Thu gom, xử lý rác thải nguy hại từ bao bì, chai lọ đựng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) lâu nay là vấn đề nhức nhối. Tuy nhiên, với sự quan tâm ngày càng lớn của các cơ quan chức năng và quy định pháp lý rõ ràng, minh bạch, vấn nạn này sẽ sớm được tháo gỡ.

Lâu nay, tình trạng bao bì, chai lọ thuốc BVTV, phân bón bị vứt bừa bãi trên ruộng đồng, nương rẫy vẫn còn khá phổ biến. Một lượng lớn rác thải từ sản phẩm thuốc BVTV chưa được tiêu hủy hoặc chỉ được đốt bình thường.

Người dân tự xử lý bao bì, chai lọ thuốc bảo vệ thực vật bằng cách đốt.

Theo thống kê của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, giai đoạn 2022 - 2024, cả nước đã thu gom gần 2.500 tấn bao gói thuốc BVTV sau sử dụng, nhưng vẫn còn hơn 550 tấn chưa được xử lý. Tại tỉnh Đắk Lắk - địa phương có hơn 845.000 ha đất nông nghiệp, mỗi năm sử dụng khoảng 2,38 triệu tấn thuốc và phát sinh hơn 200 tấn bao bì - áp lực càng lớn hơn. Theo ông Nguyễn Hắc Hiển, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh Đắk Lắk, công tác thu gom bao bì thuốc BVTV vẫn còn hạn chế do hạ tầng thiếu đồng bộ, bể chứa xuống cấp, hoạt động thu gom không được thực hiện thường xuyên. Bên cạnh đó, một số địa phương chưa chủ động triển khai, trong khi người dân còn thiếu kiến thức, thông tin và khả năng xử lý.

Tại Việt Nam, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được chính thức đưa vào khuôn khổ pháp lý với Luật Bảo vệ môi trường 2020, trong đó, quy định rõ trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc tái chế sản phẩm, bao bì hoặc đóng góp tài chính để hỗ trợ xử lý chất thải. Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, để giải quyết bài toán xử lý rác thải nguy hại từ thuốc BVTV cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người nông dân. Đặc biệt, các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm này cần quan tâm hơn đến thiết kế và xử lý bao bì sau sử dụng, nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường. Doanh nghiệp có thể trích một phần kinh phí từ sản phẩm bán ra để hỗ trợ người dân hoặc ủy quyền cho đại lý thu hồi, mua lại, xử lý rác thải và chính quyền địa phương hỗ trợ điều phối.

Ngày 1/4 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 110/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, cụ thể hóa về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu.

Tỉnh Đắk Lắk có diện tích đất nông nghiệp lớn kéo theo áp lực về vấn đề xử lý rác thải nguy hại trong sản xuất.

Theo đại diện Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Nghị định số 110/2026/NĐ-CP ra đời đánh dấu một bước hoàn thiện quan trọng trong khuôn khổ pháp lý về EPR, đặc biệt là đối với bao bì thuốc BVTV. Điểm đáng chú ý là nguồn kinh phí đóng góp được tách riêng cho từng loại sản phẩm, trong đó kinh phí từ bao bì thuốc BVTV phải được sử dụng đúng cho việc thu gom, xử lý loại chất thải này. Cơ chế mới cũng làm rõ hơn quy trình quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn quỹ, đồng thời đơn giản hóa thủ tục để địa phương có thể tiếp cận nguồn hỗ trợ. Chính sách này được kỳ vọng sẽ giải quyết vấn đề rác thải nguy hại trong sản xuất, hướng đến nền nông nghiệp bền vững, an toàn cho nông dân và cả cộng đồng.

Minh Chi