Khi Đắk Lắk hợp nhất, không gian văn hóa của tỉnh được mở rộng từ đại ngàn Tây Nguyên đến biển xanh duyên hải. Sự gặp gỡ ấy không chỉ mở rộng không gian sáng tạo mà còn đặt ra yêu cầu mới đối với văn nghệ sĩ trong việc kể câu chuyện về một quê hương rộng lớn hơn bằng những tác phẩm vừa giàu bản sắc, vừa mang tinh thần của thời đại.

Hòa điệu biển rừng

Trong chương trình nghệ thuật trình diễn tại Quảng trường Phú Yên (phường Tuy Hòa) dịp Quốc khánh 2/9 vừa qua, hình ảnh quê hương mới được kể bằng nhiều lớp ngôn ngữ nghệ thuật. Từ những trang sử hào hùng, chương trình mở ra không gian phát triển mới, nơi đại ngàn và biển lớn cùng hiện diện trong một chỉnh thể.

Một tiết mục văn nghệ có sự giao thoa giữa đại ngàn Tây Nguyên và miền biển phía Đông được trình diễn dịp lễ Quốc khánh 2/9.

Đặc biệt, ở trường đoạn “Đắk Lắk - Tung cánh mặt trời”, hành trình từ núi rừng đến biển khơi được thể hiện bằng ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mang đến cách nhìn mới về Đắk Lắk sau hợp nhất. Chị Nguyễn Thị Hồng (phường Tuy Hòa) bộc bạch: “Tôi rất xúc động khi thấy hình ảnh đại ngàn và biển khơi cùng xuất hiện trong một chương trình nghệ thuật. Các tiết mục vừa giữ được nét riêng của từng vùng đất, vừa hòa quyện trong một mạch cảm xúc chung. Qua đó, chúng tôi cảm nhận rõ hơn sự đan xen, hài hòa và nhịp phát triển chung của tỉnh trong giai đoạn mới”.

Theo nhạc sĩ Huỳnh Từ Nhân, Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc dân gian Sao Biển, từ khi hợp nhất tỉnh, địa giới và không gian văn hóa thay đổi đặt ra yêu cầu phải có thêm những tác phẩm mới, phản ánh được diện mạo và sức sống của Đắk Lắk trong giai đoạn mới. Dư địa sáng tạo rộng mở từ văn hóa cồng chiêng, sử thi Tây Nguyên đến văn hóa miền duyên hải, biển đảo và những giá trị dân gian của vùng phía Đông tỉnh, các chất liệu truyền thống gặp gỡ, bổ sung cho nhau...

Không chỉ âm nhạc hiện đại tìm kiếm sự giao thoa, nghệ thuật dân gian cũng đang có những cách kể mới. Tháng 8 vừa qua, tác phẩm bài chòi “Về thăm Đắk Lắk quê tôi” lấy cảm hứng từ không gian Đắk Lắk sau hợp nhất đã được ông Trần Trọng Kỳ, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bài chòi Phú Yên giới thiệu đến thành viên câu lạc bộ để cùng tập luyện, trình diễn giao lưu.

Ông Kỳ chia sẻ: "Viết bài chòi về Đắk Lắk mới là một cách để tôi đưa những nét văn hóa, cảnh sắc của cả vùng biển và đại ngàn vào một loại hình nghệ thuật vốn gắn bó với đời sống người dân duyên hải". Bài chòi có cái hay là vừa gần gũi, dễ đến với công chúng, vừa có khả năng chuyển tải những câu chuyện mới bằng chất liệu dân gian quen thuộc. “Về thăm Đắk Lắk quê tôi” không chỉ kể về một vùng đất mà còn là câu chuyện về sự gặp gỡ giữa biển và rừng, giữa những con người từng thuộc về hai không gian văn hóa khác nhau nay đã về chung một nhà.

Bồi đắp tình đoàn kết

Để một không gian mới thực sự trở thành một cộng đồng có sự gắn bó, bên cạnh những kết nối về hạ tầng, kinh tế, xã hội, còn cần những kết nối về tình cảm và nhận thức. Ở phương diện này, văn học nghệ thuật có một vai trò riêng, dễ dàng đưa những thay đổi lớn của đời sống đến gần người dân bằng ngôn ngữ giàu cảm xúc.

Ông Trần Trọng Kỳ và thành viên Câu lạc bộ Bài chòi Phú Yên tập luyện tác phẩm "Về thăm Đắk Lắk quê tôi".

Mỗi tác phẩm có một cách giới thiệu quê hương, truyền tải thông điệp, khơi dậy niềm tự hào và nuôi dưỡng khát vọng phát triển. Khi kể câu chuyện về Đắk Lắk mới, nghệ sĩ đồng thời đứng trước trách nhiệm làm cho người dân ở hai vùng đất hiểu nhau hơn, để khoảng cách về địa lý không trở thành khoảng cách trong tình cảm.

Nhạc sĩ, NSND Cao Hữu Nhạc, Phó Chi hội trưởng Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh Đắk Lắk cho rằng: Âm nhạc và nghệ thuật có thể đảm nhận vai trò như một “sứ giả”, đưa con người ở hai vùng đất đến gần nhau bằng những câu chuyện và cảm xúc chung. Những tác phẩm kết nối hình ảnh rừng và biển sẽ góp phần tạo nên một cách cảm nhận mới về quê hương chung. Những sáng tác như vậy nếu được tiếp nối qua các thế hệ nghệ sĩ sẽ tạo nên sự gắn bó từ chính cảm xúc của người dân, chứ không dừng ở những lời kêu gọi hay khẩu hiệu.

Cũng theo nhạc sĩ Cao Hữu Nhạc, các nhạc sĩ, nghệ sĩ cần có thêm cơ hội đi thực tế, thâm nhập đời sống ở cả phía Đông và phía Tây tỉnh để hiểu sâu hơn về con người, văn hóa và những chất liệu sáng tác của nhau. Khi sự trải nghiệm trở nên thường xuyên, những tác phẩm về biển, về rừng không chỉ dừng ở việc đưa hình ảnh địa danh vào ca từ, mà có thể đi sâu hơn vào đời sống và tâm hồn của cộng đồng.

Tuyết Hương