Cà phê Đắk Lắk đang bước vào cao điểm thu hoạch niên vụ 2026 - 2027 với kỳ vọng bứt phá mạnh mẽ về giá trị, tiếp tục khẳng định vai trò động lực tăng trưởng kinh tế địa phương.
Tối ưu hóa giá trị
Giữ vị trí trọng yếu trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của tỉnh với diện tích đạt trên 217.000 ha và sản lượng hằng năm vượt mốc 580.000 tấn, cây cà phê không chỉ là sinh kế của hàng vạn nông hộ mà còn là trụ cột thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mở rộng hoạt động thương mại và xuất khẩu.
![]() |
| Với kỳ vọng bứt phá mạnh mẽ về giá trị, cà phê đang tiếp tục khẳng định vai trò động lực tăng trưởng kinh tế địa phương. Ảnh: Hữu Hùng |
Niên vụ 2026 - 2027, áp lực và kỳ vọng đặt lên ngành hàng này càng lớn hơn khi phải vừa bảo đảm sản lượng cung ứng cho thị trường cuối năm, vừa đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng và an toàn thực phẩm. Thực tiễn các niên vụ trước cho thấy, nếu chỉ chạy theo sản lượng bằng cách thu hái xô, hái xanh, hạt cà phê Đắk Lắk rất khó tối ưu hóa giá trị gia tăng trước những biến động khó lường của thị trường thế giới và chi phí vật tư đầu vào.
Ghi nhận thực tế tại các vùng chuyên canh cho thấy, làn sóng chuyển dịch từ tư duy làm nông nghiệp thuần túy sang sản xuất hàng hóa chất lượng cao đang diễn ra thực chất ngay tại vườn cây. Tại BM Farm (xã Cư M’gar), trên vùng trồng rộng khoảng 9 ha, quy trình thu hoạch chọn lọc quả chín được áp dụng nghiêm ngặt thay cho lối tuốt đồng loạt truyền thống. Phương pháp thu hoạch này mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, với năng suất dự kiến đạt khoảng 7 tấn nhân/ha, cao hơn khoảng 0,5 - 0,7 tấn/ha so với phương pháp thu hoạch đồng loạt. Đặc biệt, giá trị thương phẩm theo đó cũng tạo ra khoảng cách lớn: trong khi cà phê nhân thông thường có thời điểm giao dịch quanh mức 90.000 đồng/kg, cà phê chất lượng cao đạt khoảng 150.000 đồng/kg, riêng dòng Robusta chế biến từ tỷ lệ quả chín 98 - 99% của đơn vị có giá bán thành phẩm lên tới khoảng 400.000 đồng/kg.
![]() |
| Thu hoạch cà phê theo phương pháp hái chọn quả chín đang là lựa chọn của nhiều nhà vườn. |
Phân tích về sự đánh đổi giữa chi phí ngắn hạn và giá trị dài hạn trong khâu thu hái, ông Hồ Quốc Huy, Giám đốc Công ty TNHH BM Group nhìn nhận: "Người trồng có thể chọn thu hoạch đồng loạt để nhanh hơn, giảm nhân công và hạn chế rủi ro về mất trộm... Còn tôi muốn nâng giá trị hạt cà phê nên chấp nhận đầu tư thêm chi phí, thời gian để thu hái chọn lọc quả chín".
Không chỉ nông trại, tư duy kiểm soát chất lượng từ vườn cây đang được các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực của tỉnh hiện thực hóa bằng những đơn hàng cụ thể khi Công ty TNHH Aeroco Coffee (phường Ea Kao) đã xuất khẩu thành công một container cà phê đặc sản sang thị trường Hoa Kỳ với khối lượng 3,466 tấn, đạt trị giá gần 120.000 USD. Và để chinh phục phân khúc khách hàng khó tính này, quy trình thu hoạch tại nông trại của doanh nghiệp bắt buộc tỷ lệ quả chín mọng đạt tối thiểu 95%, qua đó kiểm soát chặt chẽ từng công đoạn sơ chế, bảo quản, rang xay nhằm giữ trọn hương vị đặc trưng của hạt cà phê.
Ở quy mô chuỗi cung ứng lớn, Tổng Công ty Simexco 2-9 Đắk Lắk cũng đã thiết lập mạng lưới liên kết khoảng 70.000 hộ nông dân với vùng nguyên liệu rộng khoảng 65.000 ha, tập trung chuẩn hóa quy trình canh tác có chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và phát triển mạnh các dòng Fine Robusta, cà phê đặc sản.
Khơi thông nguồn lực
Ngành hàng cà phê tại Đắk Lắk đang tạo việc làm ổn định cho khoảng 300.000 lao động trực tiếp và gần 200.000 lao động gián tiếp. Đặc biệt, Chỉ dẫn địa lý Buôn Ma Thuột đã được bảo hộ tại trên 32 quốc gia, vùng lãnh thổ và sản phẩm hiện diện thương mại ở hơn 80 quốc gia, vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là gần 90% diện tích cà phê của tỉnh vẫn do các hộ nông dân quản lý với quy mô nhỏ lẻ, manh mún, trong khi khối doanh nghiệp chỉ quản lý hơn 10% diện tích. Cấu trúc sản xuất phân tán này đòi hỏi sự điều hành quyết liệt từ chính quyền để vừa ổn định mùa vụ sản xuất, vừa khơi thông nguồn lực tài chính, kỹ thuật cho toàn chuỗi giá trị trong hai tháng nước rút cuối năm.
![]() |
| Nhân công đang thu hoạch cà phê tại BM Farm. |
Theo đó, UBND tỉnh đã đặt ra yêu cầu chất lượng cụ thể cho toàn vùng nguyên liệu: phấn đấu tỷ lệ quả chín khi thu hoạch đạt từ 85% trở lên và tối thiểu 80% trong trường hợp tận thu cuối vụ; chấm dứt tình trạng phơi cà phê trực tiếp trên mặt đường giao thông. Để nông dân yên tâm giữ vườn chờ quả chín, lực lượng quản lý thị trường và Công an tỉnh được yêu cầu tăng cường kiểm tra tại các vùng trồng, điểm thu mua, xử lý nghiêm nạn trộm cắp nông sản, gian lận cân đo, ép giá cũng như quản lý chặt chẽ cư trú đối với lao động thời vụ.
Cùng với đó, tỉnh cũng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh Khu vực 11 thúc đẩy các tổ chức tín dụng triển khai cho vay linh hoạt theo chuỗi giá trị, ưu tiên nguồn vốn lưu động để các hợp tác xã nông nghiệp thu mua, tạm trữ và chế biến sâu. Khi "nút thắt" vốn được tháo gỡ kịp thời, hợp tác xã và doanh nghiệp có đủ tiềm lực thu mua nguyên liệu đạt chuẩn với mức giá tương xứng, giúp người trồng tránh áp lực bán tháo đầu vụ và gia tăng kim ngạch xuất khẩu quý 4.
Không chỉ giải bài toán ngắn hạn của thời điểm cuối năm, Đắk Lắk đang tận dụng mạnh mẽ nguồn lực quốc tế để chuẩn hóa vùng nguyên liệu trước các rào cản kỹ thuật mới của thị trường toàn cầu. Đặc biệt, Dự án “Cà phê bền vững, nâng tầm trách nhiệm” (SustainCoffee) vừa được khởi động sẽ tập trung xây dựng bộ công cụ tự đánh giá Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) xuyên suốt từ vườn cây đến nhà xuất khẩu nhằm giúp các hợp tác xã, doanh nghiệp vừa và nhỏ chủ động đáp ứng Quy định chống phá rừng của EU (EUDR), Chỉ thị thẩm định trách nhiệm chuỗi cung ứng (CSDDD) cùng các chứng nhận quốc tế như Rainforest Alliance, 4C, Fairtrade.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn nhấn mạnh: Tỉnh kỳ vọng dự án sẽ tạo ra những tác động thiết thực đối với ngành cà phê của địa phương, giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ xác định rõ mức độ đáp ứng so với yêu cầu của thị trường để chủ động điều chỉnh. Đồng thời, có dữ liệu nền làm cơ sở theo dõi tiến bộ của ngành và hỗ trợ tỉnh trong xây dựng chính sách, định hướng phát triển cà phê bền vững, góp phần thúc đẩy nông nghiệp xanh, bền vững, minh bạch mà tỉnh đang theo đuổi.
| Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, dự kiến trong quý 4, lĩnh vực trồng trọt tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với giá trị ước đạt trên 47.000 tỷ đồng. Trong đó, đóng góp chủ lực là sản phẩm cà phê nhân với sản lượng dự kiến 600.000 tấn, mang lại giá trị khoảng 42.000 tỷ đồng. |
Minh Thuận



