia đình, mỗi cơ quan và toàn xã hội, đó sẽ là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.

Hồng Hà