Hành trình hơn 20 năm bền bỉ trồng cao su trên đất bạn Lào của những cán bộ, kỹ sư một doanh nghiệp Đắk Lắk không chỉ góp phần mang lại ấm no, đổi thay cho nhiều bản làng nước bạn mà còn đơm hoa kết trái cho tình hữu nghị thủy chung giữa hai nước Việt - Lào anh em.

Từ cây cao su đầu tiên ở bản Mây...

Tỉnh Champasak nằm trên cao nguyên Bolaven. Vào mùa mưa, con đường nhỏ đầy bùn đất chạy qua những cánh rừng cao su xanh ngát, trải dài tít tắp. Ít ai biết rằng, cách đây hơn 20 năm đây còn là những vùng đất hoang vu...

Đầu năm 2004, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Văn Lạng và đoàn cán bộ, chuyên gia sang Lào khảo sát thực địa, nghiên cứu tiềm năng phát triển cao su. Theo đánh giá của đoàn, nhiều vùng ở nước bạn có đất bazan màu mỡ, mùa khô ít gió, mùa mưa kéo dài 8 tháng trong năm, phù hợp trồng cây cao su.

Tháng 11/2004, biên bản thỏa thuận hợp tác dự án trồng 10.000 ha cao su và cây công nghiệp khác tại 4 tỉnh Nam Lào (Champasak, Salavan, Sekong, Attapeu) được ký kết tại Vientiane. Ngày 6/12/2004, Công ty TNHH Cao su Đắk Lắk (Daklaoruco) được thành lập, đóng chân tại bản Tha Luống (huyện Pakse, tỉnh Champasak) để tập trung nguồn lực thực hiện dự án, thời gian 50 năm, vốn đầu tư 80 triệu USD.

Với nhiệm vụ phát triển cây cao su trên vùng đất mới, những cán bộ giàu kinh nghiệm, có trình độ kỹ thuật cao được điều động từ Đắk Lắk sang Lào. Ban đầu, họ vừa ổn định nơi ăn chốn ở, vừa khai hoang, sản xuất, phân lô, tuyển lao động, đào tạo kỹ thuật.

Một vườn cao su thời kỳ khai thác ở tỉnh Champasak.

Những ngày đầu trên đất bạn, điều kiện ăn ở thiếu thốn, hạ tầng cơ sở gần như chưa có. Vùng dự án rộng, địa hình hiểm trở, nhiều bản làng phải băng rừng, vượt suối cả ngày mới đến được; mùa mưa thường xuyên bị cô lập. Bất đồng ngôn ngữ, văn hóa và việc người dân chưa tin vào cây cao su cũng là những trở ngại lớn. Tuy nhiên, với sự ủng hộ của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương Lào, cùng tinh thần vượt khó của đội ngũ cán bộ, kỹ sư, dự án từng bước được triển khai.

Ngày 23/6/2005, niềm vui vỡ òa khi những cây cao su đầu tiên được trồng ở bản Mây, huyện Bachieng, tỉnh Champasak. Ông Lê Thanh Cần, nguyên Giám đốc Daklaoruco cho biết, năm đó đơn vị trồng được 900 ha. Mỗi năm, những vườn cao su tiếp tục xanh lên tại những bản làng xa xôi trên vùng đất cằn cỗi, hoang sơ ở nước bạn. Đến năm 2012, đơn vị đã cơ bản hoàn thành mục tiêu trồng mới 9.900 ha cây trồng, trong đó hơn 8.800 ha cao su. Lúc này, những vườn cao su đầu tiên đã cho khai thác. Có thể nói đây là một kỳ tích. Những dòng mủ trắng không chỉ là thành quả lao động mà còn là biểu tượng cho sự hợp tác, sẻ chia và phát triển.

Đến nay, Daklaoruco quản lý tổng diện tích hơn 9.276 ha, trong đó hơn 8.200 ha diện tích cao su khai thác. Công ty tiếp tục duy trì và được cấp chứng nhận các hệ thống quản lý, gồm: Hệ thống quản lý rừng cao su bền vững FSC-FM cho vườn cây, chứng nhận FSC-CoC cho Nhà máy chế biến cao su và đã xuất khẩu sang thị trường EU hàng trăm tấn cao su đáp ứng các yêu cầu chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).

Vun đắp tình hữu nghị

Cùng với phát triển vùng dự án, Daklaoruco đã thành lập 4 nông trường, 1 nhà máy chế biến mủ cao su thiên nhiên, xây 4 trạm y tế. Dự án đã tạo việc làm cho 2.400 lao động tại các tỉnh Nam Lào.

Anh Sa Khôn Vông Sinh (ở huyện Phôn Thông, tỉnh Champasak) đã làm công nhân cao su nhiều năm. Trước đây, anh làm nương rẫy, thu nhập thấp. Từ khi vào công ty, anh được đào tạo nghề, có việc làm với mức lương ổn định cùng các chế độ phúc lợi, hỗ trợ thêm nhu yếu phẩm, chăm sóc sức khỏe. Nhờ cây cao su, cuộc sống gia đình anh ngày càng khấm khá, hai con có điều kiện học tập tốt hơn.

Huyện Bachieng, tỉnh Champasak có khoảng 2.000 ha cao su, hàng trăm lao động đã được tuyển dụng vào công ty.  Dự án cao su đã hình thành nên những tiểu vùng kinh tế - xã hội trù phú, bảo đảm việc làm và thu nhập ổn định cho người dân, làm thay đổi tập quán sinh sống, sản xuất của bà con, tạo diện mạo mới cho các bản làng.

Ông Sivan Phakone Vong Boun Thanh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Salavan cho biết, ngoài việc nộp thuế cho Nhà nước và tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương, doanh nghiệp cao su còn chú trọng quan tâm đến công tác an sinh xã hội bằng cách tài trợ kinh phí xây dựng, sửa chữa trường học.

Những công nhân cao su người Lào trên nông trường.

Theo lãnh đạo Daklaoruco, trên vùng dự án, cao su trồng đến đâu, hạ tầng được đầu tư đến đó, vừa phục vụ sản xuất của công ty, vừa phục vụ người dân trong vùng. Đến nay, doanh nghiệp đã đầu tư hàng chục tỷ kíp để xây dựng nhà tập thể kiên cố, đầu tư hệ thống điện, nước sinh hoạt cho người lao động đến làm việc tại các nông trường; hỗ trợ xây dựng trường học, đường điện, đường giao thông và sinh hoạt văn hóa cộng đồng tại nhiều bản làng của các tỉnh Champasak và Salavan.

Mới đây nhất, nhân dịp kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đơn vị đã bàn giao trường mầm non tại bản Nongkok (huyện Bachieng, tỉnh Champasak) với tổng kinh phí hơn 535 triệu kip (khoảng 600 triệu đồng) tặng địa phương. Đây là trường mầm non khang trang bậc nhất khu vực, bảo đảm không gian học tập an toàn, thân thiện cho trẻ em địa phương.

Ông Đỗ Thiện Nghĩa, Giám đốc Daklaoruco chia sẻ: "Hành trình bền bỉ của những người Việt Nam đi phát triển cao su tại Lào trải qua nhiều gian nan nhưng ngập tràn niềm vui, tự hào. Hạnh phúc lớn nhất không chỉ là sự đổi thay của những bản làng trên đất Lào mà là tình cảm trân quý của những người dân nước bạn. Dưới những vườn cao su xanh tốt, tình cảm gắn bó mật thiết giữa doanh nghiệp với địa phương ngày càng được vun đắp dày thêm, góp phần tô đẹp mối quan hệ hữu nghị hai nước Việt Nam - Lào".

Minh Chi - Vân Anh