Trong không gian thờ tự trang nghiêm của Đền thờ Lương Văn Chánh ở thôn Long Phụng, xã Phú Hòa 2, ông Lương Sơn Bá (SN 1969), đời thứ 18 của tộc họ Lương, lặng lẽ dâng nén hương lên bậc tiền nhân Lương Văn Chánh.

Cử chỉ thành kính ấy không chỉ là nghi lễ thường nhật, mà còn là sự tiếp nối của một mạch nguồn truyền thống đã được gìn giữ suốt hàng trăm năm.

Nhiều năm nay, ông Bá là người trực tiếp chăm nom khuôn viên đền thờ, phụ trách hương khói mỗi ngày. Tất cả việc quét dọn sân đền, lau dọn bàn thờ đến chuẩn bị lễ vật trong các dịp giỗ, lễ hội… đều được ông cùng con cháu thực hiện bằng sự tận tâm. “Mình làm không phải vì trách nhiệm đơn thuần, mà vì lòng biết ơn. Tổ tiên đã khai mở vùng đất này, con cháu phải có trách nhiệm gìn giữ”, ông Bá chia sẻ.

Ông Lương Sơn Bá lau dọn bàn thờ danh nhân Lương Văn Chánh.

Theo lời ông kể, danh nhân Lương Văn Chánh sinh vào khoảng thập niên 40 của thế kỷ 16, quê ở Thanh Hóa. Năm 1578, ông theo lệnh Chúa Nguyễn Hoàng đưa lưu dân vào khai khẩn vùng đất mới, từng bước hình thành nên những làng mạc đầu tiên trên vùng châu thổ sông Đà Rằng và sông Cái. Từ nền tảng đó, đến năm 1611, phủ Phú Yên được hình thành, đặt dấu mốc quan trọng trong tiến trình mở cõi về phương Nam của dân tộc.

Sau khi ông qua đời, người dân suy tôn ông là Thành hoàng và lập đền thờ để tưởng nhớ. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, đền thờ vẫn được gìn giữ, tôn tạo và đến năm 1996 được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia. Không chỉ là nơi linh thiêng, đây còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Ngày nay, đền thờ được xây dựng khang trang trên diện tích khoảng 2 ha. Trước sân là cây bồ đề cổ thụ (được công nhận là Cây Di sản Việt Nam) với bộ rễ chia thành ba cổng độc đáo, như biểu tượng cho sự bền bỉ và lan tỏa của dòng tộc. Bên trong điện thờ là tượng danh nhân Lương Văn Chánh cùng những sắc phong vẫn được lưu giữ nguyên vẹn, như những chứng tích sống động của lịch sử.

Bên cạnh khu thờ là nhà trưng bày. Trong không gian ấy, bảng vàng của dòng họ Lương được treo trang trọng, thu hút ánh nhìn của bất cứ ai. Từ danh sách này có thể thấy rõ truyền thống hiếu học được tiếp nối qua nhiều thế hệ. Nhiều con cháu các thế hệ đạt danh hiệu học sinh giỏi ở các cấp học, đạt giải cấp tỉnh. Nhiều người có học hàm tiến sĩ, thạc sĩ. Những cái tên được ghi danh không chỉ là thành tích cá nhân mà còn là niềm tự hào chung của cả dòng họ. Bảng vàng ấy không đơn thuần là nơi ghi nhận kết quả học tập, mà còn là minh chứng cho một truyền thống được vun đắp qua nhiều thế hệ, truyền thống coi trọng tri thức, đề cao sự học.

Nói về bảng vàng của dòng họ, ông Bá hãnh diện chia sẻ: “Mỗi lần nhìn vào đây, tôi thấy như ông cha mình đang mỉm cười. Ngày xưa cụ Lương Văn Chánh mở đất, còn con cháu hôm nay phải mở mang tri thức. Đó là cách tiếp nối xứng đáng nhất”.

Không chỉ ghi danh, hằng năm, dòng họ Lương còn tổ chức tuyên dương, khen thưởng con cháu học giỏi, thành đạt, có đóng góp cho xã hội. Những buổi vinh danh diễn ra ngay tại đền thờ, trước sự chứng kiến của tổ tiên và dòng họ, tạo nên một không gian vừa trang nghiêm, vừa ấm áp.

Cùng với việc phát huy truyền thống hiếu học, con cháu họ Lương còn tích cực tham gia bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Mỗi năm, vào các dịp mùng 6/2 hay 19/9 âm lịch, lễ hội và ngày giỗ danh nhân Lương Văn Chánh được tổ chức long trọng. Các nghi lễ rước sắc, tế lễ, dâng hương được thực hiện đúng truyền thống, thu hút đông đảo người dân và du khách. Ông Bá kể: “Những ngày lễ hội, nhìn thấy bà con, con cháu tụ họp đông đủ, tôi thấy ấm lòng. Đền thờ không chỉ là nơi thờ cúng mà còn là nơi gắn kết mọi người lại với nhau”.

Khuôn viên Đền thờ Lương Văn Chánh.

Trong dòng chảy phát triển của xã hội hiện đại, việc gìn giữ một không gian văn hóa truyền thống không phải là điều dễ dàng. Nhưng với dòng họ Lương, đó không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm tự hào. Từ việc hương khói đền thờ, tổ chức lễ hội, đến việc khuyến học, xây dựng truyền thống, tất cả đều góp phần giữ gìn một phần ký ức lịch sử.

Theo ông Nguyễn Lê Vũ, Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL, hằng năm, tỉnh tổ chức Lễ hội Đền thờ Lương Văn Chánh nhằm tưởng nhớ công lao to lớn của danh nhân, người có công khai khẩn, mở mang vùng đất từ Nam đèo Cù Mông đến Bắc đèo Cả cách đây hơn bốn thế kỷ. Việc duy trì và phát huy giá trị di tích không chỉ góp phần giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, mà còn tạo động lực phát triển du lịch văn hóa của địa phương.

"Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư, tôn tạo di tích; nâng cao chất lượng tổ chức lễ hội theo hướng trang trọng, giàu bản sắc; đồng thời đẩy mạnh quảng bá, kết nối với các điểm đến trong khu vực để hình thành các tuyến, điểm du lịch văn hóa - lịch sử, góp phần phát huy hiệu quả giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế - xã hội bền vững", ông Vũ nhấn mạnh.

Như Thanh