Năm 2025 ghi nhiều dấu ấn quan trọng của thể thao Việt Nam, cho thấy thể thao nước nhà đang đứng trước vận hội mới vươn ra “biển lớn”.

Vững vàng vị thế khu vực

Những nỗ lực không ngừng đã được chuyển hóa thành “cơn mưa huy chương” trên đấu trường quốc tế. SEA Games 33 đã khẳng định “ý chí, tinh thần Việt Nam”, được kiểm chứng bằng thực tiễn thi đấu, bằng nỗ lực vượt giới hạn và bằng bản lĩnh ứng xử đầy trách nhiệm của Đoàn TTVN với giải đấu lớn nhất khu vực.

Thực tiễn thi đấu cho thấy, Đoàn TTVN đã nỗ lực tối đa để hiện thực hóa những mục tiêu đó. Thành tích huy chương phản ánh rõ điều này. Đáng chú ý, các môn Olympic và môn trọng điểm chiếm tỷ trọng lớn (70%) trong tổng số Huy chương Vàng (HCV), cho thấy sự chuyển dịch đúng hướng từ tư duy “đánh rộng” sang đầu tư chiều sâu, hướng tới các đấu trường lớn hơn trong tương lai. Điều này còn cho thấy hiệu quả của chiến lược đầu tư dài hạn vào lứa vận động viên (VĐV) trẻ giàu tiềm năng.

Không chỉ lấp lánh sắc màu của những tấm huy chương, SEA Games 2025 còn là câu chuyện của bản lĩnh, của khát vọng vượt ngưỡng và của những chiến công khiến cả Đông Nam Á phải ngưỡng mộ. Nếu những cá nhân kiệt xuất là điểm sáng thì thành công của Đoàn TTVN tại SEA Games 33 còn được xây dựng trên nền tảng của một hệ thống đồng bộ, có chiều sâu và được đầu tư bài bản. Điều này thể hiện rõ ở các môn thể thao trọng điểm như bơi lội và điền kinh, nơi TTVN không còn phụ thuộc vào một vài gương mặt mà sở hữu lực lượng đủ dày để duy trì ưu thế trên nhiều nội dung.

Thành công từ SEA Games là động lực để thể thao Việt Nam vươn tầm.

Song song với thành tích chuyên môn, hình ảnh và cách ứng xử của Đoàn TTVN tại SEA Games 33 để lại nhiều dấu ấn tích cực. Các VĐV thi đấu trung thực, tôn trọng đối thủ, trọng tài và khán giả; giữ kỷ luật, tác phong chuẩn mực ngay cả trong những thời điểm căng thẳng và nhạy cảm. Chính điều đó góp phần khẳng định rằng nhiệm vụ xây dựng hình ảnh một đoàn thể thao văn minh, chuyên nghiệp không dừng lại ở khẩu hiệu mà được thể hiện bằng hành động cụ thể trên từng sân đấu.

Con đường và hướng đi

Những chiến tích trong năm 2025 cho thấy sự ổn định của TTVN ở đấu trường khu vực nhưng chưa tạo được sự đột phá. Đặc biệt nếu nhìn sâu vào thông số chuyên môn, việc tranh đoạt huy chương ở ASIAD và Olympic vẫn là mục tiêu khó khăn. SEA Games 33 cho thấy TTVN vẫn giữ vị thế vững vàng trong tốp 3 khu vực nhưng đồng thời cũng phơi bày giới hạn của mô hình đầu tư ngắn hạn, thiên về chu kỳ đại hội.

Khoảng cách với tốp 15 châu lục, mục tiêu dài hạn đến năm 2045 đã đề ra trong chiến lược phát triển của thể thao nước nhà vẫn là một thử thách. Đó không chỉ là số lượng HCV, chỉ tiêu quyết định đến thứ hạng toàn đoàn mà nằm ở sự ổn định và số môn cơ bản trong hệ thống thi đấu Olympic có khả năng tranh chấp huy chương.

Chúng ta cần xác định rõ thế mạnh của TTVN và có những đầu tư trọng tâm, trọng điểm cho các môn thi đấu cơ bản của Olympic, ASIAD. Cần có cơ chế, chính sách đầu tư tập trung, đãi ngộ, bồi dưỡng cho các VĐV thể thao chủ lực và cả lứa tài năng trẻ có nhiều triển vọng.

Trong đó, việc tập trung quan tâm đầu tư và có một chiến lược đào tạo trẻ bài bản sẽ giúp chúng ta từng bước xây dựng được một nền thể thao phát triển ổn định và bền vững, tạo điều kiện tối đa cho các VĐV ở những môn trọng điểm được tập huấn ở các nước có nền thể thao phát triển hoặc thuê các chuyên gia, huấn luyện viên (HLV)nước ngoài có trình độ giỏi hướng dẫn chuyên môn, giúp các VĐV tài năng theo đuổi đam mê, khao khát chinh phục những đỉnh cao thể thao trong tương lai.

Chu kỳ phát triển mới

Khi các quốc gia xung quanh đã bước vào giai đoạn công nghiệp hóa thể thao, kết hợp dữ liệu, y học và công nghệ để tối ưu thành tích, chúng ta không thể tiếp tục dựa vào tinh thần thi đấu đơn thuần.

Muốn có huy chương ASIAD, Olympic, phải bắt đầu từ hệ thống. Phải có hạ tầng cơ sở đủ hiện đại, đội ngũ HLV được cập nhật phương pháp quốc tế và quan trọng nhất là một hệ thống đào tạo trẻ được bảo đảm bằng cơ chế đầu tư bền vững.

“Chiến lược phát triển thể dục, thể thao đến năm 2030, tầm nhìn 2045” chính là kim chỉ nam để TTVN phát triển toàn diện, từ thể dục đại chúng đến thành tích cao, hạ tầng và kinh tế thể thao.

Tuy nhiên, thách thức để thực hiện chiến lược này là không nhỏ. Đầu tiên là vấn đề đầu tư: dù có tiến bộ nhưng ngân sách cho thể thao vẫn hạn chế. Thứ hai, hạ tầng và khoa học công nghệ: nhiều địa phương chưa có cơ sở vật chất hiện đại, y học thể thao còn yếu. Thứ ba, phát triển tài năng: hệ thống đào tạo từ cơ sở cần được củng cố, kết hợp hợp tác quốc tế để VĐV có kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao.

Cuối cùng, kinh tế thể thao chưa phát triển, thiếu doanh nghiệp lớn đầu tư như ở các nước tiên tiến. Nếu không vượt qua những rào cản này, mục tiêu tốp 50 Olympic, thường yêu cầu ít nhất 1 - 2 huy chương sẽ chỉ như giấc mơ xa vời.

Đó phải là cuộc đổi mới toàn diện về ứng dụng công nghệ vào huấn luyện và thi đấu, phù hợp với tiến trình chuyển đổi số của xã hội. Đó là nguồn lực tài chính phù hợp đầu tư vào cơ sở vật chất, thiết bị tập luyện và chế độ thu nhập cho HLV, VĐV. Đó là một nền kinh tế thể thao phải được hình thành từ việc chuyển đổi các hoạt động thi đấu sang mô hình chuyên nghiệp, tạo nguồn thu bền vững.

Một thách thức khác đến từ tư duy của những người làm thể thao. Dù SEA Games là đấu trường đem đến cho TTVN sự cọ xát, tích lũy kinh nghiệm và phẩm chất chiến thắng nhưng những gì tạo nên chiếc huy chương SEA Games không thể dùng để tạo ra các chiến thắng ở ASIAD và Olympic. Mục tiêu càng khó thì lộ trình thực hiện càng không đơn giản. TTVN cần những quyết định mang tính đột phá ở một thời điểm may mắn hội tụ đầy đủ các yếu tố.

ASIAD nằm trong tầm với, Olympic không phải là bất khả thi mà là cơ hội để khẳng định sức mạnh của TTVN. Bên cạnh ý chí và khát vọng của con người Việt Nam thì điều quan trọng là một “cuộc cách mạng” về con đường và hướng đi để TTVN có thể chuyển mình mạnh mẽ và “phi nước đại” từ năm Bính Ngọ.

Đông Nghi