“Kết quả thực tế chưa tương xứng với chủ trương, nguồn lực và quyết tâm chính trị rất cao; chưa tạo ra nhiều sản phẩm chiến lược cụ thể; chưa đóng góp rõ nét vào tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực quản trị quốc gia”.

Đây là ba nghịch lý mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ sau gần 2 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo đánh giá của lãnh đạo Chính phủ, bên cạnh những kết quả đạt được, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay trong việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW không còn ở nhận thức, chủ trương hay nguồn lực mà ở năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu. Nơi nào người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo thì có sản phẩm, kết quả cụ thể; nơi nào làm hình thức thì chuyển biến hạn chế. Nói cách khác, chúng ta đã làm khá tốt phần "mở đường", nhưng phần "ra sản phẩm, ra doanh thu, ra tăng trưởng" còn chậm và chưa đáp ứng kỳ vọng, yêu cầu.

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị. Ảnh: VGP

Để tháo gỡ những điểm nghẽn trong việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Chính phủ đưa ra ba định hướng cần thực hiện trong thời gian tới. Đó là, chuyển mạnh từ “đo đầu vào” sang “đo đầu ra tăng trưởng”. Không lấy số văn bản, số đề tài, số nền tảng làm thước đo mà lấy năng suất lao động, doanh thu công nghệ số, giá trị gia tăng và mức đóng góp vào GRDP từng địa phương, GDP của đất nước. Mỗi nhiệm vụ phải trả lời được bốn câu hỏi: Đóng góp bao nhiêu vào tăng trưởng? Ai chịu trách nhiệm? Nguồn lực ở đâu? Bao giờ có kết quả?.

Chuyển trọng tâm từ Chính phủ số sang kinh tế số, xã hội số: Đánh giá lại khả năng thực hiện từng mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhất là tỷ trọng kinh tế số trong GDP; số hóa các ngành sản xuất chủ lực; phát triển kinh tế dữ liệu và doanh nghiệp công nghệ số, lấy mua sắm công, đầu tư công làm “thị trường đầu tiên”; phổ cập kỹ năng số, phát triển giáo dục số, y tế số, thanh toán số gắn với bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân.  

Phân vai rõ ràng: Bộ quản lý ngành là “tư lệnh” chuỗi giá trị; địa phương chọn sản phẩm từ lợi thế thực tiễn; doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt bài toán đến thị trường; viện, trường nghiên cứu theo đặt hàng; Nhà nước kiến tạo thể chế, dữ liệu, hạ tầng và chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên; 6 tháng đầu năm GDP tăng 8,18%, 6 tháng cuối năm phải phấn đấu quyết liệt để tăng khoảng 11,9% mới hoàn thành mục tiêu cả năm. Các động lực truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu) có vai trò quan trọng nhưng nếu tăng trưởng chỉ dựa vào vốn và lao động chi phí thấp thì không thể duy trì tăng trưởng hai con số trong nhiều năm. Con đường bền vững là tăng năng suất. Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định: Đến năm 2030, quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP, đóng góp của TFP (năng suất nhân tố tổng hợp) vào tăng trưởng trên 55%. Vì vậy, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là “động lực bổ trợ” mà phải trở thành “động lực chủ yếu, trực tiếp”, đo đếm được bằng kết quả tăng trưởng, đặc biệt là đóng góp trực tiếp cho tăng năng suất, tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, khâu đột phá trong thực hiện phát triển kinh tế - xã hội. Với tinh thần quyết tâm cao, hành động quyết liệt, nói đi đôi với làm, lấy sản phẩm và tăng trưởng thực tế làm thước đo, mỗi bộ, ngành và địa phương phải xác định rõ việc gì làm ngay, sản phẩm, tiến độ, thời gian cụ thể và lượng hóa đóng góp bao nhiêu cho tăng trưởng cho từng ngành, địa phương. Mục tiêu cuối cùng là chuyển hóa nguồn lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành sản phẩm thực, năng suất thực và tăng trưởng thực, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phương và của đất nước.

Nguyễn Quang