Chỉ trong hai ngày đầu tháng 7/2026, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (Đội K51, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk) liên tiếp tìm kiếm, quy tập được hai hài cốt liệt sĩ tại xã Krông Bông. Một sự kiện tưởng như lặng lẽ giữa những công việc thường nhật của lực lượng vũ trang, nhưng lại mang sức nặng của hành trình hơn nửa thế kỷ đi tìm đồng đội. Điều đáng trân trọng là phía sau mỗi cuộc quy tập luôn có sự đồng hành của nhân dân.

Hài cốt đầu tiên được phát hiện nhờ một người dân đi làm rẫy tình cờ thấy mẩu xương, tăng võng và di vật nghi là mộ liệt sĩ. Hài cốt thứ hai được tìm thấy từ nguồn tin do chính người dân địa phương chủ động cung cấp. Đây là minh chứng cho thấy công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ chưa bao giờ là việc riêng của quân đội. Đây là sự cộng hưởng giữa trách nhiệm của lực lượng vũ trang và ký ức, tình cảm của nhân dân - những người đã sống, gắn bó với mảnh đất từng là chiến trường xưa.

Hơn 50 năm sau ngày đất nước thống nhất, những dấu vết còn sót lại của chiến tranh đang mờ dần theo thời gian, theo sự đổi thay của địa hình, sự ít dần của nhân chứng. Vì vậy, mỗi tin báo từ người dân, dù nhỏ nhất, đều mang giá trị đặc biệt, có thể mở ra hy vọng tìm thấy thêm một người con của Tổ quốc còn nằm lại nơi rừng sâu, núi thẳm.

Việc nhấn mạnh đây là hài cốt liệt sĩ đầu tiên được quy tập trong nước năm 2026 - ngay sau khi Đội K51 vừa hoàn thành nhiệm vụ tìm kiếm mùa khô tại Campuchia - cho thấy nhịp độ làm việc không ngơi nghỉ. Không có khoảng dừng giữa hai chiến trường, giữa nhiệm vụ quốc tế và nhiệm vụ trong nước. Với những người lính làm công tác quy tập, ranh giới địa lý không phải là điểm dừng, mà chỉ là sự chuyển tiếp từ địa bàn này sang địa bàn khác trong cùng một sứ mệnh: đưa đồng đội trở về.

Hài cốt liệt sĩ được đưa về nhà linh Nghĩa trang Liệt sĩ xã Krông Bông để chuẩn bị tổ chức lễ truy điệu và an táng. Ảnh: Đội K51 cung cấp

Việc phát hiện tiếp một phần mộ khác tại khu vực núi Đá Đen - cùng thôn 14, xã Krông Bông - cũng gợi mở một giả thiết đáng lưu tâm. Khu vực này nhiều khả năng từng là địa bàn diễn ra giao tranh ác liệt hoặc là nơi đóng quân, an táng tạm thời trong kháng chiến. Đây là cơ sở để cơ quan chức năng tiếp tục khảo sát, mở rộng phạm vi tìm kiếm, thay vì xem đây là các phát hiện đơn lẻ, rời rạc.

Tuy nhiên, nỗi trăn trở mang tên “danh tính” vẫn day dứt vì cả hai hài cốt được tìm thấy đều chưa xác định được thông tin. Đây là thực tế phổ biến và cũng là phần việc khó khăn nhất trong toàn bộ quy trình quy tập. Tìm được hài cốt đã là một hành trình gian nan, nhưng đưa được tên tuổi, quê quán của liệt sĩ trở về đúng với gia đình còn khó khăn hơn gấp bội. Điều đó đòi hỏi tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là giám định ADN, đối chiếu hồ sơ quân nhân, số hóa dữ liệu liệt sĩ, đồng thời phát huy vai trò của nhân chứng lịch sử và người dân địa phương trong việc cung cấp thông tin.

Đây cũng là mục tiêu cốt lõi của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Không chỉ dừng ở việc tìm kiếm phần mộ, Chiến dịch đặt trọng tâm vào việc trả lại tên cho các Anh hùng liệt sĩ, để ngày càng ít đi những tấm bia mang dòng chữ “chưa biết tên”. Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một gia đình có cơ hội khép lại nỗi mong chờ, thêm một người lính được trở về trong vòng tay quê hương, thêm một trang sử được nối dài bằng sự biết ơn và nhân văn. Đây là lời nhắc nhở về trách nhiệm của các cấp, ngành và toàn xã hội đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Nhìn từ kết quả ở Krông Bông, những việc làm thầm lặng của Đội K51 chứa đựng ý nghĩa lớn lao, khẳng định truyền thống uống nước nhớ nguồn, đạo lý đền ơn đáp nghĩa trên cả nước. Minh chứng rằng, dù thời gian có trôi qua bao lâu, Tổ quốc vẫn không ngừng tìm kiếm những người con đã ngã xuống. Và khi nào vẫn còn những liệt sĩ chưa trở về, khi đó hành trình tri ân vẫn sẽ tiếp tục, bằng tất cả lòng thành kính, sự kiên trì và trách nhiệm các thế hệ hôm nay và mai sau.

Minh Khuê