Qua cây cầu lớn bắc ngang dòng Bàn Thạch, làng quê hiện ra yên ả với mái chùa cong cong và bóng núi mờ xa.

Con đường về nhà vẫn quen từng khúc quanh, từng bờ tre nhưng chiều nay bỗng khác. Trong làn gió nhẹ, khói lam bảng lảng mang theo mùi gừng cay nồng, ấm áp, khiến ta chợt nhận ra: Tết sắp về!

Tới đầu ngõ đã thấy bếp than hồng đỏ lửa nơi góc hiên. Chị Năm, chị Ba ngồi kề nhau, người nạo dừa, người thái gừng, tay thoăn thoắt mà câu chuyện cứ râm ran không dứt. Khói bếp quyện mùi đường, mùi gừng, mùi dừa non lan ra trong không gian, thơm thoang thoảng. Dừng lại, hít một hơi thật sâu, lòng dâng một cảm xúc nao nao. Từ thời khắc này, những bộn bề gác lại.

Ảnh minh họa: Internet

Xắn tay áo, bỏ thêm than vào lò. Cầm đũa đảo đều cho gừng săn lại, quyện cùng đường cho đến khi lớp phấn trắng bung ra, hạt mịn bám đều trên từng lát gừng trong veo. Vị cay nồng xộc thẳng lên sống mũi là lúc rim gừng đã xong. Đổ mứt ra giấy báo đã trải sẵn trong sàng rồi úp hờ để hong khô trong gió. Mỗi mẻ sàng vừa đủ một hũ. Nhà có năm anh chị em, rim sáu mẻ. Mỗi nhà một hũ, còn lại một hũ để ở nhà lớn cho 3 ngày Tết sum vầy.

Trong vườn, nụ mai đã chúm chím đầu cành. Luống cúc, hàng lay ơn cũng xanh mướt, sẵn sàng bung nở. Ngoài đồng, lúa non lún phún một màu xanh dịu mắt. Mọi năm, ăn Tết xong mới lục tục ra ruộng. Năm nay nhuần, việc đồng áng đã gọn gàng từ tháng Chạp nên sắp tới sẽ là những ngày xuân thảnh thơi.

Trong làng, mấy người chà đồng theo mối quen đã ghé từng nhà, gom lư hương đem về chà cho sáng bóng. Nhà nào có đàn gà ngon, con heo tròn trịa là bắt đầu có người đến “đặt gạch” giữ phần. Trong bếp, chị Ba bàn với chị Năm, qua tuần mấy anh chị em tập trung gói chung vài đòn bánh tét, mấy cặp bánh chưng, rồi chia nhau mỗi nhà một ít. Mai, sau buổi chợ sớm, sẽ chở hai bầu mắm sang nhà má, đợi bữa đụng heo là mang hết về làm thịt heo ngâm mắm. Nơi bàn trà, chú Út cặm cụi viết đơn xin nghỉ phép thêm mấy ngày, năm nay đưa vợ con về quê ăn Tết cho trọn nghĩa, vẹn tình.

Ngõ nhà má đưa bước chân các con về mỗi lúc một đông. Từ hai bếp đã thành ba bếp đỏ lửa, khói trắng bảng lảng lan ra khắp khoảng sân, len cả vào góc vườn. Làn khói ấy không chỉ hong ấm không gian mà còn kéo ký ức ngược về căn bếp nhỏ của mẹ ngày xưa.

Ngoài Bắc, mùa xuân mang trong mình hơi rét ẩm. Trong cái rét len lỏi ấy, áo bông, mũ len trùm kín vẫn không ấm bằng ngồi bên mẹ, canh nồi bánh chưng bốc khói, nghe thời gian chậm lại giữa mùi lá dong và khói bếp. Chưa cần lịch treo tường nhắc nhở, chỉ cần một buổi sáng thức dậy thấy sương giăng mờ ngõ nhỏ, thấy khói bếp vấn vít đâu đó, là biết xuân đang về rất gần.

Ngày xưa ấy, mỗi dịp Tết đến mẹ lại mang những cuộn len xanh, đỏ đủ màu sắc, ngồi bên cửa sổ kiên trì đan từng mũi. Khăn quàng cổ, găng tay, áo, quần dần hiện ra theo từng đêm chong đèn. Đêm 30 Tết, mẹ mang từng hộp quà nhỏ chia cho các con. Những chiếc áo mới, mềm mại, còn vương hương len và hơi ấm của mẹ long lanh trong đôi mắt con trẻ. Nơi ánh mắt ấy, mùa xuân như nảy mầm, gieo hạt ấm áp vào tâm trí mẹ. Tết khi ấy không chỉ là ngày lễ mà còn là yêu thương, là kỷ niệm, là ký ức nhẹ nhàng đi theo con qua bao mùa Tết.

Mùa xuân miền Bắc không thể thiếu sắc hồng dịu của hoa đào. Những ngày cuối năm, nụ đào ngoài sân e ấp, mang theo nét duyên thầm của mùa xuân xứ lạnh. Bên hiên nhà, chậu quất trĩu quả vàng óng, lá xanh mướt, như gói ghém ước vọng về một năm mới đủ đầy, an yên. Con ngõ nhỏ bỗng sáng hơn bởi sắc đào, sắc quất và tiếng cười nói rộn ràng của những người đi sắm Tết.

Không ai bảo ai, cứ hễ Tết đến, xuân về là trong nhà ngoài ngõ lại rộn ràng chuyện vun vén. Người người hướng về bếp lửa, về mâm cơm, về cha mẹ, anh em, về quê nhà để được quay lại tuổi thơ, được chan hòa trong những ấm áp của tình thân.

Tết không chỉ có từ ngày 30 mà những ngày trước Tết mới thực sự là xuân. Bởi đó là khoảng thời gian bếp hồng luôn đỏ lửa, là những rộn ràng tíu tít cho mua sắm, dọn dẹp và trang trí, là mùi bánh tét, bánh chưng, mứt gừng, mứt bí thơm khắp phòng. Một khoảng thời gian giao mùa để mỗi người cảm nhận những thay đổi của đất trời, của vị Xuân hương Tết.

Bạch Vân