Trong kỷ nguyên số, chưa bao giờ người làm báo lại phải đối mặt với thách thức lớn như hiện nay. Áp lực “nhanh và đúng” luôn hiện diện trên từng trang viết của người làm báo.

Những áp lực vô hình

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và mạng xã hội khiến thông tin đến với người đọc rất nhanh. Chỉ cần một chiếc smartphone có kết nối Internet, bất cứ ai cũng có thể phát trực tiếp hoặc đăng tải thông tin, hình ảnh lên mạng xã hội, với hàng trăm, hàng nghìn người xem. Điều này đặt báo chí chính thống trước một sức ép rất lớn: Nếu không nhanh, bài viết sẽ rơi vào "vùng tối" của thuật toán và ít thu hút người đọc, người xem. Vì vậy, yêu cầu rất cao được đặt ra cho các phóng viên, đó là thông tin phải nhanh và chính xác.

Còn nhớ đợt mưa lũ khốc liệt hồi tháng 11/2025 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk gây lũ lụt trên diện rộng, khiến nhiều vùng bị cô lập trong thời gian dài; chính quyền sở tại không thể tiếp cận để di dời dân. Đứng trước tình thế đó, yêu cầu đặt ra cho các phóng viên các cơ quan báo chí là phải tiếp cận hiện trường nhanh nhất, có thông tin sớm nhất để phản ánh chính xác diễn biến lũ lụt, phục vụ công tác chỉ đạo ứng phó của chính quyền và trấn an người dân.

Trực tiếp có mặt tại rốn lũ ở các xã phía Đông tỉnh để truyền tải dòng thông tin thời sự, phóng viên Cao Minh Thông (Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk) cho hay: "Khi đứng giữa hiện trường mưa lũ, điện thoại của tôi rung lên liên tục từ cuộc gọi của tòa soạn cho đến tin nhắn của bạn bè hỏi về thông tin ngập lụt. Lúc đó, trên mạng xã hội đã có người đăng tin đồn thổi một xã vùng sâu bị mưa lũ xóa sổ. Áp lực phải có thông tin nhanh để định hướng dư luận ngay lập tức là cực kỳ lớn. Nhưng giữa dòng nước xiết, chúng tôi hiểu rằng một con số về thương vong hay một địa danh bị nêu sai lệch trong lúc vội vã sẽ gây ra hậu quả khôn lường cho công tác cứu hộ cũng như làm suy giảm niềm tin của bạn đọc đối với tờ báo. Do đó, chúng tôi vừa phải trực tiếp đến các vùng rốn lũ để chụp hình, ghi nhận, vừa phối hợp với phóng viên, biên tập viên tại tòa soạn để xử lý thông tin kịp thời và chính xác nhất trước khi truyền tải nội dung đến với bạn đọc".

Phóng viên tác nghiệp tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Không chỉ trong thiên tai, các sự kiện chính trị - xã hội trọng đại của địa phương như Đại hội Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk lần thứ I, hay cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031… đều đòi hỏi dòng thông tin phải cập nhật liên tục, kịp thời. Chỉ cần một bước chậm chân, báo chí sẽ nhường trận địa thông tin cho mạng xã hội.

Anh Đặng Trung Kiên, quay phim của Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk chia sẻ: "Là người trực tiếp ghi lại hình ảnh tại các kỳ Đại hội Đảng, Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột cùng nhiều hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa quan trọng của tỉnh, tôi luôn đối mặt với yêu cầu rất cao về tốc độ và chất lượng tác nghiệp. Một trong những thách thức thường gặp khi tác nghiệp tại các chương trình quy mô lớn là có rất đông phóng viên, quay phim của các cơ quan báo chí cùng tham gia đưa tin, trong khi không gian tác nghiệp và vị trí đặt máy khá hạn chế. Vì vậy, người quay phim phải liên tục quan sát, chủ động lựa chọn góc máy phù hợp để ghi lại những khoảnh khắc quan trọng, bảo đảm hình ảnh phản ánh đầy đủ diễn biến và nội dung trọng tâm của chương trình".

Đối với truyền hình, áp lực lớn nhất là chạy đua với thời gian bởi khung giờ phát sóng đã được ấn định từ trước. Ngay tại hiện trường, phóng viên và quay phim phải phối hợp chặt chẽ để vừa bám sát diễn biến sự kiện, vừa chuẩn bị nội dung cho bản tin. Khi chương trình vừa kết thúc, ê-kíp phải lập tức chuyển dữ liệu hình ảnh và thông tin về tòa soạn để các bộ phận triển khai những công đoạn tiếp theo như biên tập, dựng hình, thu lời bình và hoàn thiện chương trình. Mỗi sự kiện quan trọng đều là một cuộc chạy đua với thời gian, đòi hỏi sự tập trung cao độ của phóng viên, quay phim tại hiện trường cũng như sự phối hợp ăn ý của cả ê-kíp phía sau.

Bản lĩnh người cầm bút và "bộ phanh" trách nhiệm

Trước làn sóng chuyển đổi số và sự cạnh tranh quyết liệt ấy, câu hỏi đặt ra là nhà báo phải làm gì để giữ vững vai trò của mình? Thực tế chứng minh, giải pháp duy nhất là giữ được cái đầu lạnh và một trái tim nóng. Nhanh là đòi hỏi của báo chí thời đại công nghệ số nhưng thông tin "đúng", "chính xác" mới là giá trị cốt lõi khẳng định chỗ đứng của báo chí cách mạng.

Để xử lý hài hòa mối quan hệ này, người làm báo hiện đại cần trang bị cho mình một "bộ phanh" trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp. Khi tiếp cận một nguồn tin "nóng" trên mạng xã hội, phản xạ đầu tiên của phóng viên không phải là sao chép để đăng lại cho nhanh mà là nhanh chóng kết nối với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương hoặc những người có trách nhiệm để xác minh. Thà chậm lại một vài phút để đổi lấy sự chính xác tuyệt đối, còn hơn nhanh một giây để rồi phải trả giá bằng uy tín của cơ quan báo chí và niềm tin của bạn đọc.

Phát thanh viên Hương Quỳnh của Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk tác nghiệp tại hoạt động hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em.

Nói về điều này, chị Nguyễn Vũ Minh Thuận, một phóng viên có nhiều năm kinh nghiệm bộc bạch: "Ranh giới giữa việc là người đầu tiên đưa tin và người đưa tin sai lệch là rất mong manh. Chúng tôi luôn tự nhắc nhở nhau rằng, mạng xã hội có thể sai rồi sửa bằng một nút xóa hay chỉnh sửa nhưng báo chí chính thống thì không thể xuề xòa như vậy. Sự chuyên nghiệp của phóng viên báo chí nằm ở bản lĩnh biết lùi lại một nhịp, kiểm tra chéo các nguồn tin trước khi chuyển về tòa soạn. Đối với những sự kiện lớn, đòi hỏi phải cạnh tranh thông tin với nhiều tờ báo khác thì việc chủ động tiếp cận với các nguồn tài liệu trước là rất quan trọng, điều này giúp phóng viên có thời gian đọc kỹ tài liệu, bảo đảm có thể thông tin nhanh nhất và chính xác nhất, tránh những sai sót không đáng có".

Cùng với đó, trước làn sóng chuyển đổi số, mỗi phóng viên cũng phải nỗ lực làm chủ công nghệ để hỗ trợ xử lý thông tin nhanh nhất.

Không thể phủ nhận thông tin nhanh giúp báo chí tiếp cận độc giả sớm nhưng thông tin đúng và sâu sắc mới là thứ giữ chân độc giả ở lại. Giữa một thế giới tràn ngập những "bản tin thô" thiếu kiểm chứng thì sự chính xác, tính nhân văn và dòng thông tin chính thống từ những người cầm bút bản lĩnh chính là điểm tựa lòng tin vững chắc nhất của người đọc, người xem trong thời đại số.

Lê Minh - Như Quỳnh