Luật Tư pháp người chưa thành niên (TPNCTN) đã từng bước đi vào thực tiễn, mở ra cơ hội để nhiều người chưa thành niên phạm tội được sửa chữa sai lầm ngay trong cộng đồng.

Thêm cơ hội để sửa chữa sai lầm

Thời gian qua, TAND và Viện KSND các khu vực trên địa bàn tỉnh đã phối hợp tổ chức nhiều phiên họp xem xét áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội.

Tháng 7/2026, TAND Khu vực 3 phối hợp với Viện KSND cùng cấp mở phiên họp xem xét áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với T. (trú xã Quảng Phú). Trước đó, T. tự tìm hiểu cách sản xuất pháo hoa nổ trên mạng, mua hóa chất để chế tạo và bị cơ quan chức năng phát hiện, thu giữ 12,5 kg pháo hoa nổ cùng nhiều hóa chất, dụng cụ phục vụ sản xuất. Quá trình điều tra xác định T. là người chưa thành niên, phạm tội lần đầu, có nhân thân tốt, thành khẩn khai báo và ăn năn hối cải. Trên cơ sở đó, các cơ quan tiến hành tố tụng thống nhất đề nghị Tòa án áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng. Sau khi xem xét toàn diện hồ sơ, ý kiến của các bên liên quan và người làm công tác xã hội, chủ trì phiên họp quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại địa phương và quản thúc tại gia đình đối với T. trong thời hạn 6 tháng.

Các cơ quan chức năng mở phiên họp xem xét áp dụng biện pháp chuyển hướng đối với người chưa thành niên. Ảnh: Viện KSND tỉnh

Mới đây, TAND Khu vực 15 cũng phối hợp với Viện KSND cùng cấp và các cơ quan liên quan mở phiên họp xem xét áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với 9 bị can là người chưa thành niên. Các bị can tham gia vụ đánh nhau xuất phát từ mâu thuẫn trên mạng xã hội, gây rối trật tự công cộng, làm 3 người bị thương. Do đều phạm tội lần đầu, thành khẩn khai báo, tích cực khắc phục hậu quả nên Tòa án quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng “Giáo dục tại trường giáo dưỡng”, thời hạn từ 6 - 9 tháng.

Để chính sách nhân văn phát huy hiệu quả

Theo thẩm phán Nguyễn Duy Thuấn, Chánh tòa Tòa Gia đình và người chưa thành niên (TAND tỉnh Đắk Lắk), Luật TPNCTN thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Nhà nước đối với người chưa thành niên phạm tội.

Lực lượng Công an huyện Krông Pắc (cũ) làm rõ hành vi gây rối trật tự công cộng của một nhóm thanh thiếu niên (Ảnh minh họa).

Việc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng không có nghĩa là bỏ qua hành vi vi phạm hoặc miễn trách nhiệm một cách tùy tiện mà được thực hiện trên cơ sở các điều kiện chặt chẽ do pháp luật quy định. Qua đó, người chưa thành niên có điều kiện nhận thức sai lầm, khắc phục hậu quả, tiếp tục học tập, rèn luyện trong môi trường gia đình, nhà trường và cộng đồng, hạn chế những tác động tiêu cực nếu phải chịu các biện pháp xử lý nghiêm khắc hơn.

Thẩm phán Nguyễn Duy Thuấn (bên trái) trao đổi công việc liên quan đến việc áp dụng các quy định đối với người chưa thành niên phạm tội.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Duy Thuấn, việc triển khai Luật TPNCTN vẫn còn không ít khó khăn. Một trong những vướng mắc lớn hiện nay là đội ngũ người làm công tác xã hội trong hoạt động TPNCTN tại cơ sở còn mỏng và chủ yếu kiêm nhiệm. Toàn tỉnh hiện có 133 người, mỗi xã, phường bố trí từ 1 - 2 người thực hiện nhiệm vụ, trong khi đó quỹ thời gian và điều kiện tiếp cận thực tiễn còn hạn chế. Bên cạnh đó, điều tra xã hội học đòi hỏi người thực hiện phải có kiến thức pháp luật, kỹ năng thu thập thông tin, đánh giá tâm lý và xác định các yếu tố tác động đến hành vi của người chưa thành niên.

Đối với Đắk Lắk, địa bàn rộng, nhiều xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số khiến việc tiếp cận, thu thập thông tin phục vụ điều tra xã hội học gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, cần tiếp tục quan tâm đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng điều tra xã hội học, đánh giá tâm lý và hỗ trợ người chưa thành niên cho đội ngũ làm công tác xã hội ở cơ sở. Đồng thời, các cơ quan tiến hành tố tụng, gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương cần tăng cường công tác phối hợp. Qua đó, góp phần đưa Luật TPNCTN đi vào cuộc sống, giúp những người lầm lỡ ở tuổi vị thành niên có cơ hội sửa sai và nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm.

Duy Tiến