Kỳ 2:  Đồng thuận nhờ đối thoại

Từ thực tiễn Chiến dịch 45 ngày đêm, bài học “lấy dân làm gốc” được thể hiện qua việc chính quyền lắng nghe, đối thoại, giải thích và xử lý từng trường hợp cụ thể, tạo sự đồng thuận ngay từ cơ sở.

Bám từng hộ, gỡ từng việc

Mỗi thửa đất gắn với nơi ở, sinh kế và cuộc sống của một gia đình, có khi qua nhiều thế hệ. Vì thế, giải phóng mặt bằng (GPMB) không chỉ là hoàn thành một phần việc để bảo đảm tiến độ dự án mà đằng sau đó là quá trình lắng nghe, giải thích và giải quyết những quyền lợi chính đáng của người dân.

Gia đình ông Cao Văn Tứ (ở tổ dân phố 1, phường Tân An) có thửa đất rộng hơn 316 m², trong đó 225 m² bị thu hồi để thực hiện Dự án đường Tôn Đức Thắng. Dù diện tích đất bị thu hồi khá lớn nhưng gia đình ông Tứ ủng hộ chủ trương triển khai dự án bởi khi tuyến đường hoàn thành, người dân trong khu vực cũng được hưởng lợi. Điều ông quan tâm là chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải phù hợp với điều kiện thực tế. Gia đình ông đang sinh sống ở khu vực trung tâm, nếu mức bồi thường không tương xứng, số tiền nhận được khó có thể giúp gia đình tìm nơi ở mới phù hợp.

Chủ tịch UBND phường Tân An Phạm Trung Nghĩa giải thích từng phương án cho các hộ dân vùng giải tỏa thực hiện Dự án đường Tôn Đức Thắng. Ảnh: Hoàng Tuyết

Theo ông Tứ chia sẻ, UBND phường đã tổ chức gặp dân, những vấn đề người dân còn khúc mắc lâu nay đã được lãnh đạo phường và đại diện chủ đầu tư giải thích cụ thể. Sau khi hiểu rõ hơn, gia đình ông đã đồng thuận bàn giao mặt bằng.

Câu chuyện của ông Tứ cho thấy, có những trường hợp người dân ủng hộ chủ trương nhưng còn băn khoăn về quyền lợi cụ thể. Khi được đối thoại trực tiếp, những vấn đề chưa rõ có điều kiện được trao đổi, giải quyết.

Chủ tịch UBND phường Tân An Phạm Trung Nghĩa cho biết, với từng trường hợp bị ảnh hưởng, địa phương rà soát nguồn gốc đất, hiện trạng sử dụng và chính sách liên quan để có cách tuyên truyền, vận động phù hợp. Công tác dân vận không chỉ nhằm vận động người dân bàn giao mặt bằng mà còn giúp chính quyền nắm bắt những vấn đề người dân quan tâm, từ đó phối hợp rà soát, hoàn thiện phương án theo đúng quy định.

Tuyên truyền chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng việc giải đáp cụ thể những vấn đề về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nguồn gốc đất và quyền lợi của từng hộ. Đây là cách để chủ trương được người dân hiểu đúng, những khúc mắc được nhận diện sớm và quá trình GPMB có thêm sự đồng thuận từ cơ sở.

Bảo đảm hài hòa lợi ích

Từ thực tiễn ở phường Tân An, cách làm này cũng được triển khai tại nhiều địa bàn trong Chiến dịch 45 ngày đêm. Cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và người có uy tín trực tiếp gặp gỡ từng hộ dân; những nội dung chưa thống nhất được tập trung làm rõ thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền chung.

Tại xã Hòa Xuân, nơi cùng lúc triển khai 3 dự án trọng điểm gồm Khu công nghiệp Hòa Tâm, cảng Bãi Gốc và tuyến đường kết nối Vân Phong, khối lượng GPMB lớn, hồ sơ đất đai qua nhiều thời kỳ. Một số trường hợp chuyển nhượng bằng giấy viết tay, chủ sử dụng đất ở ngoài tỉnh khiến việc xác minh và hoàn thiện hồ sơ mất nhiều thời gian. Để theo dõi sát tiến độ, xã thành lập Trung tâm Điều hành GPMB, quản lý từng hộ, từng thửa đất; phân công cán bộ bám địa bàn, trực tiếp gặp gỡ người dân. Công tác dân vận được thực hiện song song với rà soát hồ sơ, xác minh, thẩm định và chi trả.

Chủ tịch UBND xã Hòa Xuân Hoàng Anh Tuấn cho biết, địa phương xác định sự đồng thuận của người dân là nền tảng để hoàn thành GPMB. Vì vậy, cán bộ phải nắm chắc từng trường hợp, kiên trì giải thích chính sách, đồng thời công khai, minh bạch các bước từ xác minh, thẩm định đến chi trả.

Cán bộ Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột giải thích về dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB Dự án đường Tôn Đức Thắng.

Ở các phường Bình Kiến, Buôn Ma Thuột, các xã Tuy An Nam, Ô Loan..., chính quyền cơ sở cùng Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và người có uy tín cũng tham gia tuyên truyền, vận động. 

Tại phường Buôn Ma Thuột, phương châm “6 rõ” được cụ thể hóa trong từng phần việc GPMB. Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột Trần Viết Ngự cho biết, đơn vị bám sát từng dự án, từng hộ dân để xác định nguyên nhân vướng mắc, cơ quan xử lý, phương án giải quyết và thời hạn hoàn thành. Cán bộ trực tiếp xuống cơ sở, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân; đồng thời phối hợp với các ngành, địa phương xử lý những vấn đề phát sinh.

Tại buổi tổng kết Chiến dịch, Bí thư Tỉnh ủy Lương Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh, kết quả đạt được là đáng ghi nhận nhưng chưa phải đích cuối cùng. GPMB liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, do đó phải tiếp tục bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Các cấp, ngành không được chủ quan, thỏa mãn với kết quả bước đầu mà phải tiếp tục bám sát cơ sở, tăng cường đối thoại, giải thích, vận động để tạo sự đồng thuận. Bởi với mỗi dự án, phía sau những con số về diện tích mặt bằng được bàn giao vẫn là những gia đình cần được quan tâm và những quyền lợi cần được giải quyết thấu đáo.

Kỳ cuối: Mặt bằng mở - Công trường tăng nhịp

(*) Xem từ số báo ra ngày 5/10/2026

Thanh Hoàng