Từ xây dựng mã số vùng trồng, tổ chức sản xuất theo chuỗi, chế biến sâu, phát triển sản phẩm OCOP đến chuyển đổi số, liên kết với doanh nghiệp…, nhiều hợp tác xã (HTX) trên địa bàn tỉnh đang từng bước khẳng định vai trò trong tổ chức sản xuất, nâng cao giá trị nông sản.

Từ vùng nguyên liệu đến chuỗi giá trị

Trong sản xuất nông nghiệp, thị trường ngày càng đặt ra những yêu cầu cao về chất lượng, nguồn gốc và tính ổn định của sản phẩm. Đây cũng là lý do nhiều HTX đã chuyển từ tư duy sản xuất đơn lẻ sang tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát quy trình và xây dựng liên kết với doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Văn Thanh Bình, Tổng Giám đốc HTX Xanh Cao Nguyên, việc xây dựng mã số vùng trồng (MSVT) phải gắn với kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ. MSVT không chỉ là công cụ quản lý mà còn là tài sản chung về uy tín của cả vùng sản xuất.

“Doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu ổn định, chất lượng đồng đều; nông dân cần được hướng dẫn kỹ thuật, cập nhật thông tin thị trường và có đầu ra; còn HTX giữ vai trò tổ chức, điều phối và kết nối các bên”, ông Bình phân tích.

Ngày càng nhiều HTX hướng đến xây dựng mô hình sản xuất an toàn, kiểm soát chặt chẽ các khâu từ sản xuất, thu hoạch, thu mua đến tiêu thụ để nâng cao giá trị sản phẩm.

Thực tế cho thấy, xây dựng MSVT chỉ là một mắt xích trong quá trình tổ chức lại sản xuất. Để vùng nguyên liệu phát huy hiệu quả, HTX phải cùng thành viên tuân thủ quy trình, doanh nghiệp thực hiện đúng cam kết, đồng thời kiểm soát chặt chẽ từ sản xuất, thu hoạch, thu mua đến tiêu thụ. Khi các khâu được kết nối, nông sản mới có cơ hội đi xa hơn và đáp ứng những thị trường có yêu cầu cao.

Ở một hướng đi khác, HTX Hala Farm Việt Nam lựa chọn chế biến sâu và xây dựng thương hiệu để gia tăng giá trị nông sản. Bà Nguyễn Lan, Giám đốc điều hành HTX Hala Farm Việt Nam cho rằng, nếu chỉ bán nguyên liệu thô, giá trị tạo ra luôn có giới hạn. Vì vậy, HTX phải thay đổi tư duy, bắt đầu từ nhu cầu của người tiêu dùng để tổ chức sản xuất và phát triển sản phẩm phù hợp.

Cùng với chế biến, việc chuẩn hóa sản phẩm cũng được đặt ra xuyên suốt từ nguyên liệu, công thức, quy trình sản xuất, chất lượng, pháp lý, truy xuất nguồn gốc đến bao bì và thương hiệu. Đây là quá trình đòi hỏi nguồn lực, kiến thức và sự liên kết giữa nhiều chủ thể.

“Không một HTX nào có thể phát triển đơn độc. Và sự kết nối giữa nông dân, nhà khoa học, doanh nghiệp, HTX và cơ quan quản lý sẽ giúp phát huy thế mạnh của từng mắt xích, hình thành chuỗi giá trị bền vững hơn”, bà Lan nhấn mạnh.

Nhân rộng mô hình sáng tạo

Cùng với tổ chức vùng nguyên liệu và chế biến, phát triển sản phẩm OCOP, đẩy mạnh chuyển đổi số cũng đang mở thêm hướng đi cho các HTX.

Ông Nguyễn Hoàng Chương, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Nông nghiệp kinh doanh tổng hợp Đồng Din cho rằng, phát triển sản phẩm OCOP cần đi vào chiều sâu, chú trọng chất lượng nguyên liệu, quy trình sản xuất, bao bì, nhãn hiệu và truy xuất nguồn gốc. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất, quảng bá và tiêu thụ, nhất là thông qua các kênh bán hàng trực tuyến, sẽ giúp sản phẩm tiếp cận rộng hơn với người tiêu dùng.

Theo ông Chương, gắn sản phẩm OCOP với du lịch nông nghiệp, văn hóa địa phương và kinh tế cộng đồng cũng là hướng cần được quan tâm. Qua đó, giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở hàng hóa mà còn được mở rộng thành giá trị văn hóa, du lịch và sinh kế cho người dân.

Các đại biểu tham dự Hội nghị bàn giải pháp nhân rộng các mô hình HTX hiệu quả.

Từ những mô hình thực tế, theo ông Lê Văn Dần, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, mỗi HTX cần xác định rõ lợi thế, tập trung vào ngành nghề, sản phẩm có khả năng cạnh tranh; đồng thời không ngừng nâng cao chất lượng, xây dựng uy tín thương hiệu và mở rộng liên kết.

Ở góc độ liên kết, ông Lê Bá Cảnh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh nhấn mạnh yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là phát triển thêm số lượng HTX mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm, thị trường và khả năng liên kết lâu dài. Đặc biệt, cần tăng cường liên kết giữa HTX với khu vực kinh tế tư nhân. HTX có lợi thế trong tập hợp thành viên, tổ chức sản xuất và xây dựng vùng nguyên liệu; trong khi doanh nghiệp có thế mạnh về vốn, công nghệ, quản trị, chế biến và thị trường. Nếu kết nối hiệu quả, hai khu vực sẽ bổ trợ cho nhau, tạo nên chuỗi giá trị ổn định và nâng sức cạnh tranh của sản phẩm.

Từ một mô hình hiệu quả đến khả năng lan tỏa rộng hơn là cả quá trình tổ chức lại sản xuất. Khi HTX thực sự trở thành cầu nối giữa nông dân với thị trường, giữa vùng nguyên liệu với doanh nghiệp, giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ, vai trò của kinh tế tập thể sẽ được phát huy rõ hơn. Đây cũng là nền tảng để các HTX không chỉ nâng hiệu quả hoạt động mà còn tạo thêm giá trị, việc làm và thu nhập bền vững cho thành viên.

Thanh Xuân