Những ngày cuối vụ Đông Xuân 2025 - 2026, trên cánh đồng mẫu lớn tại thôn Đóng, xã Ia Lốp, không khí thu hoạch diễn ra khẩn trương. Niềm vui hiện rõ trên gương mặt người dân khi vụ mùa không chỉ đạt năng suất cao hơn trước mà còn được doanh nghiệp thu mua ngay tại ruộng với đầu ra ổn định.

Đây là vụ sản xuất đầu tiên Hợp tác xã (HTX) Giảm nghèo Ea Súp triển khai mô hình cánh đồng mẫu lớn trên diện tích 20 ha đất thuê và đất liên kết của các hộ thành viên tại xã Ia Lốp.

Trong quá trình sản xuất, các hộ dân được HTX hỗ trợ kỹ thuật, quản lý lượng giống gieo sạ, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nguồn nước tưới và hướng dẫn các biện pháp giảm thất thoát sau thu hoạch.

Ông Vi Văn Thiết, ở thôn Chiềng cho biết, trước đây gia đình ông và nhiều hộ dân trong vùng chủ yếu canh tác theo phương thức truyền thống. Sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết khiến năng suất chưa cao, đầu ra phụ thuộc vào thương lái nên hiệu quả kinh tế còn hạn chế. “Từ khi tham gia HTX, gia đình tôi có 1 ha lúa nước sản xuất theo chuỗi liên kết. Chúng tôi được tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ giống, vật tư sản xuất và được doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Cơ giới hóa được đưa vào đồng ruộng giúp giảm đáng kể công lao động, tiết kiệm chi phí và không còn lo đầu ra như trước”, ông Thiết chia sẻ.

Lãnh đạo địa phương, hợp tác xã cùng các chuyên gia đánh giá kết quả mô hình Liên kết sản xuất tiêu thụ lúa gạo Ia Lốp.

Theo ông Nguyễn Việt Đức, Giám đốc HTX Giảm nghèo Ea Súp, được thành lập cách đây 7 năm với mục tiêu hỗ trợ sinh kế, tạo hướng phát triển kinh tế cho người dân, đặc biệt là các hộ yếu thế trên địa bàn, đến nay, HTX có 81 thành viên với tổng diện tích canh tác 92 ha. Trong vụ Đông Xuân năm nay, HTX tập trung xây dựng mô hình cánh đồng mẫu lớn nhằm giải quyết bài toán chi phí sản xuất và tổ chức chuỗi cung ứng. Việc đồng bộ 100% giống Đài Thơm 8 kết hợp cơ giới hóa khép kín giúp năng suất đạt từ 7,5 - 8 tấn/ha. HTX còn kiểm soát chặt chẽ vật tư đầu vào ngay từ chân ruộng, giảm lãng phí và đưa tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch xuống dưới 5%.

Đặc biệt, toàn bộ sản lượng lúa sau thu hoạch đều được doanh nghiệp liên kết thu mua trực tiếp tại ruộng và vận chuyển về nhà máy chế biến trong ngày. Điều này không chỉ giúp bảo đảm chất lượng sản phẩm mà còn hạn chế tình trạng ép giá, giúp nông dân yên tâm sản xuất.

Không chỉ người dân hưởng lợi, mô hình liên kết còn tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng vùng nguyên liệu ổn định. Ông Vũ Đình Mười, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Phan Gia cho biết, sau hơn 5 năm khảo sát và đồng hành cùng địa phương, doanh nghiệp nhận thấy địa phương có tiềm năng lớn để phát triển vùng sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao.

Theo ông Mười, việc đầu tư nhà máy ngay tại vùng nguyên liệu giúp doanh nghiệp chủ động thu mua, giảm chi phí vận chuyển và bảo đảm chất lượng sản phẩm. Cùng với sự phối hợp của HTX và chính quyền địa phương, doanh nghiệp đang từng bước mở rộng vùng nguyên liệu lên hàng nghìn hécta nhằm đáp ứng nhu cầu chế biến và tiêu thụ trong thời gian tới.

Đánh giá về hiệu quả của mô hình, ông Lê Anh Ửng, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Lốp cho rằng đây là bước đột phá trong sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Trước đây, người dân chủ yếu sản xuất manh mún, nhỏ lẻ nên giá trị kinh tế chưa cao. Khi HTX đứng ra liên kết các hộ dân, tổ chức sản xuất tập trung và kết nối doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm đã tạo ra chuỗi giá trị bền vững hơn. Thời gian tới, địa phương tiếp tục vận động người dân tham gia các mô hình liên kết, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực và hoàn thiện hệ thống thủy lợi nội đồng. Trong đó, giai đoạn 2 của dự án thủy lợi với 45 tuyến kênh đang được triển khai nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất.

Vân Anh