Đó là “mục tiêu kép” mà Chương trình Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030 (gọi tắt là Chương trình) hướng tới nhằm góp phần hình thành thế hệ “công dân số” của Việt Nam trong tình hình mới vừa được Chính phủ phê duyệt.

Theo đó, trong giai đoạn 2026 - 2030, phấn đấu 100% cơ sở giáo dục phổ thông được triển khai giải pháp an ninh mạng và 100% doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truy nhập Internet tại Việt Nam tích hợp giải pháp ngăn chặn thông tin độc hại trên đường truyền mạng. Xây dựng và triển khai tại 100% các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương giải pháp công nghệ hỗ trợ giáo dục kỹ năng số, tư vấn, hỗ trợ thông minh cho trẻ em. Bảo đảm 100% trẻ em là nạn nhân bị xâm hại trên môi trường mạng được hỗ trợ, can thiệp khi có yêu cầu từ bản thân trẻ em hoặc từ người thân, cộng đồng xã hội.

Việc trẻ em sử dụng Internet hằng ngày không còn xa lạ. Điều này không chỉ cho thấy mức độ phổ cập của công nghệ mà còn phản ánh một thực tế: không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Không thể phủ nhận không gian số mang đến cơ hội học tập, kết nối, phát triển kỹ năng, nhưng đi kèm với đó là những nguy cơ như cờ bạc, lừa đảo, xâm hại, nội dung độc hại, nghiện game, lệ thuộc mạng xã hội… đang ngày càng gia tăng cả về mức độ lẫn tính chất.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là yêu cầu không thể trì hoãn. Minh họa: Việt An

Như cảnh báo từ UNICEF, công nghệ có thể “ảo”, nhưng những tổn thương mà trẻ em phải gánh chịu là hoàn toàn có thật. Một lời xúc phạm trên mạng có thể lặp lại vô hạn. Một hình ảnh bị phát tán có thể không bao giờ biến mất. Một cuộc trò chuyện tưởng chừng vô hại có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành vi thao túng.

Điều đáng lo hơn là trẻ em bước vào thế giới đó khi chưa có đủ khả năng tự bảo vệ. Các em tò mò, dễ tin, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh. Thời gian gần đây, hàng loạt vụ việc liên quan đến trẻ em bị lừa đảo, dụ dỗ trên không gian mạng liên tiếp được phát hiện tại nhiều địa phương, cho thấy mức độ phức tạp và nguy hiểm ngày càng gia tăng.

Trẻ em không thể bị tách khỏi thế giới số, nhưng có thể được trang bị để bước vào đó một cách an toàn. Khi có kỹ năng, có nhận thức và có sự hỗ trợ, các em không chỉ là đối tượng cần bảo vệ, mà trở thành chủ thể có khả năng tự bảo vệ mình. Trong bối cảnh như vậy, Chương trình đặt mục tiêu chuyển từ xử lý sang phòng ngừa với các giải pháp triển khai thực hiện như tiếp tục củng cố, hoàn thiện hành lang pháp lý; bảo đảm quyền tham gia và phát huy tối đa tiếng nói, trí tuệ của trẻ em; thu hẹp khoảng cách số và mức độ tiếp cận thông tin số của trẻ em giữa các vùng, miền; thúc đẩy phát triển, phổ cập các giải pháp an ninh mạng hỗ trợ bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và giải pháp giáo dục kỹ năng số cho trẻ em; tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và cơ quan quản lý... là rất cần thiết.

Không gian mạng sẽ tiếp tục mở rộng và trẻ em sẽ tiếp tục hiện diện trong đó nhiều hơn. Do đó không phải làm cách nào để cấm cản mà là làm sao để trẻ an toàn và tự bảo vệ mình khi tham gia. Đây là yêu cầu không thể trì hoãn!

Mạnh Thúy