Những năm gần đây, mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng đang mở hướng phát triển kinh tế hiệu quả ở xã Ea Riêng, góp phần nâng cao thu nhập, tạo sinh kế ổn định và thúc đẩy chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân.

Hiệu quả từ hướng sản xuất mới

Gần ba năm nay, gia đình ông Hoàng Văn Thỏa (thôn 9, xã Ea Riêng) đã gắn bó với mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng trên diện tích 3 sào. Từ việc mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, gia đình ông từng bước có được nguồn thu nhập ổn định, mở ra hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương.

Cán bộ xã Ea Riêng tham quan mô hình trồng dưa lưới của gia đình ông Hoàng Văn Thỏa ở thôn 9.

Trước đây, sản xuất nông nghiệp ở địa phương phụ thuộc nhiều vào thời tiết nên hiệu quả kinh tế không phải lúc nào cũng như mong muốn. Những đợt nắng nóng kéo dài hay mưa nhiều, độ ẩm cao đều có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây trồng, làm tăng nguy cơ sâu bệnh và khiến người nông dân đối mặt với không ít rủi ro.

Qua tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm từ những mô hình đã triển khai, ông Thỏa nhận thấy dưa lưới có thời gian sinh trưởng tương đối ngắn, giá trị kinh tế khá và có thể kiểm soát tốt hơn các yếu tố bất lợi khi trồng trong nhà màng. Sau khi cân nhắc, ông quyết định đầu tư hệ thống nhà màng, để trồng dưa lưới.

Ông Thỏa chia sẻ: “Đầu tư ban đầu để trồng dưa lưới trong nhà màng là khoản vốn khá lớn, từ 200 - 300 triệu đồng/sào. Tuy nhiên, nếu nắm vững kỹ thuật, chăm sóc đúng quy trình thì mô hình cho thu hoạch nhanh, chỉ sau 70 ngày trồng là có thể thu hoạch. Đây là lợi thế giúp người trồng chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất và quay vòng vốn”.

Theo ông, trồng dưa lưới trong nhà màng đòi hỏi sự tỉ mỉ từ khâu chuẩn bị giá thể, lựa chọn giống, tưới nước, bón phân đến theo dõi sinh trưởng và phòng trừ sâu bệnh. Người trồng phải thường xuyên kiểm tra độ ẩm, dinh dưỡng, điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cây. Chỉ cần lơ là ở một khâu, cây có thể sinh trưởng kém, ảnh hưởng đến chất lượng và sản lượng quả.

Bù lại, hệ thống nhà màng giúp hạn chế tác động trực tiếp của mưa lớn, nắng gắt và một số tác nhân gây hại; tạo điều kiện kiểm soát môi trường canh tác tốt hơn so với sản xuất ngoài trời. Thời gian từ trồng đến thu hoạch tương đối ngắn cũng giúp người dân chủ động bố trí các đợt sản xuất trong năm, tận dụng diện tích và công lao động.

Cũng ba năm nay, gia đình bà Bùi Thị Lý (thôn 10) lựa chọn dưa lưới làm hướng phát triển kinh tế. Trong đó, vợ chồng bà trồng 2 sào, gia đình người con trai trồng 3 sào. Theo bà Lý, trồng dưa lưới trong nhà màng mỗi năm có thể sản xuất 3 đợt trên cùng một diện tích. So với trồng cà phê trước đây, mô hình dưa lưới mang lại nguồn thu tương đối ổn định hơn.

“Giá dưa lưới tùy thời điểm, có lúc đạt 26.000 - 27.000 đồng/kg, còn thời gian gần đây khoảng gần 20.000 đồng/kg, bình quân mỗi sào thu hoạch được khoảng 4 tấn. Nhờ có nhiều đợt thu hoạch trong năm, gia đình có thêm nguồn thu để trang trải cuộc sống và tái đầu tư sản xuất”, bà Lý bày tỏ.

Làm chủ kỹ thuật để phát triển sinh kế

Những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp tại xã Ea Riêng chịu nhiều tác động từ thời tiết thất thường. Nắng nóng, khô hạn kéo dài trong mùa khô, trong khi mưa nhiều vào mùa mưa làm gia tăng nguy cơ phát sinh sâu bệnh, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cây trồng. Trong bối cảnh đó, phát triển các mô hình ứng dụng công nghệ cao, nâng cao khả năng kiểm soát điều kiện canh tác được xem là một hướng đi để đa dạng hóa sinh kế cho người dân.

Nhân công đóng gói dưa lưới tại gia đình ông Hoàng Văn Thỏa (thôn 9, xã Ea Riêng).

Trồng dưa lưới trong nhà màng buộc người sản xuất phải chủ động tiếp cận kiến thức, kỹ thuật mới và tổ chức sản xuất theo quy trình. Đây cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn, giúp người dân có thêm kỹ năng nghề nghiệp gắn với nhu cầu thực tế.

Theo ông Hoàng Văn Thỏa, quá trình trồng dưa lưới không đơn thuần là thay đổi một loại cây trồng, mà còn là quá trình học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và làm chủ kỹ thuật. Từ việc lựa chọn giống, chăm sóc, quản lý dinh dưỡng đến thu hoạch, bảo quản, mỗi công đoạn đều đòi hỏi kiến thức và sự tuân thủ quy trình. Khi được trang bị kỹ năng phù hợp, người dân có thêm cơ hội nâng cao năng suất lao động, giảm thiểu rủi ro và cải thiện thu nhập.

Ông Phan Đức Thọ, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Ea Riêng cho biết, hiện nay, khá nhiều hộ dân trên địa bàn xã đã đầu tư hệ thống nhà màng để trồng dưa lưới. Trong đó có sản phẩm “Dưa lưới Hiếu Linh” được công nhận đạt Chứng nhận OCOP 3 sao. Sản phẩm dưa lưới của địa phương đã được nhập vào một số siêu thị để phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu. Đây là cơ sở để các hộ sản xuất quan tâm hơn đến chất lượng, nguồn gốc và quy trình canh tác, từng bước xây dựng uy tín cho sản phẩm dưa lưới địa phương.​

Thực tế, mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng cho thấy vai trò thiết thực của việc gắn học nghề với nhu cầu sản xuất và cơ hội tạo việc làm tại chỗ. Khi người dân được tiếp cận kỹ thuật phù hợp, có điều kiện thực hành và từng bước làm chủ quy trình, kiến thức nghề nghiệp sẽ trở thành nền tảng để phát triển kinh tế hộ gia đình. Quan trọng hơn, quá trình chuyển đổi này góp phần đưa nông nghiệp địa phương phát triển theo hướng hiệu quả, bền vững.

Hoàng Tuyết – Thúy Hồng