Từ một ký ức được người dân gìn giữ đến những dấu tích trên đất bạn Campuchia, cán bộ, chiến sĩ Đội K51 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) bền bỉ lần tìm từng manh mối để đưa những người con đã hy sinh trở về với gia đình, quê hương. Mỗi cuộc tìm kiếm là một lần ngọn lửa tri ân được thắp sáng.

Đi tìm ký ức giữa đại ngàn

Khoảng 35 năm trước, khi mới 12 - 13 tuổi, thầy Nguyễn Văn Dũng, giáo viên thể dục Trường THPT Krông Bông, thường theo bố mẹ lên rẫy ở khu vực thôn 5, xã Hòa Tân, huyện Krông Bông (cũ), nay thuộc xã Dang Kang.

Trong ký ức của cậu bé ngày ấy vẫn in đậm hình ảnh một cựu chiến binh quê miền Bắc cùng người thân nhiều lần trở lại khu vực này để thắp hương cho hai phần mộ. Đường vào rẫy khi ấy còn cheo leo, phải đi bộ khoảng 3 km. Mỗi lần đến nơi, người cựu chiến binh lại quỳ xuống trước mộ, khóc nức nở và hứa sẽ có ngày đưa đồng đội trở về quê hương.

Rồi từ năm 1994, người cựu chiến binh không còn quay lại. Địa hình khu rẫy thay đổi, những dấu tích chiến tranh dần bị thời gian phủ lấp. Nhưng câu chuyện về hai người lính nằm lại nơi đây vẫn được người dân truyền lại.

Nhiều năm sau, từ nguồn tin ấy, Đội K51 phối hợp với lực lượng chức năng tổ chức xác minh, khảo sát, khoanh vùng. Từng dấu vết được đối chiếu, từng khoảng đất được kiểm tra. Sau nhiều nỗ lực, hai bộ hài cốt được tìm thấy, nằm cách nhau khoảng 2 m, còn nhiều xương, răng cùng cúc áo quần bộ đội.

Cán bộ, chiến sĩ Đội K51 lên đường thực hiện nhiệm vụ trên đất bạn Campuchia.

Với thầy Dũng, khoảnh khắc ấy không chỉ là sự trở về của hai người lính sau hàng chục năm nằm lại giữa nương rẫy. Đó còn là sự tiếp nối một lời hứa mà ông từng nghe từ thuở nhỏ. Thầy Dũng xúc động chia sẻ: “Khi biết lực lượng chức năng tìm thấy hai phần mộ, không chỉ bản thân tôi mà các học trò cũng rất vui mừng. Từ câu chuyện về việc tìm kiếm hài cuốt hai người lính, các em có thể cảm nhận rõ hơn giá trị của hòa bình và sự hy sinh của thế hệ đi trước”.

Chiến tranh đã lùi xa. Nhân chứng ngày một ít đi, địa hình thay đổi, ký ức có thể phai mờ. Nhưng trách nhiệm với những người đã ngã xuống không vì thế mà vơi đi. Đôi chân người lính K51 vẫn kiên trì, miệt mài băng rừng, lội suối, vượt nắng mưa không có ngày nghỉ.

Chỉ tính từ khi triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Đội K51 đã phối hợp tìm kiếm, quy tập được 35 hài cốt liệt sĩ trong và ngoài nước.

Tăng tốc mùa khô 2026 - 2027

Song song với nhiệm vụ trong nước, những ngày này, trên đất bạn Campuchia, cán bộ, chiến sĩ Đội K51 cũng bắt đầu nhiệm vụ mùa khô 2026 - 2027. Năm nay, đơn vị xuất quân sớm hơn khoảng hai tháng, thể hiện quyết tâm tranh thủ từng ngày, từng giờ để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh trên đất bạn.

Để chuẩn bị cho nhiệm vụ, Đội K51 đã phát động thi đua, tổ chức đăng ký quyết tâm. Đồng thời bổ sung vật tư, trang bị, tổ chức huấn luyện, giáo dục chính trị, phổ biến pháp luật và huấn luyện bổ sung nhiều nội dung quân sự, địa hình, công binh, thông tin, quân y, thể lực. Cán bộ, chiến sĩ còn được bồi dưỡng tiếng Khmer, kỹ năng giao tiếp, ứng xử với chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Campuchia; tìm hiểu đất nước, con người, phong tục tập quán của nước bạn. Bởi trên hành trình tìm kiếm những người lính đã hy sinh, sự đồng hành của chính quyền và nhân dân địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Thượng tá Nguyễn Văn Từ, Đội trưởng Đội K51 cho hay, từ ngày 4/6/2026 đến nay, đơn vị đã tiếp nhận, xác minh 54 thông tin trên địa bàn tỉnh Mondulkiri; trong đó huyện Keoseima 31 thông tin, Betchanđa 19 thông tin và Ô Răng 4 thông tin.

Từ lời kể của thầy Nguyễn Văn Dũng, giáo viên thể dục Trường THPT Krông Bông, các lực lượng quy tập được hai mộ liệt sĩ ở xã Dang Kang.

Mỗi nguồn tin là một cánh cửa mở về quá khứ. Có nguồn tin tương đối rõ ràng nhưng cũng có thông tin chỉ còn là những mảnh ký ức rời rạc của người dân. Từ những mảnh ghép ấy, cán bộ, chiến sĩ K51 phải đối chiếu hồ sơ, bản đồ, khảo sát địa hình, xác minh nhân chứng và tổ chức tìm kiếm trên thực địa. Bởi vậy, nhiệm vụ không chỉ đòi hỏi sức khỏe, bản lĩnh và kinh nghiệm mà còn cần sự kiên trì, tỉ mỉ và một tinh thần trách nhiệm đặc biệt.

Theo đồng chí Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh, nhiệm vụ mùa khô 2026 - 2027 được triển khai trong đợt cao điểm có ý nghĩa đặc biệt nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ, huy động cao nhất trách nhiệm của các cấp ngành, các địa phương và lực lượng tham gia; phấn đấu tìm kiếm, quy tập được nhiều nhất hài cốt liệt sĩ.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các lực lượng phải xác định cao nhất trách nhiệm, khai thác, xác minh mọi nguồn thông tin; không chỉ trông chờ nguồn tin có sẵn mà chủ động tìm kiếm nguồn tin mới từ chính quyền, lực lượng vũ trang, người dân, chủ đất, chủ rừng, cơ sở tôn giáo, những người từng tham gia chiến đấu và những người biết thông tin về nơi chôn cất liệt sĩ…

Hàng chục năm trôi qua, địa hình địa vật đổi thay nhưng ký ức người nằm lại vẫn được gìn giữ và nối dài bằng những bước chân của người lính K51 hôm nay. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là một cuộc trở về sau hàng chục năm chờ đợi. Và trên hành trình ấy, ngọn lửa tri ân vẫn luôn được trao truyền và lan tỏa.

Quỳnh Anh