Trước yêu cầu ngày càng cao của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, kiểm tra, giám sát phải đi trước một bước, chủ động nhận diện và cảnh báo nguy cơ vi phạm từ sớm, từ xa.

Tăng cường giám sát thường xuyên, kịp thời chấn chỉnh hạn chế, khuyết điểm không chỉ góp phần giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương của Đảng mà còn bảo vệ tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và củng cố niềm tin của nhân dân.

Chủ động nắm tình hình từ cơ sở

Trong công tác xây dựng Đảng, phát hiện, xử lý vi phạm là yêu cầu bắt buộc nhưng chủ động phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm ngay từ khi mới manh nha có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Vì vậy, giám sát thường xuyên giúp cấp ủy, ủy ban kiểm tra (UBKT) nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường, kịp thời cảnh báo, chấn chỉnh hạn chế, thiếu sót trước khi trở thành vi phạm.

Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 7/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng xác định yêu cầu chuyển trọng tâm sang phòng ngừa, cảnh báo; mở rộng, tăng cường giám sát, chuyển từ thụ động sang chủ động, nắm chắc tình hình thông qua giám sát thường xuyên, giám sát trên dữ liệu; kịp thời phát hiện, ngăn chặn khuyết điểm, vi phạm ngay từ khi mới manh nha. Điều này đòi hỏi đổi mới tư duy, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT và mỗi cán bộ làm công tác kiểm tra.

Một kỳ họp của UBKT Tỉnh ủy dưới sự chủ trì của đồng chí Trần Trung Hiển, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ nhiệm UBKT Tỉnh ủy.

Nguy cơ vi phạm không phải lúc nào cũng biểu hiện thành vụ việc rõ ràng. Đó có thể là tiến độ thực hiện nhiệm vụ chậm kéo dài, nguyên tắc tập trung dân chủ chưa được thực hiện đầy đủ, hồ sơ thiếu chặt chẽ hoặc những phản ánh lặp lại nhiều lần. Nếu không được theo dõi, kiểm chứng và nhắc nhở kịp thời, những hạn chế ban đầu có thể tích tụ, dẫn đến sai phạm nghiêm trọng hơn.

Bởi vậy, giám sát thường xuyên phải bắt đầu từ việc bám sát địa bàn, lĩnh vực, nắm chắc tình hình tổ chức đảng và hoạt động của cán bộ, đảng viên. Việc dự hội nghị, nghiên cứu báo cáo, theo dõi kết luận của cấp có thẩm quyền, tiếp nhận phản ánh và đối chiếu với kết quả thực hiện nhiệm vụ cần được tiến hành liên tục, có trọng tâm. Qua đó, cán bộ kiểm tra có cơ sở nhận diện vấn đề, phân biệt khó khăn khách quan với biểu hiện thiếu trách nhiệm, tham mưu biện pháp chấn chỉnh phù hợp.

Tại Đắk Lắk, trong 9 tháng đầu năm 2026, các tổ công tác của UBKT Tỉnh ủy đã nắm tình hình, giám sát việc lãnh đạo, chỉ đạo và vận hành chính quyền địa phương hai cấp tại 72 xã, phường. UBKT Tỉnh ủy đồng thời triển khai giám sát thường xuyên đối với 102 ban thường vụ đảng ủy xã, phường gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Việc triển khai giám sát góp phần giúp cơ sở nhận diện khó khăn, vướng mắc, hạn chế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ để kịp thời kiến nghị xử lý theo thẩm quyền.

Cảnh báo đi đôi với khắc phục

Giám sát thường xuyên chỉ phát huy hiệu quả khi lựa chọn đúng nội dung, tập trung vào những lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm. Công tác cán bộ, quản lý tài chính, tài sản, đất đai, đầu tư, kê khai tài sản, thu nhập và việc thực hiện các chủ trương lớn cần được theo dõi chặt chẽ. Đây là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến nguồn lực công, quyền lợi của người dân và uy tín của tổ chức đảng, đòi hỏi việc lãnh đạo, quản lý phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định.

Thực tiễn tại Đắk Lắk cho thấy, hoạt động giám sát đã hướng vào việc rà soát, xử lý các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài, có nguy cơ gây thất thoát, lãng phí; đồng thời theo dõi việc xử lý nhà, đất, tài sản công dôi dư sau sắp xếp. Cùng với đó, việc tham mưu xây dựng 13 quy chế phối hợp giữa UBKT Tỉnh ủy với các cơ quan, tổ chức, đơn vị tạo cơ sở trao đổi thông tin phục vụ công tác giám sát. Thông tin từ cơ sở cần được sàng lọc, kiểm chứng, đối chiếu với kết luận thanh tra, kiến nghị kiểm toán, đơn thư và phản ánh của cán bộ, đảng viên, nhân dân để việc nhận định có căn cứ, tránh chủ quan hoặc bỏ lọt dấu hiệu cần quan tâm.

Qua giám sát chuyên đề 227 tổ chức đảng và 134 đảng viên, UBKT các cấp xác định 44 tổ chức đảng và 36 đảng viên có hạn chế, khuyết điểm nhưng chưa đến mức phải chuyển sang kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm. Phát hiện kịp thời những hạn chế là cơ sở để yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục song hiệu quả giám sát không chỉ nằm ở số lượng tổ chức, cá nhân được xem xét mà còn ở kết quả sửa chữa những thiếu sót đã được chỉ ra.

Một cảnh báo có giá trị phải nêu rõ vấn đề, căn cứ nhận định, trách nhiệm liên quan và yêu cầu khắc phục; đồng thời xác định thời hạn, cơ chế theo dõi, kiểm tra kết quả thực hiện. Nếu chỉ dừng ở nhắc nhở hoặc ban hành văn bản mà thiếu đôn đốc, kiểm chứng, giám sát dễ trở thành hình thức. Trường hợp tổ chức đảng, đảng viên không khắc phục, chậm khắc phục hoặc xuất hiện tài liệu cho thấy có dấu hiệu vi phạm, UBKT phải kịp thời xem xét, chuyển sang kiểm tra theo thẩm quyền, không để việc nhắc nhở làm chậm quá trình xử lý.

Việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu số có thể hỗ trợ tổng hợp thông tin, theo dõi tiến độ thực hiện kết luận và nhận diện những vấn đề lặp lại ở nhiều địa bàn, đơn vị. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ; chất lượng giám sát vẫn phụ thuộc vào bản lĩnh, năng lực phân tích, sự sâu sát và tinh thần trách nhiệm của cán bộ kiểm tra. Mỗi dấu hiệu được phát hiện phải được xem xét khách quan, đúng bản chất; mỗi yêu cầu khắc phục phải có cơ sở và được theo dõi đến kết quả cuối cùng.

Phát huy truyền thống 78 năm xây dựng và trưởng thành của ngành Kiểm tra Đảng, mỗi cán bộ kiểm tra cần tiếp tục đổi mới phương pháp công tác, nâng cao trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Với Đắk Lắk, thước đo hiệu quả giám sát thường xuyên phải là những hạn chế được chấn chỉnh, những điểm nghẽn được tháo gỡ và những nguy cơ được ngăn chặn trước khi trở thành vi phạm. Qua đó, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng, xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin của nhân dân.

Trần Trung Hiển

Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ nhiệm UBKT Tỉnh ủy