Giáp Tết Bính Ngọ 2026, về xã Hòa Xuân, dễ dàng nhận ra sắc màu tươi mới đang lan tỏa trên vùng đất từng oằn mình trong lũ dữ. Trên những cánh đồng trước đây ngập sâu, mạ non đã bén rễ. Xen giữa những nền nhà cũ, màu của sự tươi mới cũng lên xanh. Dưới vịnh Vũng Rô, tiếng ghe máy rộn ràng, báo hiệu nhịp sống đang dần phục hồi, mang theo hơi thở mùa xuân.

Giữa nắng sớm, ông Đào Thanh Long, chủ bè nuôi tôm hùm ở vịnh Vũng Rô, đang tỉ mẩn gia cố lại từng mắt lưới. Trận lũ dữ tháng 11/2025 đã cuốn trôi gần như toàn bộ lồng tôm sắp đến kỳ thu hoạch, để lại cho ông nỗi trống trải khó gọi thành tên. Nhưng những ngày cận Tết, trên gương mặt sạm nắng ấy đã nở lại nụ cười. Nhờ nguồn vốn vay ưu đãi, sự quan tâm của chính quyền địa phương và sự sẻ chia của bạn nghề, ông Long bắt đầu thả những mẻ giống đầu tiên. Ông chia sẻ: “Đèo Cả như lưng mẹ, Vũng Rô như lòng cha. Cha mẹ có lúc giận dữ thì mình chịu, nhưng biển nuôi mình thì mình phải bám biển. Tết này còn có thể ra thăm lồng tôm, cho tôm ăn… là được rồi”.

Không riêng gia đình ông Long, cơn lũ lịch sử năm 2025 giáng mạnh vào sinh kế của hàng trăm hộ nuôi lồng bè ở vịnh Vũng Rô. Ngay sau khi nước rút, không ai bảo ai, ngư dân lại lặn xuống đáy vịnh thu gom xác hải sản, vệ sinh lồng bè để tránh ô nhiễm nguồn nước. Những hộ ít thiệt hại sẵn sàng chia sẻ con giống, kinh nghiệm, tiếp sức cho các gia đình mất trắng. Tình làng nghĩa xóm, trong lúc khó khăn, trở thành “phao cứu sinh” giúp bà con đứng vững.

Lãnh đạo xã Hòa Xuân trao biển tượng trưng bàn giao nhà và trao quà hỗ trợ cho người dân được hỗ trợ xây nhà trong Chiến dịch Quang Trung.

Từ biến cố ấy, người dân Vũng Rô bắt đầu tính chuyện làm ăn bài bản hơn. Việc di dời lồng bè ra khu vực an toàn theo quy hoạch, áp dụng mô hình nuôi bền vững, giảm rủi ro trước thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu đã được đưa ra bàn bạc. Với người dân nơi đây, cơn lũ đi qua không chỉ để lại mất mát, mà còn là lời nhắc nhở phải thay đổi cách bám biển, để cuộc mưu sinh dưới chân đèo Cả thêm vững vàng, bền bỉ hơn.

Không chỉ gây thiệt hại dưới mặt nước vịnh Vũng Rô, dòng lũ dữ từ đèo Cả còn tràn sâu vào khu dân cư ven biển và các thôn phía trong, để lại hậu quả nặng nề trên bờ. Theo thống kê của UBND xã Hòa Xuân, trận lũ lịch sử đã khiến khoảng 4.500 ngôi nhà bị ngập sâu, 178 căn nhà hư hỏng nặng, hàng trăm gia súc, gia cầm bị cuốn trôi, thiệt hại lớn về hạt giống, lương thực. Ngay khi nước vừa rút, người dân đã bắt tay ngay vào dọn dẹp, khắc phục hậu quả, bắt đầu hành trình dựng lại cuộc sống.

Trong căn nhà được hỗ trợ xây dựng trong “Chiến dịch Quang Trung”, bà Lê Thị Hương ở thôn Thạch Tuân 2 đang tất bật dọn dẹp, bày biện đón năm mới. Trước hiên, những chậu vạn thọ bắt đầu trổ nụ. Bà Hương vừa tưới nước vừa chậm rãi nói: “Lúc lũ về, thấy mọi thứ tan hoang, tôi chỉ muốn buông xuôi. Nhưng khi thấy các chú bộ đội ngày đêm dựng nhà cho dân, tôi lại có niềm tin. Tết này, lần đầu tiên sau nhiều mùa lũ, tôi được yên tâm đón xuân trong căn nhà vững chãi”.

Trận lũ lịch sử để lại cho Hòa Xuân không ít vết sẹo. Nhưng từ gian khó, vùng đất dưới chân đèo Cả thêm một lần được trui rèn. Hòa Xuân hôm nay không còn gam màu xám của đổ nát, mà đang bừng lên sắc xuân của sự gắn kết, của niềm tin và khát vọng vươn lên. 

Văn Tài