Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 do Bộ GD-ĐT ban hành có nhiều điều chỉnh quan trọng liên quan đến phương thức xét tuyển, số lượng nguyện vọng, cách tính điểm học bạ và mức điểm cộng ưu tiên...

Những thay đổi này không chỉ nhằm siết chặt chất lượng đầu vào mà còn hướng đến sự minh bạch, công bằng trong tuyển sinh. Thí sinh cần nắm rõ quy chế để xây dựng chiến lược đăng ký phù hợp, tránh những sai sót đáng tiếc.

Siết phương thức, giới hạn nguyện vọng

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 là việc giới hạn số lượng phương thức xét tuyển. Theo đó, mỗi cơ sở đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển (không bao gồm xét tuyển thẳng, cử tuyển và dự bị đại học). Quy định này buộc các trường phải tinh gọn, chuẩn hóa cách thức tuyển sinh, tránh tình trạng “trăm hoa đua nở” như những năm trước.

Mỗi phương thức đều phải công bố rõ tiêu chí, cách tính điểm, điều kiện trúng tuyển, qua đó giúp thí sinh dễ dàng so sánh và lựa chọn. Đây được xem là bước đi nhằm tăng tính minh bạch, hạn chế tình trạng thí sinh đăng ký tràn lan nhưng thiếu thông tin.

Một thay đổi quan trọng khác là việc điều chỉnh phương thức xét tuyển bằng học bạ. Thay vì cho phép các trường linh hoạt sử dụng điểm của một số học kỳ như trước, quy chế mới yêu cầu phải sử dụng điểm trung bình chung của cả ba năm học lớp 10, 11 và 12.

Học sinh Trường THPT Nguyễn Trường Tộ tham gia Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026.

Tổ hợp xét tuyển học bạ phải gồm ít nhất ba môn, trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn và môn này phải chiếm tối thiểu 1/3 trong số tính điểm (không được thấp hơn 10/30 điểm). Đặc biệt, dù xét tuyển bằng học bạ, thí sinh vẫn phải đáp ứng điều kiện điểm thi tốt nghiệp THPT tối thiểu 15/30 điểm theo tổ hợp. Điều này đồng nghĩa với việc học bạ không còn là “cửa riêng” để vào đại học như trước đây.

Theo các chuyên gia giáo dục, quy định mới giúp hạn chế tình trạng “lách tổ hợp”, đồng thời nâng cao vai trò của các môn học nền tảng trong quá trình xét tuyển. Trước đây, nhiều trường chỉ xét điểm lớp 12 hoặc một số học kỳ, dẫn đến sự thiếu đồng nhất và khó kiểm soát chất lượng đầu vào.

Theo TS. Trần Lăng, Hiệu trưởng Trường Đại học Phú Yên, quy định mới gây ảnh hưởng trực tiếp đến thí sinh là việc giới hạn số lượng nguyện vọng. Nếu như năm 2025, thí sinh được đăng ký không giới hạn thì từ năm 2026, mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo khác nhau. Các nguyện vọng phải được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên rõ ràng. Đáng chú ý, đối với nhóm ngành đào tạo giáo viên, hệ thống chỉ xét các nguyện vọng từ vị trí 1 đến 5. Điều này buộc thí sinh có định hướng vào ngành sư phạm phải cân nhắc kỹ lưỡng, tránh tình trạng đăng ký dàn trải.

Xác định chính xác nguyện vọng đăng ký

Một lưu ý quan trọng được các chuyên gia nhấn mạnh là sự khác biệt giữa hệ thống đăng ký riêng của các trường và hệ thống xét tuyển chung của Bộ GD-ĐT. Trong đó, hệ thống của Bộ là nơi duy nhất quyết định thứ tự ưu tiên và kết quả trúng tuyển của thí sinh.

PGS.TS Nguyễn Phương Đại Nguyên, Trưởng Phòng Đào tạo, Trường Đại học Tây Nguyên cho biết, mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển một nguyện vọng duy nhất, theo nguyên tắc xét từ trên xuống dưới. Khi đã trúng tuyển ở nguyện vọng cao hơn, hệ thống sẽ tự động loại bỏ các nguyện vọng phía sau. Vì vậy, việc sắp xếp thứ tự ưu tiên đóng vai trò quyết định. Thí sinh cần đặt ngành học, trường học mong muốn nhất ở vị trí cao nhất, đồng thời kiểm tra kỹ mã trường, mã ngành trước khi xác nhận.

Với hàng loạt điều chỉnh quan trọng, Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 đặt ra yêu cầu cao hơn đối với thí sinh trong việc tìm hiểu thông tin và xây dựng chiến lược đăng ký. Không chỉ dừng lại ở việc “đăng ký nhiều cho chắc”, thí sinh cần tính toán kỹ lưỡng, lựa chọn phù hợp với năng lực và mục tiêu, từ đó gia tăng cơ hội trúng tuyển vào ngành học mong muốn.

Trung Hiếu