Sự phát triển mạnh mẽ của AI và Deepfake đang khiến ranh giới giữa thực và ảo trên không gian mạng ngày càng mỏng manh. Trong bối cảnh các sản phẩm do AI tạo ra ngày càng khó phân biệt với nội dung thật, việc trang bị kỹ năng an toàn thông tin cùng nhu cầu tiếp cận các nguồn tin chính thống, được kiểm chứng cẩn trọng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Cùng lúc, Reuters Institute báo cáo cho thấy hơn một nửa người dùng toàn cầu lo ngại về việc phân biệt thật - giả trên môi trường tin tức số. Khi mỗi ngày người Việt dành hơn 7,3 giờ trên di động (theo Q&Me) để tiêu thụ lượng thông tin khổng lồ do AI sản xuất tự động, ranh giới sự thật bị đe dọa nghiêm trọng. AI có thể tạo ra bài viết, video hay giọng nói giả lập trong vài giây, nhưng chính điều đó lại khiến nhu cầu về nội dung chính thống được kiểm chứng bởi con người trở nên cấp thiết và đắt giá hơn bao giờ hết.

Làn sóng tin giả và Deepfake đặt ra thách thức cho ngành truyền thông.

AI xử lý dữ liệu, con người giữ vai trò "trọng tài sự thật"

AI là trợ thủ đắc lực giúp phân tích dữ liệu lớn, tổng hợp thông tin từ vô số nguồn và tăng tốc quy trình sản xuất nội dung. Tuy nhiên, AI không thể tự chịu trách nhiệm về tính xác thực, cũng không có phán đoán đạo đức truyền thông trong các tình huống nhạy cảm. Đây là lúc con người phải giữ vai trò quyết định - xác định thông tin nào đủ độ tin cậy để công bố và ranh giới nào không được phép vượt qua.

Vì vậy, vai trò của người làm truyền thông đang dịch chuyển mạnh mẽ từ người tạo nội dung đơn thuần sang người kiểm duyệt và định hướng thông tin trước khi đưa ra công chúng, đồng thời đóng vai trò chuyên viên thẩm định giúp rà soát, phát hiện dấu hiệu thao túng của AI trước khi tin giả kịp lan rộng.

Đào tạo tại VLU: Mỗi ngành một thế mạnh để làm chủ kỷ nguyên AI

Thay vì lo sợ AI thay thế, Trường Đại học Văn Lang (VLU) định hình rõ vai trò chuyên môn của từng ngành truyền thông để sinh viên ra trường nắm chắc thế chủ động và không bị công nghệ dẫn dắt.

Với ngành Truyền thông Đại chúng, VLU tập trung rèn luyện bản lĩnh thẩm định cho sinh viên. Thông qua phương pháp "Lên lớp học ít, làm nhiều", sinh viên được trực tiếp vận hành mô hình Tòa soạn hội tụ thu nhỏ ngay từ năm hai để thực hành nghiệp vụ báo chí sắc bén, học cách kiểm chứng, bóc tách bản chất sự việc và lọc thông tin chuẩn mực. Không chỉ dừng lại ở báo chí truyền thống, chương trình trang bị tư duy quản trị tòa soạn để sinh viên áp dụng vào việc xây dựng hệ sinh thái truyền thông bền vững cho doanh nghiệp hoặc vận hành kênh cá nhân chuyên nghiệp, tạo bộ lọc thông tin uy tín trước làn sóng tin giả.

Trong khi đó, ngành Truyền thông Đa phương tiện hướng đến việc giúp sinh viên làm chủ công nghệ sản xuất và sáng tạo nội dung số. Sinh viên được trang bị năng lực điều khiển các công cụ AI, chatbot, trợ lý ảo kết hợp với kỹ thuật sản xuất hình ảnh, video đa nền tảng.

Quan trọng hơn, VLU chú trọng đào tạo tư duy thiết kế có trách nhiệm, giúp sinh viên vừa tối ưu hóa công nghệ để tạo ra các sản phẩm truyền thông hiện đại, vừa tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật và chuẩn mực đạo đức số.

Không gian học tập tích hợp công nghệ truyền thông hiện đại tại Trường Đại học Văn Lang.

Theo đuổi triết lý "Học thật - Làm thật", Khoa Quan hệ Công chúng - Truyền thông VLU kết nối mạng lưới hợp tác với các tòa soạn báo chí lớn, đài truyền hình, tập đoàn truyền thông và agency uy tín. Đến năm ba, sinh viên bắt đầu kiểm chứng năng lực qua các bài toán thực tế và học phần sản xuất chuyên sâu. Đợt thực tập 200 giờ tại doanh nghiệp trở thành bước đệm quan trọng, giúp sinh viên sở hữu portfolio thực chiến và hình thành tư duy của nhà sản xuất chuyên nghiệp trước khi tốt nghiệp.

Những công việc "đắt giá" sinh ra từ cuộc chiến chống tin giả

Sự xuất hiện của AI không triệt tiêu ngành truyền thông, mà ngược lại mở ra những vị trí công việc mới đầy tiềm năng như: chuyên viên kiểm duyệt nội dung nền tảng để rà soát và gỡ bỏ nội dung sai lệch; chuyên viên chính sách truyền thông số xây dựng quy tắc ứng xử cho nội dung AI và biên tập viên kiểm chứng nội dung AI trực tiếp thẩm định sản phẩm trước khi xuất bản nhằm bảo đảm dữ liệu không bị bóp méo.

AI có thể tạo ra thông tin với tốc độ ánh sáng, nhưng con người với tư duy phản biện và bản lĩnh nghiệp vụ mới là người bảo vệ sự thật. Sở hữu cả hai lợi thế gồm tốc độ của công nghệ và năng lực thẩm định của người làm nghề, sinh viên các ngành truyền thông tại Trường Đại học Văn Lang luôn sẵn sàng bước vào thị trường lao động với thế chủ động hoàn toàn, biến thách thức của thời đại AI thành cơ hội khẳng định giá trị bản thân