Theo thống kê, trong quý 1/2026, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 10 vụ cháy, làm 4 người chết, 1 người bị thương, thiệt hại tài sản ước tính khoảng 2,688 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2025, tăng 5 vụ cháy, tăng 4 người chết và thiệt hại tài sản tăng hơn 2 tỷ đồng.

Trong đó, đáng chú ý nhất là vụ hỏa hoạn tại cửa hàng Duy Nhàn (xã Hòa Phú). Đây không chỉ là một sự cố gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng, mà còn là một bài học đau xót, đặt ra yêu cầu rất lớn đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo phòng ngừa ngay từ cơ sở.

Qua phân tích các vụ việc cho thấy, sự cố hệ thống điện và sơ suất trong sử dụng lửa của người dân vẫn là nguyên nhân chủ yếu. Điều này cho thấy nguy cơ cháy nổ tại các khu dân cư, cơ sở nhà ở kết hợp kinh doanh có mật độ cao, lối thoát nạn hạn chế vẫn luôn tiềm ẩn yếu tố phức tạp.

Lực lượng Cảnh sát PCCC-CNCH chữa cháy một vụ hỏa hoạn trong khu dân cư.

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và phân cấp quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC-CNCH) cho chính quyền cấp cơ sở mang lại lợi thế về sự chỉ đạo xuyên suốt. Tuy nhiên, việc tiếp cận, bám sát quy định và phân bổ nguồn lực của UBND cấp xã trong thực thi đôi lúc bộc lộ nhiều khoảng trống. Lực lượng công an cấp xã, phường hiện nay đang phải gánh vác khối lượng công việc rất lớn và toàn diện về an ninh trật tự, dẫn đến mảng PCCC-CNCH bị quá tải.

Đáng quan tâm nữa là, sự chủ động của một bộ phận cấp ủy, lãnh đạo UBND cấp xã chưa cao; thay vì phát huy vai trò chủ thể quản lý nhà nước trên địa bàn, nhiều nơi lại có tư tưởng “khoán trắng” cho lực lượng Cảnh sát PCCC-CNCH. Sự lúng túng và đùn đẩy này dẫn đến việc tổ chức kiểm tra, rà soát các điều kiện an toàn PCCC tại khu dân cư, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh còn hạn chế, khiến các nguy cơ cháy nổ chưa được phát hiện và xử lý kịp thời ngay từ cơ sở.

Từ thực tiễn trên, để kiềm giảm số vụ hỏa hoạn và triệt tiêu các nguy cơ cháy nổ, thiết nghĩ cần tiếp tục tập trung triển khai các giải pháp trọng tâm sau:

Nâng cao chất lượng thực thi quản lý tại cơ sở: Làm rõ trách nhiệm của chủ tịch UBND, trưởng công an cấp xã, phường trong công tác quản lý nhà nước về PCCC; kiên quyết gắn kết quả công tác PCCC với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. Các đoàn kiểm tra tuyến trên cần đổi mới phương pháp, duy trì hướng dẫn theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, chuyển giao năng lực để chính quyền cơ sở đủ sức tự kiểm tra, phát hiện và xử lý dứt điểm vi phạm ngay tại địa bàn.

Xây dựng thế trận lòng dân với phương châm “4 tại chỗ”: Cần xác định lực lượng dân phòng, bảo vệ dân phố là “cánh tay nối dài”, là lực lượng phản ứng nhanh gần dân nhất. Chính quyền các cấp cần quan tâm cụ thể hóa các tiêu chí, đảm bảo kinh phí hoạt động, trang thiết bị và tăng cường huấn luyện thực chất, sát với tình huống thực tế cho lực lượng này. Chỉ khi lực lượng cơ sở mạnh, phương châm “4 tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, vật tư và hậu cần tại chỗ) mới thực sự phát huy tác dụng.

Tăng cường huấn luyện thực chất, sát với tình huống thực tế cho lực lượng cơ sở.

Trang bị kỹ năng cho các hộ gia đình: Các vụ hỏa hoạn đau xót thường xảy ra do chúng ta để lỡ mất “thời điểm vàng” 5 phút đầu tiên. Do đó, phải coi việc trang bị bình chữa cháy, dụng cụ phá dỡ, nắm vững kỹ năng thoát nạn và xử lý cháy ban đầu là yêu cầu bắt buộc, là kỹ năng cần thiết đối với mọi gia đình, đặc biệt là nhà ở kết hợp kinh doanh. Tiếp tục nhân rộng và làm cho các mô hình “Tổ liên gia an toàn PCCC”, “điểm chữa cháy công cộng” hoạt động thực chất.

Quyết liệt chuyển đổi số và quy hoạch hạ tầng PCCC: Tập trung đẩy mạnh khai thác, ứng dụng nền tảng công nghệ trong phát hiện, tiếp nhận và xử lý thông tin, đặc biệt là triển khai hệ thống truyền tin cảnh báo cháy sớm và ứng dụng “Báo cháy 114”. Dựa trên bản đồ số về nguồn nước và giao thông, cơ quan chức năng cần khẩn trương tham mưu quy hoạch mạng lưới, tăng cường thành lập mới các tổ, đội chữa cháy chuyên ngành, khu vực tại các nút giao kinh tế, địa bàn trọng điểm nhằm rút ngắn tối đa bán kính bảo vệ.

Đổi mới tư duy và “cá biệt hóa” công tác tuyên truyền: Cần chấm dứt tình trạng tuyên truyền theo kiểu “đến hẹn lại lên” với hình thức khô khan, nặng tính phong trào. Phải đưa công tác tuyên truyền đi vào chiều sâu, tận dụng triệt để sức lan tỏa của các nền tảng mạng xã hội (Zalo, Facebook, TikTok) để thiết kế các video ngắn, infographic trực quan hướng dẫn kỹ năng sinh tồn, thoát hiểm. Phát huy tối đa vai trò của già làng, trưởng buôn, người có uy tín để biến các quy định an toàn thành hương ước, quy ước của cộng đồng. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra sự chuyển biến sâu sắc từ “nhận thức” đến “thói quen sinh hoạt”, để mỗi người dân không chỉ biết sợ lửa mà còn làm chủ được các kỹ năng tự cứu mình và cứu người.

Thượng tá Trần Tuấn Thanh

Trưởng Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an tỉnh Đắk Lắk