Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi xác định rõ 21 khoản thu nhập được miễn thuế từ năm 2026, đồng thời quy định chi tiết các nguồn thu bắt buộc phải nộp ngân sách.

Việc nắm vững quy định giúp người dân an tâm giao dịch, tránh rủi ro pháp lý và hiểu đúng bản chất dòng tiền chịu thuế.

21 khoản thu nhập không phải nộp thuế

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 1/7/2026, Nhà nước đã chốt danh sách 21 khoản thu nhập được miễn thuế. Việc mở rộng các khoản miễn trừ này nhằm đảm bảo an sinh xã hội, được chia thành những nhóm chính sau:

Nhóm giao dịch bất động sản nội bộ gia đình: Thu nhập từ chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa những người có quan hệ huyết thống, hôn nhân trực hệ (vợ - chồng, cha mẹ - con cái, ông bà - cháu, anh chị em ruột) hoàn toàn được miễn thuế. Đồng thời, cá nhân bán nhà ở, quyền sử dụng đất ở duy nhất tại Việt Nam cũng không phải đóng khoản thuế này.

Nhóm thu nhập từ an sinh xã hội và tiền lương đặc thù: Toàn bộ tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội hoặc quỹ hưu trí tự nguyện chi trả đều được miễn thuế. Đối với người lao động, phần tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn so với mức lương làm việc ban ngày nằm trong danh mục không phải nộp thuế.

Nhóm lãi suất và bồi thường: Tiền lãi từ gửi tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, lãi trái phiếu Chính phủ và thu nhập từ kiều hối không bị tính thuế. Các khoản tiền bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, tai nạn lao động hoặc khoản bồi thường nhà nước cũng được bảo toàn nguyên vẹn cho người nhận.

Nhóm nông nghiệp và đặc thù ngành nghề: Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, đánh bắt thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường được miễn thuế. Thu nhập từ việc chuyển đổi đất nông nghiệp để sản xuất cũng không chịu nghĩa vụ này. Tiền lương của thuyền viên người Việt Nam làm việc trên tàu nước ngoài hoặc tàu Việt Nam vận tải quốc tế được miễn thu thuế.

Nhóm khuyến khích phát triển khoa học và xã hội: Điểm mới nổi bật nhất của Luật sửa đổi là miễn thuế cho thu nhập từ tiền lương, tiền công thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Các học bổng từ ngân sách hoặc tổ chức khuyến học, thu nhập từ quỹ từ thiện, nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích nhân đạo đều không phải nộp thuế. 

Ngoài ra, thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp sử dụng từ 30% lao động là người khuyết tật, người sau cai nghiện hoặc nhiễm HIV cũng nằm trong danh sách 21 khoản miễn thuế.

Những khoản thu nhập bắt buộc phải kê khai và nộp thuế

Bên cạnh các khoản miễn giảm, Luật cũng quy định chi tiết và siết chặt các nguồn thu nhập chịu thuế, đặc biệt bám sát sự thay đổi của nền kinh tế số. Cơ quan thuế xác định nghĩa vụ dựa trên bản chất giao dịch - tức là dòng tiền đó có sinh lời, mang lại lợi ích kinh tế hay không.

Thứ nhất, thu nhập từ tiền lương, tiền công. Kể từ năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Sau khi trừ đi khoản này, lương cơ bản, tiền thưởng, thù lao dự án sẽ bị tính thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần (được rút gọn từ 7 bậc xuống 5 bậc).

Thứ hai, thu nhập từ hoạt động kinh doanh. Các cá nhân kinh doanh, bán hàng online, cung cấp dịch vụ (viết lách, thiết kế, môi giới) có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm bắt buộc phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng. 

Những khoản phí dịch vụ, hoa hồng từ việc "chuyển tiền hộ" cũng là thu nhập chịu thuế. Đặc biệt tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội, dòng tiền từ thương mại điện tử và nền tảng sáng tạo nội dung xuyên biên giới (YouTube, TikTok) đang được kiểm soát gắt gao.

Thứ ba, thu nhập từ đầu tư và chuyển nhượng vốn. Người dân nhận cổ tức bằng tiền mặt, bán chứng khoán hoặc nhận tiền lãi từ việc cho tổ chức, cá nhân khác vay mượn đều phải chịu thuế suất 5%. Tuy nhiên, nếu cho người thân vay tiền không tính lãi (lãi suất 0%) thì đây là quan hệ dân sự, không phát sinh thuế.

Thứ tư, thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản và nhận thừa kế. Trừ các trường hợp được miễn, mọi giao dịch mua bán nhà đất đều phải nộp thuế 2% trên giá chuyển nhượng. Nếu cơ quan thuế phát hiện dòng tiền thanh toán qua ngân hàng lớn hơn nhiều so với giá khai báo trên hợp đồng công chứng nhằm trốn thuế, họ có quyền ấn định lại giá và truy thu cùng tiền phạt. Việc nhận thừa kế, quà tặng là chứng khoán, vốn góp, ô tô, xe máy (ngoài nhóm gia đình trực hệ) cũng thuộc diện chịu thuế 10% cho phần giá trị vượt trên 10 triệu đồng.

Thứ năm, thu nhập từ trúng thưởng, bản quyền và nhượng quyền thương mại. Các giải thưởng xổ số, trò chơi có thưởng, khuyến mại hoặc thu nhập từ chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ có giá trị vượt 10 triệu đồng đều phải khấu trừ 10% thuế trước khi chi trả.

Thứ sáu, nhóm thu nhập mới phát sinh. Từ năm 2026, để chống thất thu, Luật bổ sung thêm các khoản chịu thuế bao gồm: Thu nhập từ chuyển nhượng tên miền Internet quốc gia ".vn", chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính (tín chỉ carbon), chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá, chuyển nhượng vàng miếng và chuyển nhượng tài sản số.

Như vậy, không phải "cứ có tiền chuyển vào tài khoản là bị thu thuế". Các dòng tiền luân chuyển nội bộ, vay mượn, thu hồi nợ, chi hộ - hoàn trả (như tiền gốc trong giao dịch rút tiền hộ) hoàn toàn không bị tính thuế. Người nộp thuế cần phân định rõ bản chất từng khoản thu để thực hiện nghĩa vụ chính xác.

Theo TTXVN