Khi đất liền tất bật khép lại một năm cũ, ngoài khơi, mùa xuân đã kịp neo mình trên những mạn thuyền. Với ngư dân xứ biển, Tết không chỉ hiện diện trong nếp nhà hay mâm cỗ sum vầy, mà còn lặng lẽ lan tỏa trên boong tàu, trong mùi sơn mới, sắc cờ đỏ thắm và những nghi lễ thiêng liêng giữa sóng nước.

Ở đó, những “ngôi nhà di động” mang theo hơi thở mặn mòi của biển, chở mùa xuân ra khơi cùng niềm tin về một năm mới thuận buồm, yên sóng.

Sắc xuân trên những “ngôi nhà di động”

Những ngày cuối tháng Chạp, khi những đợt gió bấc bắt đầu dịu lại, dọc theo các bến cá phường Hòa Hiệp, phường Tuy Hòa, xã Tuy An Đông, phường Sông Cầu, không khí chuẩn bị Tết đã rộn ràng từ mặt nước.

Với ngư dân, con tàu không chỉ là phương tiện đánh bắt, mà là cơ nghiệp và cũng là người bạn đồng hành sinh tử giữa đại dương. Bởi thế, trước thềm năm mới, việc khoác lên con tàu một diện mạo tươm tất đã trở thành nghi thức quen thuộc, mang nhiều ý nghĩa tinh thần.

Tại cảng cá Đông Tác, dưới nắng xuân hanh vàng, những con tàu câu cá ngừ đại dương được kéo lên bờ để sơn sửa, bảo dưỡng. Sau một năm dập dềnh cùng sóng gió, mạn thuyền được làm mới, máy móc được lau chùi cẩn thận. Những bàn tay vốn quen với dây neo, lưới nặng nay tỉ mẩn cầm cọ, trả lại cho con tàu dáng vẻ gọn gàng, vững chãi.

Thuyền ở cảng cá Dân Phước (phường Sông Cầu) tập trung Tết thuyền và ra khơi bám biển.

Ông Trần Văn Nam, chủ một tàu câu cá ngừ đại dương, vừa sơn mạn thuyền vừa chia sẻ: “Ngư dân có thể còn thiếu thốn, nhưng con tàu đón Tết thì không thể xuề xòa. Tàu có tươm tất, mình ra khơi mới yên tâm. Khi treo lá cờ Tổ quốc mới lên đỉnh cột thuyền, nhìn cờ bay trong nắng, ai cũng thấy lòng mình nhẹ lại, như mang theo hy vọng cho một năm mới thuận lợi”.

Trên mũi những con tàu đã sẵn sàng ra khơi, thay cho lưới cụ là vài chậu cúc, vạn thọ được chằng buộc cẩn thận. Trước cabin, những dải giấy đỏ mang dòng chữ “Thuận buồm xuôi gió”, “Chúc mừng năm mới” điểm xuyết sắc xuân giữa mênh mang sóng nước. Con tàu lúc này không chỉ là phương tiện, mà trở thành không gian đón Tết…

Đêm giao thừa mặn mòi vị biển

Đón Tết trên thuyền, trên bè là một trải nghiệm vừa giản dị, vừa thiêng liêng. Khi tiếng pháo hoa từ đất liền vọng ra xa, trên những con tàu neo đậu ven đầm hay ngoài khơi, các chủ tàu, chủ bè bắt đầu nghi lễ cúng giao thừa. Mâm cỗ không cầu kỳ, nhưng đủ đầy theo cách riêng của người đi biển: con gà luộc, dĩa xôi nếp, phong bánh in và chén mắm nhỉ thơm nồng.

Giữa tiếng sóng vỗ rì rào, làn khói hương quyện cùng gió biển tạo nên một không gian lắng đọng. Lời khấn đầu năm không chỉ hướng về gia đình, mà còn gửi gắm ước mong biển lặng, sóng êm, những chuyến ra khơi an lành, tôm cá đầy khoang.

Anh Lê Văn Hải, chủ bè nuôi tôm hùm ở vịnh Xuân Đài, kể rằng Tết trên bè không đủ đầy như đất liền, nhưng ấm áp tình người. “Đêm giao thừa, mấy anh em hàng xóm chèo thúng sang chúc Tết nhau, rót chén rượu đầu năm, chia nhau miếng bánh. Giữa vịnh yên bình, mọi vất vả của một năm nắng gió như được gác lại”, anh Hải chia sẻ.

Ngư dân sơn sửa lại tàu thuyền tại cảng cá Đông Tác (phường Phú Yên) để chuẩn bị vươn khơi.

Điểm nhấn của mùa xuân nơi cửa biển là tục “mở biển” lấy ngày. Thường vào mùng 2 hoặc mùng 4 Tết, những con tàu đồng loạt nổ máy, rẽ sóng ra khơi. Tiếng máy vang lên giữa buổi sớm đầu năm như tín hiệu khởi đầu cho một hành trình mới. Hàng trăm con tàu nối đuôi nhau rời bến trong ánh bình minh mang theo niềm tin về những chuyến biển thuận lợi, an toàn.

Chia tay những làng biển khi nắng xuân đã lên cao, điều đọng lại không chỉ là sắc màu hay phong tục, mà là nụ cười lạc quan của những người con của biển. Với họ, Tết trên thuyền không đơn thuần là một nét văn hóa, mà là sự tiếp nối mối gắn bó bền chặt với biển trời quê hương. Mùa xuân vì thế không chỉ gõ cửa từng mạn thuyền, mà còn lan sâu trong tâm thế của những người sẵn sàng vươn khơi, mang theo ước vọng về một năm mới bình an, đủ đầy. 

Văn Tài