Thôn Phú Hạnh (xã Tuy An Đông), ngoài Danh thắng quốc gia đặc biệt Gành Đá Đĩa, còn nổi bật với những con đường bằng đá, bức tường đá, nhà đá và cả giếng đá cổ. Chính đá đang mở ra cơ hội phát triển du lịch cộng đồng cho nơi này.

Làng đá

Thôn Phú Hạnh còn được gọi là “Làng đá”. Ở nơi này, đá không chỉ là vật liệu mà đã trở thành một phần của đời sống cư dân làng biển. Sự hiện diện của đá ở khắp nơi khiến Phú Hạnh dù đang đổi thay từng ngày vẫn mang trong mình vẻ trầm mặc, cổ kính.

Xe vừa lăn bánh qua cổng chào, hai bên đường là những ngôi nhà nhỏ với bức tường rào và bậc thang bằng đá. Đâu đó phía cánh đồng, những chuồng bò, những ngôi mộ cũng được dựng hoàn toàn bằng đá. Đá bám vào đất, bám vào cây hay cây bám vào đá, không còn phân biệt rõ, chỉ thấy những bông hoa ngũ sắc, xuyến chi, xương rồng vẫn rực rỡ nở hoa trên đá giữa nắng gió khắc nghiệt.

Bà Phan Thị Thanh đo độ cao để ước tính thời gian của bức tường đá trên đồi Cổ Thạch.

Theo nhiều người dân địa phương, đá là thứ sẵn có và có nhiều ở đây, nên thay vì phải mua các vật liệu khác, họ lấy đá làm vật liệu. Không có bản thiết kế hay kiến trúc sư nào, chính nhu cầu cuộc sống khiến người dân biến những phiến đá vô tri thành những công trình hữu ích. Qua nhiều thế hệ, những công trình đá ngày càng nhiều hơn và cái tên “Làng đá” cũng ra đời từ đó.

Ông Võ Song Phi, Trưởng thôn Phú Hạnh cho biết, hiện nay trong thôn vẫn còn nhiều người lưu giữ kỹ thuật xếp đá truyền thống. Những người có năng khiếu thẩm mỹ đã phát triển thành nghề dịch vụ, thi công các công trình đá cho khu nghỉ dưỡng và điểm du lịch. Nét độc đáo của nghệ thuật xếp đá ở Phú Hạnh là hoàn toàn không sử dụng chất kết dính, chỉ dựa vào trọng lực và sự cân bằng của đá để tạo nên các công trình. Trong đó có những công trình đã tồn tại hơn 100 năm.

Nơi tập trung nhiều công trình đá nhất thôn là đồi Cổ Thạch. Con đường đá uốn lượn dưới những tán duối cổ thụ. Trên đồi hiện còn ngôi nhà đá cổ, giếng đá cổ cùng những đoạn tường đá cao nằm rải rác. Đây cũng là điểm cao hiếm hoi có thể bao quát cả vùng. Từ đỉnh đồi, du khách có thể phóng tầm mắt ngắm Hòn Yến, vịnh Xuân Đài và biển Đông xanh thẳm trải dài đến tận chân trời.

Làng du lịch

Thôn Phú Hạnh hiện có 1.140 hộ dân. Người dân chủ yếu sống bằng nghề nông, nuôi trồng và khai thác thủy sản. Khoảng 7 năm trở lại đây, cùng với sự phát triển du lịch tại danh thắng Gành Đá Đĩa, nhiều hộ dân bắt đầu chuyển sang kinh doanh dịch vụ du lịch. Hiện thôn có 5 homestay đang hoạt động và 4 cơ sở lưu trú khác chuẩn bị đưa vào khai thác. Du lịch phát triển đã góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Người dân Phú Hạnh lên đồi Cổ Thạch trồng nho làm điểm du lịch thu hút du khách.

Theo Trưởng thôn Phú Hạnh Võ Song Phi, nhiều hộ đã cải tạo nhà ở thành homestay để đón khách tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm ẩm thực địa phương. Người dân trong thôn cũng trở thành “hướng dẫn viên” kể cho du khách nghe câu chuyện về các công trình đá cổ, đồng thời đưa du khách hòa mình vào nhịp sống thường nhật của làng biển. Du lịch cộng đồng được xem là hướng đi phù hợp để vừa phát triển kinh tế, vừa gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Anh Nguyễn Hoài Phương, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Tôi rất thích nơi này. Buổi sáng có thể lên đồi ngắm bình minh trên biển, buổi chiều chèo SUP, tắm biển. Hải sản ở đây tươi ngon, giá cả hợp lý, người dân lại rất thân thiện. Gia đình tôi dự định nghỉ hai ngày nhưng đến nay gần một tuần mà vẫn chưa muốn về”.

Từ hạt nhân là danh thắng Gành Đá Đĩa, xã Tuy An Đông đang định hướng mở rộng không gian du lịch gắn với các công trình đá và đồi Cổ Thạch. Ông Trần Văn Biên, Chủ tịch UBND xã Tuy An Đông cho biết, để khai thác hiệu quả tiềm năng cảnh quan tự nhiên và không gian văn hóa đá đặc sắc, địa phương định hướng phát triển khu vực tiếp giáp và bao quanh danh thắng Gành Đá Đĩa theo mô hình làng du lịch sinh thái cộng đồng. Hiện xã đang hoàn thiện quy hoạch, thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất và chuẩn bị điều kiện cần thiết để sớm đưa đồi Cổ Thạch vào khai thác du lịch.

Minh Duyên