Tại một địa bàn đặc thù sau sáp nhập như xã Xuân Lãnh, mỗi sự thay đổi về địa giới hành chính đều chạm đến tâm tư của cộng đồng dân cư. Vì vậy, làm sao để việc sắp xếp các thôn vừa đạt tiêu chí theo quy định, vừa giữ vững sự ổn định, tôn trọng bản sắc văn hóa của cộng đồng là bài toán đòi hỏi sự cẩn trọng, thấu đáo từ chính quyền cơ sở. 

Giữ gìn sự đoàn kết và ổn định

Sau khi sáp nhập toàn bộ xã Đa Lộc và xã Xuân Lãnh (cũ), xã Xuân Lãnh hôm nay có diện tích 174,65 km² với 4.336 hộ và 16.173 khẩu. Tuy nhiên, sự phân bố dân cư không đều khiến địa phương đối mặt với bài toán khó khi có tới 9/13 thôn chưa đạt 300 hộ theo quy định.

Tâm tư lớn nhất của người dân tại các địa bàn dự kiến sắp xếp là làm sao để việc thay đổi địa giới không làm ảnh hưởng đến tình làng nghĩa xóm, sự đoàn kết gắn bó và tính ổn định trong sinh hoạt cộng đồng. Sự chênh lệch quy mô quá lớn như thôn Lãnh Vân có tới 1.082 hộ trong khi thôn 5 chỉ 112 hộ, thôn Lãnh Tú có 124 hộ, khiến người dân ở các thôn nhỏ không khỏi băn khoăn về năng lực quản lý và quyền lợi an sinh sau khi về “nhà mới”.

Một góc thôn Lãnh Vân (xã Xuân Lãnh) hôm nay.

Để giải quyết thấu đáo băn khoăn này, phương án được xã Xuân Lãnh xây dựng trong Dự thảo phương án sắp xếp thôn là sáp nhập các thôn thuần người Kinh có vị trí liền kề. Cụ thể như thôn Lãnh Trường mới có 687 hộ, hợp nhất từ các thôn Lãnh Trường, Lãnh Tú và Lãnh Cao; thôn 3 mới có 824 hộ, hợp nhất từ thôn 2 và thôn 3; thôn 4 mới có 327 hộ, hợp nhất từ thôn 4 và thôn 5. Đối với 5 thôn đồng bào dân tộc thiểu số chưa đạt chuẩn về số hộ bao gồm: Xí Thoại (205 hộ), Hà Rai (291 hộ), Soi Nga (258 hộ), Da Dù (401 hộ) và thôn 1 (261 hộ), UBND xã Xuân Lãnh chủ động đề xuất giữ nguyên trạng, không thực hiện sáp nhập. Bởi các thôn này có bản sắc văn hóa độc lập; địa bàn cách xa nhau, giao thông đi lại giữa các thôn không thuận lợi; đang trong lộ trình mở rộng mặt bằng bố trí dân cư và tách hộ tự nhiên. Việc tính toán kỹ lưỡng yếu tố giáp ranh giúp các thôn sau sắp xếp đều đạt chuẩn quy mô, tạo điều kiện đồng bộ hóa hạ tầng giao thông và nâng cao năng lực quản lý.

Kiện toàn bộ máy gần dân, sát dân

Thôn Xí Thoại hiện có 205 hộ với 782 nhân khẩu, 100% là đồng bào người Ba Na. “Nếu chỉ nhìn vào con số quy định 300 hộ thì đúng là thôn chưa đạt chuẩn nhưng Xí Thoại là cộng đồng người Ba Na duy nhất tại địa phương, trong khi các thôn xung quanh chủ yếu là người Chăm H’Roi sinh sống. Nếu sáp nhập cơ học, bà con sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong đời sống và gìn giữ bản sắc văn hóa cổ truyền”, Trưởng thôn Xí Thoại Lê Văn Khương cho biết.

Cũng theo ông Khương, địa phương đang triển khai lộ trình mở rộng mặt bằng bố trí dân cư. Trong thôn, nhu cầu tách hộ tự nhiên của các gia đình trẻ, con cháu lập gia đình ra ở riêng đang diễn ra rất nhanh. Với đà phát triển này, qua rà soát thực tế, chỉ một thời gian ngắn nữa là Xí Thoại sẽ tự đạt và vượt mốc quy mô 300 hộ theo quy định mà không cần sáp nhập.

Bên cạnh câu chuyện địa giới, điều người dân tại các thôn thuộc diện sắp xếp quan tâm nhất lúc này là khoảng cách đi lại để hội họp tại các nhà văn hóa mới sẽ xa hơn, cùng nỗi lo phiền hà khi phải thay đổi các loại giấy tờ tùy thân, thủ tục hành chính.

Để giải tỏa những lo lắng này, cấp ủy và chính quyền xã Xuân Lãnh khẳng định, mục tiêu cao nhất của việc sắp xếp thôn là nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, hướng tới một hệ thống chính trị gần dân và sát dân hơn. Địa phương sẽ cử cán bộ chuyên môn trực tiếp xuống các thôn mới để hướng dẫn, hỗ trợ bà con chuyển đổi thông tin giấy tờ một cách nhanh chóng, thuận tiện nhất.

Song song đó, bài toán nhân sự hậu sáp nhập cũng được địa phương cân nhắc. Phương án bố trí con người sẽ ưu tiên giao trọng trách cho những trưởng thôn đương nhiệm có năng lực, uy tín cao; chủ động điều chuyển, sắp xếp một số người hoạt động không chuyên trách cấp xã dôi dư sau lộ trình tinh giản biên chế về gánh vác công việc tại thôn. Đặc biệt, xã ưu tiên tạo cơ hội việc làm, bố trí chức danh trưởng thôn cho các sinh viên là con em đồng bào dân tộc thiểu số tốt nghiệp theo diện cử tuyển nhưng chưa có việc làm.

Theo ông Trần Quốc Huy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Xuân Lãnh, việc sắp xếp, tổ chức lại thôn là chủ trương đúng đắn, phù hợp với yêu cầu đổi mới, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Chủ trương này còn hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, điều hành, góp phần xây dựng chính quyền cơ sở hoạt động hiệu quả, gần dân, sát dân và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Văn Tài