Nhiều năm qua, các trường tiểu học đã đưa tiết đọc thư viện vào thời khóa biểu, từng bước xây dựng văn hóa đọc cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục từ cơ sở.

Lan tỏa mô hình thư viện thân thiện

Trường Tiểu học Lê Quý Đôn (xã Ea Tul) là một trong những "điểm sáng" về đầu tư thư viện thân thiện, hiện đại. Với không gian mở, cách bài trí sinh động phù hợp với tâm lý lứa tuổi, thư viện là nơi để học sinh tiếp cận tri thức một cách tự nhiên. Hiện nay, thư viện nhà trường sở hữu danh mục sách phong phú với 6.028 bản sách, gồm: sách giáo khoa, sách tham khảo, truyện thiếu nhi, sách về kỹ năng sống... Tiết đọc thư viện tại trường không còn là giờ đọc sách khuyến khích mà được thiết kế thành các hoạt động trải nghiệm bắt buộc: đọc có hướng dẫn, kể chuyện, vẽ tranh minh họa hay đóng vai nhân vật…

Thầy Đỗ Khánh Hoàn, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Chúng tôi xác định thư viện là trung tâm học liệu, đóng vai trò nòng cốt trong đổi mới phương pháp dạy và học; giúp học sinh tăng cường tiếng Việt và hình thành năng lực tự học, phát triển phẩm chất theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Các hoạt động mở cũng được tổ chức nhằm hưởng ứng và lan tỏa tinh thần "Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam", 21/4 hằng năm; giới thiệu sách theo chủ đề hằng tháng và các phong trào quyên góp sách. Những hoạt động này giúp "văn hóa đọc" len lỏi vào từng giờ ra chơi, góp phần hình thành thói quen đọc sách một cách tự nhiên cho học sinh”.

Học sinh Trường Tiểu học Tô Hiệu (phường Ea Kao) tham gia hoạt động mở trong tiết đọc thư viện.

Trường Tiểu học Ea Rốk (xã Ea Rốk) duy trì việc tổ chức tiết đọc thư viện trong thời khóa biểu từ năm học 2017 - 2018 đến nay. Để duy trì hiệu quả tiết đọc thư viện, nhà trường đã triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao vai trò định hướng của giáo viên, sắp xếp góc đọc khoa học và tích hợp linh hoạt tiết đọc thư viện với các môn học (Tiếng Việt và Hoạt động trải nghiệm…).

Cô Nguyễn Thị Hồng Anh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, với đặc thù 43,3% học sinh là người dân tộc thiểu số, nhà trường lồng ghép các hoạt động như “Ngày hội đọc sách”, “Mỗi tuần một cuốn sách hay”... để tăng cường tiếng Việt cho các em. Đây là giải pháp thiết thực giúp học sinh tiếp cận tri thức mới, xóa rào cản ngôn ngữ, tự tin hơn trong các môn học khác.

Để sách thực sự "sống" trong lòng học sinh

Được triển khai từ năm học 2017 - 2018 đến nay, tiết đọc thư viện ở nhiều trường tiểu học trên địa bàn tỉnh đã đi vào nền nếp, nhưng để duy trì sức hút của sách đối với học sinh cần có sự đầu tư lâu dài. Bởi việc kéo học sinh đến thư viện mới chỉ là bước đầu, quan trọng là phải có nguồn sách mới, hấp dẫn. Do đó, cần vận hành tủ sách lớp học như một "thực thể sống" với cơ chế luân chuyển sách linh hoạt giữa các lớp. Mỗi tủ sách cần bảo đảm số lượng tương đương sĩ số học sinh và đổi mới ít nhất 50% đầu sách mỗi tháng. Bên cạnh đó, phụ huynh cũng cần phối hợp với nhà trường nhằm xây dựng "góc đọc tại nhà" để tạo môi trường đọc liên tục, không bị đứt quãng giữa nhà trường và gia đình.

Ông Phạm Thanh Tuấn, người sáng lập dự án cộng đồng Thư Viện Cầu Vồng, nhận định: “Thay vì áp đặt, hãy để học sinh tự đề xuất danh mục sách yêu thích dưới sự định hướng của giáo viên. Khi việc đọc trở thành lựa chọn cá nhân, tính tự giác sẽ hình thành. Đồng thời cần đánh giá hiệu quả dựa trên dữ liệu thực tế như tỷ lệ luân chuyển sách và mức độ tương tác thay vì chạy theo các cuộc thi hình thức”.

Học sinh xã Cư M'gar tham gia hoạt động đọc sách do dự án cộng đồng Thư Viện Cầu Vồng phối hợp với các trường học tổ chức.

Các trường có thể thiết lập quy định mỗi học sinh đọc ít nhất một cuốn sách/tháng và chia sẻ cảm nhận qua "nhật ký đọc sách" hoặc các buổi sinh hoạt dưới cờ. Giáo viên nên có những hình thức khen thưởng gần gũi như: tuyên dương trước lớp, gửi thư khen về gia đình hoặc tặng những món quà nhỏ (sổ tay, đồ dùng học tập). Mục tiêu không phải là kiểm tra, áp lực, mà là tạo ra môi trường để các em kết nối và lan tỏa niềm đam mê tri thức thông qua đọc sách.

Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Võ Thị Minh Duyên cho biết, ngành giáo dục sẽ tiếp tục nhân rộng các mô hình thư viện thân thiện, tăng cường bồi dưỡng kỹ năng tổ chức tiết đọc thư viện cho đội ngũ giáo viên. Mục tiêu cốt lõi là biến mỗi tiết đọc thư viện thành một giờ học hạnh phúc, giúp học sinh không chỉ lĩnh hội kiến thức mà còn hình thành nhân cách, kỹ năng tự học, kỹ năng sống cần thiết cho tương lai.

Thanh Hường