Xây dựng nông thôn mới (NTM) ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) không chỉ là nhiệm vụ phát triển hạ tầng mà còn là quá trình khơi dậy nội lực trong nhân dân. Từ sự đầu tư trọng điểm của Nhà nước đến tinh thần đồng thuận của người dân, nhiều địa phương vùng sâu, vùng xa đang từng bước tạo chuyển biến toàn diện, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Đầu tư hạ tầng tạo nền tảng phát triển

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, nhiều xã miền núi đối mặt với không ít khó khăn khi tỷ lệ hộ nghèo còn cao, đồng bào DTTS chiếm đa số dân cư. Trong bối cảnh đó, việc tập trung nguồn lực hoàn thiện các tiêu chí NTM được xem là giải pháp quan trọng để tạo động lực phát triển.

Bộ mặt nông thôn ở xã Yang Mao ngày càng khởi sắc.

Tại xã Yang Mao, đồng bào DTTS chiếm hơn 76% dân số, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều chiếm trên 52%. Hiện địa phương đã hoàn thành 10/19 tiêu chí NTM và đang nỗ lực hoàn thành 9 tiêu chí còn lại. Ông Võ Tấn Trực, Chủ tịch UBND xã Yang Mao cho biết, địa phương đã chủ động lồng ghép các nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS để đầu tư hạ tầng giao thông, phục vụ sản xuất và tái cơ cấu nông nghiệp.

“Nguồn vốn đầu tư công đóng vai trò vốn mồi, tạo đà cho phát triển kinh tế. Các tuyến đường giao thông được nâng cấp đã trở thành cầu nối giữa vùng nguyên liệu với thị trường. Cùng với đó, trường học, trạm y tế đạt chuẩn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho hơn 16.000 người dân trên địa bàn”, ông Võ Tấn Trực nhấn mạnh.

Diện mạo nông thôn mới ở xã Cư Pui ngày càng khởi sắc, khang trang.

Tại xã Cư Pui, nơi có 25 thôn, buôn với hơn 5.330 hộ, 28.262 nhân khẩu, đồng bào DTTS chiếm khoảng 78%, công tác giảm nghèo và xây dựng NTM được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Giai đoạn 2023 - 2025, địa phương được phân bổ trên 30,5 tỷ đồng từ 3 chương trình mục tiêu quốc gia gồm: giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi; xây dựng NTM. Nhiều công trình thiết yếu đã được đầu tư như đập dâng buôn Cư Phiăng trị giá 12,5 tỷ đồng; hơn 6,3km đường giao thông tại các thôn Ea Bar, Cư Tê, Ea Khiêm và buôn Phung được bê tông hóa với tổng kinh phí 16,3 tỷ đồng; nhà sinh hoạt cộng đồng tại thôn Ea Khiêm và Nor Prong được xây dựng với kinh phí hơn 2,6 tỷ đồng… đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, hội họp của người dân.

Đập dâng buôn Cư Phiăng đã được UBND xã Cư Pui đầu tư xây dựng 12,5 tỷ đồng để cung cấp nguồn nước tưới cho cánh đồng thôn 5, thôn 6 ở địa phương.

Khơi dậy nội lực từ lòng dân

Nếu nguồn lực đầu tư là điều kiện cần thì sự đồng thuận của nhân dân chính là điều kiện đủ để chương trình NTM đi vào chiều sâu.

Tại xã Yang Mao, phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng” được triển khai hiệu quả ở từng thôn, buôn. Theo ông Y Wil Êban, Buôn trưởng buôn Chàm A, cán bộ, đảng viên và người có uy tín luôn là lực lượng đi đầu trong các phong trào hiến đất, đóng góp ngày công xây dựng cơ sở hạ tầng. “Khi thấy những người tiên phong gương mẫu, bà con không còn tâm lý trông chờ mà tự nguyện hiến đất, phá dỡ hàng rào để mở rộng đường giao thông”, ông Y Wil Êban chia sẻ.

Mô hình trồng dứa xen mắc ca mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nhiều hộ dân ở xã Yang Mao.

Nhờ sự chung sức của người dân, 100% thôn, buôn ở Yang Mao đã có nhà văn hóa khang trang, nhiều tuyến đường nội thôn được bê tông hóa. Quan trọng hơn, nhận thức của người dân đã có sự thay đổi rõ nét khi chủ động áp dụng khoa học kỹ thuật, phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế như dứa, cà phê thay cho tập quán sản xuất manh mún trước đây.

Cùng với đầu tư hạ tầng, các mô hình sinh kế phù hợp cũng được triển khai hiệu quả tại Cư Pui như chăn nuôi bò sinh sản, bò vỗ béo, nuôi dê, trồng dứa, trồng keo lai, cà phê. Nhiều hộ nghèo đã có điều kiện vươn lên ổn định cuộc sống. Gia đình ông Y Đan Byă ở buôn Cư Phiăng là một trong những điển hình. Từ một con bò cái sinh sản được hỗ trợ ban đầu, gia đình ông đã phát triển thêm 2 bê con và bò sinh sản, từng bước tạo nguồn thu ổn định, vươn lên thoát nghèo.

Không chỉ hỗ trợ sinh kế, các địa phương còn quan tâm đến đời sống người dân thông qua chương trình hỗ trợ nhà ở. Năm 2025, gia đình bà H’Leh Mlô ở buôn Khóa, xã Cư Pui được hỗ trợ 80 triệu đồng từ Dự án 1 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi để xây dựng nhà mới, ổn định cuộc sống. Được ở trong ngôi nhà mới, bà H’Leh Mlô vui mừng chia sẻ: “Mấy năm qua gia đình tôi thật sự khó khăn về nhà ở, nay được địa phương xây dựng cho ngôi nhà mới khang trang tôi thật sự biết ơn. Đây là căn nhà mơ ước của gia đình tôi trong nhiều năm qua. Có được nơi ở ổn định, gia đình sẽ nỗ lực làm ăn để thoát nghèo”.

Tuyến đường bê tông tại thôn Ea Khiêm, xã Cư Pui đã được địa phương đầu tư khang trang, thuận lợi cho người dân đi lại.

Theo Chủ tịch UBND xã Cư Pui Huỳnh Duy Trung, nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, tỷ lệ hộ nghèo của địa phương giảm bình quân khoảng 4,22% mỗi năm. Hiện toàn xã còn 1.714 hộ nghèo, chiếm 32,16% và 727 hộ cận nghèo, chiếm 13,64%. “Giai đoạn 2026 - 2030, xã tiếp tục xây dựng NTM theo hướng hiện đại, gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc; phấn đấu thu nhập bình quân đạt khoảng 43 triệu đồng/người và giảm tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào DTTS xuống còn khoảng 3,5 - 4% vào năm 2030”, ông Huỳnh Duy Trung cho biết.

Từ những công trình hạ tầng được đầu tư đồng bộ đến những mô hình sinh kế mang lại hiệu quả thiết thực, xây dựng NTM ở vùng đồng bào DTTS đang tạo nên những chuyển biến tích cực. Quan trọng hơn, quá trình ấy đã khơi dậy được sức mạnh đoàn kết và tinh thần chủ động vươn lên của người dân – yếu tố quyết định để các địa phương hoàn thành mục tiêu phát triển bền vững trong những năm tới.

Trung Hiếu - Lê Lan