Tỉnh Đắk Lắk đang thực hiện chiến lược phát triển nghề cá theo hướng bền vững, gắn khai thác với tái tạo và bảo vệ hệ sinh thái. Trọng tâm là khoanh vùng bảo vệ nguồn lợi, kiểm soát chặt hoạt động khai thác, loại bỏ ngư cụ tận diệt và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong gìn giữ hệ sinh thái biển.

Khai thác gắn liền với tái tạo

Điểm đáng chú ý trong cách triển khai của tỉnh hiện nay là vừa vận động ngư dân khai thác có giới hạn, vừa thiết lập lại trật tự khai thác dựa trên quy luật sinh học của nguồn lợi. Theo đó, tỉnh xác định rõ các khu vực cấm khai thác thủy sản có thời hạn, đây chính là những “vùng lõi” của hệ sinh thái, nơi thủy sản tập trung sinh sản hoặc sinh sống ở giai đoạn còn non.

Các khu vực bảo vệ đã được xác lập với quy mô cụ thể, tạo nền tảng pháp lý cho công tác quản lý. Điển hình như vùng biển Hòn Yến thuộc xã Ô Loan với diện tích hơn 1.107 ha mặt nước biển; hay vùng biển hơn 13.800 ha thuộc khu vực thị xã Đông Hòa cũ đều được đưa vào quy hoạch khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản giai đoạn 2021 - 2030. Đây là những khu vực có hệ sinh thái đặc trưng, đóng vai trò quan trọng trong chu kỳ sinh trưởng và tái tạo của nhiều loài thủy sản.

Đoàn viên thanh niên phường Hòa Hiệp tham gia thả giống tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Việc khoanh vùng này không mang tính hành chính đơn thuần, mà dựa trên đặc điểm phân bố tự nhiên của các loài. Những khu vực có mật độ sinh sản cao, nơi cá, tôm tập trung đẻ trứng hoặc phát triển giai đoạn đầu, được bảo vệ nghiêm ngặt theo mùa vụ. Điều này giúp bảo đảm chu kỳ tái tạo tự nhiên không bị gián đoạn, là yếu tố then chốt để phục hồi nguồn lợi.

Đặc biệt, tỉnh siết chặt quản lý đối với các nghề và ngư cụ khai thác. Những phương thức mang tính hủy diệt như sử dụng xung điện, chất nổ, chất độc; hay các loại ngư cụ có khả năng tận diệt đều bị nghiêm cấm. 

Ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo phân tích: “Quản lý nghề cá bền vững phải bắt đầu từ việc kiểm soát cường lực khai thác và loại bỏ các phương thức tận diệt. Nếu không làm được điều này, mọi nỗ lực tái tạo chỉ mang tính ngắn hạn”.

Cùng với kiểm soát, hoạt động thả giống tái tạo nguồn lợi được duy trì như một giải pháp bổ sung. Việc thả giống hiện nay được tính toán theo mùa vụ, chủng loại phù hợp với hệ sinh thái. Mới đây, Chi cục Thủy sản và Biển đảo đã tổ chức thả 1 triệu con tôm sú giống xuống khu vực cửa biển thuộc phường Hòa Hiệp. Toàn bộ số tôm giống này do các doanh nghiệp thủy sản và chủ tàu đóng góp hỗ trợ.

Đồng hành cùng bảo vệ nguồn lợi

Để thực hiện hiệu quả việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản, chính quyền các địa phương ven biển đóng vai trò vô cùng quan trọng. Bởi địa phương trực tiếp thực hiện mọi công tác từ tuyên truyền, phổ biến quy định về khu vực cấm khai thác, nghề cấm, đến tổ chức thực hiện, giám sát, vận động người dân tham gia các hoạt động tái tạo nguồn lợi…

Ông Nguyễn Xuân Cảnh, Chủ tịch UBND phường Phú Yên cho biết: "Xác định bảo vệ nguồn lợi thủy sản là nhiệm vụ lâu dài, địa phương tập trung tuyên truyền, nâng ý thức tự giác trong cộng đồng, đồng thời hướng đến việc xây dựng các mô hình cộng đồng cùng quản lý. Khi người dân trực tiếp tham gia giám sát, họ sẽ có trách nhiệm hơn với chính nguồn lợi mà mình khai thác".

Chi cục Thủy sản và Biển đảo cùng các lực lượng chức năng thả tôm sú giống ra biển để tái tạo nguồn lợi.

Thực tế cho thấy, khi người dân hiểu rằng nguồn lợi thủy sản không phải là vô tận, họ sẽ chủ động điều chỉnh hành vi. Ngư dân Nguyễn Văn Hòa (phường Tuy Hòa) chia sẻ: “Giờ đi biển, ngư dân không chỉ nghĩ đến hôm nay, mà còn nghĩ cho mai sau. Nếu ai cũng khai thác đúng cách, không tận diệt thì biển sẽ còn nuôi mình lâu dài”.

Ở cấp tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục giữ vai trò điều phối, từ xây dựng chính sách đến kiểm tra, xử lý vi phạm. Việc phối hợp liên ngành công an, tài nguyên môi trường đến chính quyền cơ sở được tăng cường nhằm bảo đảm các quy định được thực thi nghiêm túc.

“Từ việc khoanh vùng cụ thể, kiểm soát nghề khai thác đến huy động sự tham gia của cộng đồng, tỉnh Đắk Lắk từng bước xây dựng nghề cá có trách nhiệm. Khi khai thác được đặt trong mối quan hệ hài hòa với tái tạo và khi chính quyền cùng người dân đồng hành, nguồn lợi thủy sản không chỉ được phục hồi mà còn trở thành nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế biển bền vững”, ông Đào Quang Minh khẳng định.

Tuyết Hương