Bài 1: Thành phố của biển và kênh đào

Những ngày gần đây, dư luận trong nước chú ý đến việc Vua và Hoàng hậu Đan Mạch đón tiếp trọng thể và thân tình đoàn thăm cấp Nhà nước của Việt Nam do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu. Hiếm có nguyên thủ nước nào đến thăm mà Vua và Hoàng hậu nước này ra đón tại sân bay với những nghi thức đặc biệt như thế.

Từ khi còn nhỏ, đất nước Đan Mạch để lại trong tôi những dấu ấn sâu đậm qua những câu chuyện thần tiên giàu tính nhân văn của nhà văn Hans C. Andersen: “Nàng tiên cá”, “Cô bé bán diêm”, “Chú lính chì dũng cảm”… Sau này lớn lên, những bộ xếp hình nhiều màu sắc của hãng Lego, hình ảnh quảng cáo của bia Carlsberg xanh mà các nhà đầu tư Đan Mạch mang đến Việt Nam cũng thu hút sự chú ý của tôi.

Kênh đào Nyhavn, Copenhagen.

Cách đây gần 10 năm, tôi có dịp gặp lại người thầy cũ - thầy Nguyễn Đức Giang (hiện đã mất), nguyên Hiệu trưởng Trường Trung học Nguyễn Huệ từ năm 1963 - 1972. Khi ấy, gia đình thầy đang định cư ở Đan Mạch. Qua câu chuyện của thầy, tôi hiểu thêm về Đan Mạch, càng tăng thêm sự yêu mến của tôi với đất nước này và luôn nung nấu có dịp được đi thăm xứ sở của Nàng tiên cá.

Mãi đến mùa thu năm nay, tôi mới thực hiện được một chuyến đi ngắn nhưng đầy ấn tượng đến thủ đô Copenhagen của Đan Mạch.

Copenhagen - Cảng của các nhà buôn

Copenhagen (theo tiếng Đan Mạch là Kobenhavn, có nghĩa là Cảng của các nhà buôn) là thủ đô và cũng là thành phố lớn nhất Đan Mạch và lớn nhất khu vực Bắc Âu với diện tích hơn 86 km2, dân số khoảng 1,2 triệu người. Thành phố nằm trên 3 đảo nhưng trung tâm ở trên đảo Zealand, án ngữ tuyến hàng hải nối liền biển Baltic với biển Bắc của Đại Tây Dương nên có vị trí vô cùng quan trọng.

Theo lịch sử, Copenhagen có vết tích cư dân từ thời đại Viking, đầu thế kỷ 11 chỉ là một thôn nhỏ, đến thế kỷ 13 mới được mở rộng trở thành một thành phố. Cho đến giữa thế kỷ 15, Vua Christoffer III đã biến nơi đây thành nơi cư ngụ của hoàng tộc và dưới thời Vua Frederik III thì Copenhagen mới thực sự là một thành phố quan trọng từ sau năm 1660. Sau thế chiến thứ I và thứ II, từ một thành phố bị tàn phá, Copenhagen được tái thiết và phát triển rất mạnh mẽ để trở thành một thành phố hiện đại với hệ thống giao thông, các cơ sở văn hóa thể thao, các khu đô thị mới. Nhất là sau khi xây dựng xong cầu Oresund nối liền Copenhagen với thành phố Malmo của Thụy Điển thì nơi đây trở thành trung tâm vùng Oresund có dân số khoảng 3,5 triệu người, khá sầm uất và có giá cả đắt đỏ bậc nhất thế giới.

Điểm quan sát cầu Oresund từ phía Thuỵ Điển.

Do có vị trí khá đặc biệt nên Copenhagen có hệ thống eo vịnh biển, cảng và kênh đào khá chằng chịt. Đến nơi đây, du khách chắc chắn phải có một lần đi thuyền trên các kênh đào, eo biển, mới tận hưởng được cảm giác dạo trên xứ sở của Nàng tiên cá.

Đầu tiên, xe đưa chúng tôi đến Quảng trường Kongens Nytorv (nghĩa là Quảng trường Mới của nhà vua). Đây là quảng trường lớn nhất ở trung tâm thủ đô, ngay đầu phố đi bộ Stroget và cạnh kênh đào nổi tiếng Nyhavn, được xây dựng từ năm 1670 dưới thời Vua Christian V. Giữa quảng trường là bức tượng cưỡi ngựa bằng đồng của Vua Christian V, xung quanh khu vực này có nhiều công trình tiêu biểu như: Nhà hát Hoàng gia, Học viện Mỹ thuật, Đại sứ quán Pháp, Trung tâm thương mại Bắc… Bên dưới quảng trường là trạm trung chuyển 3 tuyến metro của thành phố.

Từ quảng trường, mọi người đi bộ đến kênh đào Nyhavn để trải nghiệm đi thuyền theo hệ thống thủy lộ của Copenhagen. Bến thuyền nằm cạnh quảng trường, cách Đại sứ quán Pháp chỉ chừng 100 m. Thuyền thấp như một sà lan (để chui được qua các cầu vòm đá) có khoảng hơn trăm ghế ngồi cho du khách, chạy bằng động cơ điện. Hai bên kênh đào là những tòa nhà 4 - 5 tầng có màu sắc vàng, đỏ, nâu, xanh sặc sỡ, trên nóc là mái ngói và ống khói lò sưởi trông như một bức tranh xếp gỗ Lego, làm người ta liên tưởng đến một xứ sở thần tiên.

Thuyền di chuyển chầm chậm qua nhiều tuyến kênh, hai bên nhiều tàu thuyền lớn nhỏ đủ loại neo dọc, có những tàu buồm, tàu du lịch khá lớn không thể chui qua các cầu vòm. Tôi rất ngạc nhiên và sau đó được giải thích là các tàu thuyền được neo ở đó từ lâu để làm đẹp thành phố cũng như để nhớ lại lịch sử các tàu khách, thuyền buôn và các tàu chiến xưa của đất nước Đan Mạch. Một số tàu thuyền cũng đang tận dụng làm các nhà hàng, các quán cà phê nổi để phục vụ cư dân và du khách.

Thuyền du lịch đi trong hệ thống kênh chằng chịt, có lúc chui qua cầu vòm thấp và hẹp đến mức đầu tôi và trần vòm chỉ cách 30 - 40 cm, có lúc len qua khúc ngoặt hẹp 90 độ nhưng tài công của thuyền vẫn khéo léo xoay được khiến du khách vỗ tay tán thưởng. Khi thuyền đi ra eo biển, tôi đã thấy được cả một quân cảng với tàu chiến và tàu ngầm, thấy bến phà đi Thụy Điển (trước khi có cầu Oresund nối liền), được nghe giới thiệu về Cung điện Amalienborg mà Vua Frederik X và Hoàng hậu đang ở với cửa chính nhìn ra eo biển, về Nhà hát lớn Opera, về tượng Nàng tiên cá đang xoay lưng ra biển… Tôi cũng được chỉ cho xem nơi ở ngày trước của nhà văn H.C. Andersen và trên bờ kênh còn thấy bức họa lớn vẽ chân dung ông. Một giờ đi trên các thủy lộ với những công trình được giới thiệu và những con phố rực rỡ sắc màu đã tạo cho tôi cảm giác ban đầu rất đẹp về Copenhagen như một xứ sở trong cổ tích.

Trở về bến, chúng tôi lên bờ và đi tham quan các công trình xung quanh Quảng trường Kongens Nytorv, nhất là Nhà hát Hoàng gia, Đại sứ quán Pháp (mà ngày trước là Cung điện Thott) và biểu tượng Mỏ neo sắt.

Cầu Oresund - một kỳ quan mới

Đất nước Đan Mạch gồm một bán đảo nối liền với cộng đồng châu Âu và nhiều đảo lớn nhỏ hợp thành.

Trước đây, để kết nối đất nước, Đan Mạch đã xây dựng cầu Lillebaelt (mới) dài 1.700 m, rộng 33,3 m, độ cao thông thuyền 44 m, nối tiếp xa lộ E20 châu Âu đi từ bán đảo Jutland đến đảo Fyn, hoàn thành tháng 10/1970. Đến tháng 6/1988, xây dựng xong cầu Storebaelt (cầu Eo biển lớn) khổng lồ, dài 6.790 m, rộng 31 m, độ cao thông thuyền 65 m, cùng một đường hầm kép dành cho xe lửa dài 8.024 m. Hai hệ thống cầu và hầm trên đã nối Copenhagen vào Liên minh châu Âu bằng đường bộ, đường sắt. Nhưng giao thông giữa Đan Mạch và phần phía Bắc của bán đảo Scandinavia (gồm Thụy Điển, Na Uy, Phần Lan) chưa thông thương được bằng đường bộ, đường sắt cho đến khi có cầu Oresund nối liền giữa Copenhagen của Đan Mạch với thành phố Malmo của Thụy Điển.

Nhà hát Opera Copenhagen nhìn từ eo biển Oresund.

Cầu Oresund là một tổ hợp cầu - hầm đường bộ và đường sắt rất lớn, gồm 7,85 km cầu dây văng 2 tầng cho đường bộ 4 làn ở trên và đường sắt 2 làn ở tầng dưới, 4 km trên đảo nhân tạo Peberholm (Đan Mạch) và 4 km hầm phía eo biển Đan Mạch. Tính riêng phần cầu dây văng thì có 5,35 km nằm phía Thụy Điển và 2,5 km ở phía Đan Mạch. Cầu được thông xe từ 2/6/2000 và chính thức khánh thành ngày 1/7/2000 dưới sự chủ tọa của Nữ hoàng Margrethe II của Đan Mạch và Vua Carl XVI Gustav của Thụy Điển. Từ đây, hệ thống đường bộ và đường sắt ở Liên minh châu Âu được thông suốt đến các nước Bắc Âu.

Cuộc trải nghiệm qua cầu Oresund của chúng tôi cũng khá đặc biệt. Hôm đó ăn tối xong ở Copenhagen thì được báo là tối nay sẽ ngủ ở thành phố Malmo của Thụy Điển. Lúc đó, do chưa có khái niệm gì về tổ hợp cầu Oresund nên không ai trong đoàn chú ý và đều lim dim ngủ, mãi đến khi xe đến khách sạn mới biết là mình đã qua Thụy Điển. Hôm sau dậy ăn sáng xong, mới đi tham quan trải nghiệm cầu này từ bờ vịnh phía Thụy Điển. Địa điểm quan sát là từ mỏm Limhamn. Từ đây mọi người đều có thể chứng kiến cây cầu khổng lồ dài gần 8 km bằng mắt thường và cả bằng kính nhìn xa từ một trạm quan sát gần đó. Cầu dài thẳng tắp vắt ngang qua eo biển, xa xa phía chân trời là Copenhagen cách đó gần 16 km. Giữa cầu là nhịp dây văng với 4 cột cao hơn 200 m trên mực nước biển, treo nhịp cầu dài 490 m bằng 80 dây cáp treo, được xem là nhịp cầu treo dây néo dài nhất thế giới và cao hơn mực nước biển trung bình là 57 m. Tôi có thể thấy được nhiều tàu thủy qua lại dưới nhịp treo này.

Lên xe tiếp tục di chuyển trên cầu về phía Copenhagen, thấy rõ cầu có 2 tầng: tầng trên là xa lộ châu Âu E20 gồm 4 làn đường ô tô rộng hơn 23 m, tầng dưới là 2 đường ray xe lửa điện tốc độ cao.

Qua khỏi cầu Oresund là đảo nhân tạo Peberholm (đảo Tiêu) - tên này được đặt là do so sánh tương tự tên đảo Muối - Saltholm ở gần đó, được tạo ra năm 1995 từ 1,6 triệu tấn đá và 6 triệu m3 cát đào lên trong quá trình thi công hệ thống cầu và hầm này. Đảo nhân tạo diện tích hơn 3 km2 và dài 4.055 m. Đường bộ và đường sắt tách ra sau khi qua phần cầu và chạy song song trên đảo này.

Sau khi qua đảo sẽ có 4 đường hầm, mỗi đường dài hơn 4 km (kể cả 2 đầu nối vào mỗi hầm), 2 hầm dành cho ô tô và 2 hầm dành cho xe lửa. Trong hầm, xe không được chạy quá 90 km/giờ. Qua khỏi hầm là đảo Amager của Đan Mạch gần sân bay Copenhagen. Tôi được nghe giải thích là eo biển phía Đan Mạch nằm ở Nam đảo nhân tạo Peberholm, các nhà thiết kế đã cân nhắc làm hầm mà không làm cầu dây văng vì sợ các trụ dây văng cao sẽ ảnh hưởng đến sân bay Copenhagen gần đó.

(Còn nữa)

Đào Tấn Lộc