Nhiều năm qua, tình trạng “doanh nghiệp ma”, doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng vẫn tồn tại trên hệ thống quản lý là điểm nghẽn. Không ít doanh nghiệp được thành lập chỉ trên giấy tờ, không phát sinh hoạt động sản xuất kinh doanh thực chất; nhiều đơn vị đã ngừng hoạt động từ lâu nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể, đóng mã số thuế. Đáng lo ngại hơn, một số đối tượng còn lợi dụng những khoảng trống dữ liệu này để mua bán hóa đơn, gian lận thuế và thực hiện các hành vi trục lợi bất chính.

Nhìn bề ngoài, đó có thể chỉ là những dòng dữ liệu sai lệch trong cơ sở quản lý. Nhưng sâu xa hơn, nó tạo ra những vùng xám khiến môi trường kinh doanh bị méo mó, gây thất thu ngân sách và làm suy giảm niềm tin thị trường. Bởi vậy, việc ngành thuế triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” là bước đi chiến lược trong tiến trình chuẩn hóa dữ liệu quốc gia, hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và công bằng hơn.

Trong thời đại chuyển đổi số, dữ liệu được xem là “tài nguyên mới” của nền kinh tế. Nhưng dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi nó chính xác và phản ánh đúng thực tế. Một hệ thống quản lý chứa nhiều doanh nghiệp không còn hoạt động, địa chỉ đăng ký không tồn tại hoặc thông tin sai lệch sẽ kéo theo hàng loạt hệ lụy. Không chỉ ngành thuế bị ảnh hưởng, dữ liệu thiếu chuẩn xác còn tác động đến công tác thống kê, hoạch định chính sách, tín dụng ngân hàng, quản lý thị trường, đấu thầu, thương mại điện tử và cả phòng chống tội phạm kinh tế.

Thực tế cho thấy không ít vụ mua bán hóa đơn trái phép, gian lận hoàn thuế hay lừa đảo tài chính thời gian qua đều xuất phát từ những doanh nghiệp tồn tại trên giấy tờ nhưng không có hoạt động thực chất. Có những doanh nghiệp chỉ lập ra để phát hành hóa đơn khống rồi nhanh chóng “biến mất”.

Cán bộ thuế rà soát, làm sạch dữ liệu mã số thuế của doanh nghiệp.

Những “xác sống doanh nghiệp” ấy đang tạo ra sự bất công trên thị trường. Bởi trong khi doanh nghiệp chân chính phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, tuân thủ quy định pháp luật thì một số đối tượng lại lợi dụng kẽ hở dữ liệu để giảm chi phí bất hợp pháp. Do đó, làm sạch mã số thuế thực chất cũng là làm sạch môi trường kinh doanh.

Không dừng lại ở việc xử lý vi phạm, chiến dịch lần này được đặt trong tinh thần “tháo gỡ điểm nghẽn”, hướng tới xây dựng một hệ thống dữ liệu đồng bộ, phục vụ phát triển kinh tế. Khi dữ liệu doanh nghiệp được chuẩn hóa và liên thông, nhiều thủ tục hành chính sẽ được rút gọn. Doanh nghiệp không còn phải kê khai lặp đi lặp lại ở nhiều cơ quan khác nhau. Cơ quan quản lý cũng có điều kiện phân loại rủi ro chính xác hơn, hỗ trợ đúng đối tượng và giám sát hiệu quả hơn. Đây cũng là tiền đề để tiến tới mô hình quản lý thuế thông minh trong tương lai. 

Tuy nhiên, làm sạch mã số thuế chắc chắn không phải việc dễ dàng. Bởi dữ liệu doanh nghiệp hiện nay liên quan đến nhiều ngành như kế hoạch đầu tư, công an, ngân hàng, bảo hiểm, hải quan và chính quyền địa phương. Nếu mỗi nơi cập nhật một kiểu, thiếu kết nối đồng bộ thì rất khó xây dựng được một hệ thống dữ liệu “sống”.

Ngoài ra, điều quan trọng là phải duy trì việc làm sạch dữ liệu một cách thường xuyên. Một doanh nghiệp ngừng hoạt động cần được cập nhật kịp thời. Một địa chỉ kinh doanh bất thường phải được cảnh báo sớm. Một giao dịch có dấu hiệu rủi ro cần được nhận diện ngay từ đầu. Khi đó, mã số thuế sẽ không đơn thuần là công cụ quản lý hành chính, mà trở thành “hồ sơ nhận diện” phản ánh mức độ minh bạch và uy tín của doanh nghiệp trong nền kinh tế số.

Việt An